آقای مدیری! این ژستی که گرفته‌اید برازنده شما نیست

برترین‌ها: در نقد روند سری‌های مختلف دورهمی نکته ای که بسیار توی ذوق مخاطب خورده و به چشم می آید این است که  به طور کلی سبک گفتگو با مهمانان و حتی بعضی شوخی‌ها تکراری است و صحبت‌های چندان جدید یا متفاوتی مطرح نشده است. به ویژه این که بعضی چهره‌ها در طول ۴-۳ سال گذشته چه در زندگی شخصی و چه در زندگی حرفه‌ای خود، تغییر و تحول خاصی نداشته‌اند، بنابراین چهار سال برای این دسته از چهره‌ها زمان کمی به حساب می‌آید و حرف جدیدی برای گفتن ندارند. و این بار هم در سری جدید دورهمی حضور دارند!

دیگر نکته‌ای که باید به آن اشاره کرد، تغیییر فرم برنامه به حالت مسابقه‌ای است که زمین تا آسمان با سری‌های گذشته متفاوت است و در این سری گاف‌های عجیبی از مدیری وایرال می‌شود. برخی معتقدند او به جای مجری‌گری به شومن بدل شده و برخی همچنان او را تک ستاره تلویزیون می‌دانند.

مهران مدیری در دور جدید مسابقه «دورهمی»، میزبان سیاوش مفیدی بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون بود و در بخشی از برنامه از او خواست ارزیابی خود را از اوضاع فعلی سینما، تلویزیون و تئاتر بیان کند.  مفیدی در این خصوص اظهار کرد: «همان‌طور که خود شما هم واقف هستید شرایط کار طی دو سال و نیم کرونایی برای سینما و تئاتر خیلی سخت بود و تئاتر در این شرایط خیلی بیشتر آسیب دید. بچه‌های تلویزیونی کم و بیش کار کردند ولی بچه‌های تئاتر خیلی لطمه دیدند و سالن‌ها تعطیل شدند. امیدوارم اوضاع برای کار بچه‌ها بهتر شود.» 

مدیری نیز در ادامه سخنان مفیدی تصریح کرد: «بازیگرانی که در سینما، تلویزیون و شبکه نمایش خانگی فعالیت می‌کنند در این مدت توانسته‌اند کارهایی بکنند، نه این که سخت نبوده، شرایط برای آن‌ها هم سخت بوده ولی بالاخره کارهایی انجام داده‌اند اما اهالی موسیقی و تئاتر نزدیک به سه سال از شرایط سخت کرونایی لطمه دیدند. کسی هم فکری برای‌شان نکرد و در حالی که می‌شد حمایت کرد، کسی کاری انجام نداد. امیدوارم این اوضاع بگذرد و شرایط برای همه درست شود.»

هنوز هم این قسم رفتارهای او کورسوی امید را روشن نگه می‌دارد. کمدین و مجری‌ای که به معضلات اجتماعی و فرهنگی اهمیت دهد. مردم مدیری را با آثار درخشانی چون ساعت خوش و شب های برره به یاد دارند و خب به تبع همین امر انتظارات از او بسیار بالاست. 

علی فرهند، فعال رسانه‌ای درباره او می‌نویسد: مهران مدیری از کِی و چطور این‌قدر محبوب شد؟ چقدر محبوبیت او وام‌دار شرایطِ فرهنگی بوده؟ و آیا هنوزم محبوب است یا صرفاً معروف؟ و شاید مهم‌ترین پرسش: رویکرد اجتماعی او در آثارش چه‌قدر هم‌سو با جامعه است (؟) و آیا آن‌چه به‌اصطلاح «حرفِ دلِ مردم» می‌گویند را می‌توان در کارهای مهران مدیری پیدا کرد که این میزان هوادار، منطقی به نظر برسد؟

به «پرواز ۵۷» و «ساعت خوش» که برمی‌گردم، چیزی جز شوقِ یک جوان و یک قریحۀ ناپخته در ایجاد کمدی‌های ساده حاصل نمی‌شود. آن‌ها که سن و سالشان به پخش «ساعت خوش» می‌خورد، عمدتاً با «یادش به‌خیر چه دورانی بود» از آن یاد می‌کنند و انگار در نگاه تحسین‌آمیز مخاطبان سریال‌های متقدم مدیری، به‌جز «تعصب نوستالژیک» چیزی نمی‌توان یافت.

این واقعیت را باید پذیرفت که برای جامعۀ دردمندِ اوایل دهه ۱۳۷۰ ـ که یک انقلاب و بیش از یک دهه التهابِ پس از انقلاب را پشت سر گذاشته ـ فراگیری هر محصولی که موجبات «سرگرم شدنش» را فراهم می‌کرد کاملاً طبیعی بود. در شرایطی که محصولات عامه‌پسند در سطح «هزاردستان»، «سلطان و شبان»، «امیرکبیر»، «بوعلی سینا»، «سربداران» یا «روزی روزگاری» بود، یک دورهمی به زبان محاوره و به‌دور از حرف‌ها/ پیام‌های اخلاقی، اجتماعی، سیاسی و مذهبی و پر از «بیخیالی» و هجو، برای همه می‌توانست جذاب باشد و این چندان به استعدادِ مدیری ارتباط نداشت. مهران مدیری ـ مانند بسیاری دیگر ـ محصول این شرایط و «جوان» ِاین دوران است.

هرچه مدیری به اواخر دهه ۱۳۷۰ پیش رفت، همان دورهمی‌هایش ـ چون «جنگ ۷۷» و «پلاک ۱۴» ـ نیز قافیه را به محصولات دیگری چون «زیر آسمان شهر» باخت. و او دوباره در ۱۳۸۱ با «پاورچین» بازگشت. این شاید تنها کاری از او (در دهه ۱۳۸۰) است که خود می‌تواند از آن دفاع کند؛ کاری که البته یک اوج دارد و یک سقوط ـ که انگار از جایی به بعد قضیۀ بساز و بنداز میان بود که بامزگیِ نیمۀ اول سریال جای خود را به رخوت و کش‌آمدن نیمۀ دیگر داد. از همان کارهای آغازین مشخص بود که مدیری به شدت به نویسندگانش وابسته است. در «پاورچین» این باور به اوج خود رسید امّا همین نویسندگان هم وقتی در جایگاه «میرزا ـ بنویس» قرار گرفتند و هدف، «صرفاً تولید» بود، شکستِ مدیری حاصل شد. اولین شکست شاید «نقطه‌چین» بود. این شکست امّا فقط یک شکست در کارنامۀ مدیری نبود.

بلکه نتایجی که از پسِ این شکست حاصل شد قابل توجه است:

باغ مظفر، گنج مظفر، مرد دوهزار چهره، قهوه تلخ، ویلای من، شوخی کردم، عطسه، در حاشیه ۱، در حاشیه ۲ و اکنون دراکولا؛ آثاری گران‌قیمت (که سه‌تا از آنها تاریخی است) و همه در طول ۱۵ سال ساخته شده است و هیچ‌کس نیست که بپرسد این میزان به سنگ خوردن که قادر است اسپیلبرگ را از پای بیندازد چطور موجب می‌شود یک «شکست‌خورده» همچنان در مرکز توجه باشد! بدتر از این: دو مجموعه وجود دارد که هیچ‌کدام «پایان» ندارد و اتفاقاً هردوی مجموعه‌ها مربوط به شبکه نمایش خانگی است؛ یعنی مردم پول داده و هر هفته در طولِ چندین ماه یک سریال را خریداری کرده‌اند امّا به‌راحتی، سازنده‌اش مقابل دوربین قرار می‌گیرد و می‌گوید نشد که سریال را تمام کنیم. با این حساب با کدام معیار می‌شود برای مدیری جایگاهی که اکنون دارد را متصور شد؟ مهران مدیری چه دارد که هواخواه کم ندارد؟؛ که هرکه بود محو می‌شد در سیستم تولید. آیا واقعاً مدیری یک نابغه است یا شرایط ناهنجار فرهنگی باعث می‌شود او آدم مهمی باشد؟ یعنی اگر مدیری جای دیگری به‌دنیا می‌آمد اصلاً آدم مهمی بود؟

با این‌حال مهران مدیری از هوادارانِ بسیاری برخوردار است. برمی‌گردم به پرسش طرح‌شده و می‌گردم دنبالِ نزدیکی حال و هوای کارهای او یا رفتارهایش ـ به‌عنوان یک چهرۀ سرشناس ـ با «مردم» و این‌که شاید او دارد حرف مردم را بازگو می‌کند ـ حتّی در شکست‌هایش ـ و نتیجه عکسِ چیزی است که انتظار می‌رود:

این‌حال مهران مدیری از هوادارانِ بسیاری برخوردار است. برمی‌گردم به پرسش طرح‌شده و می‌گردم دنبالِ نزدیکی حال و هوای کارهای او یا رفتارهایش ـ به‌عنوان یک چهرۀ سرشناس ـ با «مردم» و این‌که شاید او دارد حرف مردم را بازگو می‌کند ـ حتّی در شکست‌هایش ـ و نتیجه عکسِ چیزی است که انتظار می‌رود:

اکنون پرسشی دیگر مطرح می‌کنم و یادداشت را به سرانجام می‌رسانم: چرا برخی از ما امثال ده‌نمکی را دوست نمی‌داریم امّا افرادی چون مهران مدیری را چرا! و شاید حتّی مدیری‌ها را در «مقابل» ده‌نمکی‌ها قرار دهیم که آن‌یکی آن‌طرفی است و این‌یکی از ماست! این دو طیف با هم چه تفاوتی می‌کنند؟ نکند «دراکولا» از هیولاهای فولکلور باکلاس‌تر است؟ وقتی رویکرد هر دو یکی است و قدرت هر دو یکی، چطور می‌شود میان مدیری‌ها و ده‌نمکی‌ها تفاوت قائل شد؟ یک‌ماه آقای ده‌نمکی را جای مدیری در «دورهمی» که قرار بدهید، ایشان هم می‌شود اپوزیسیون. هیچ‌وقت نباید قدرت رسانه و قضیۀ گلوی سیاوش را از یاد بُرد. هیچ‌وقت.»

رضا صائمی، منتقد سینما نیز درباره مدیری اینگونه نوشت: مهران مدیری با "دور همی" از کسوت نقش هایش به جلوت خودش درآمد و از "کمدین" به "شومن" بدل شد!....حالا با دورهمی جدید از شومنی به مجری گری تنزل یافته!...

یک دهه است که نه کاراکترها و تیپ هایی که خلق کرده که "خودش" در کانون توجه قرار گرفته و به "ابر سلبریتی" تبدیل شده...این آغاز دوران تازه اما آغاز افول او بود!....

بدون شک نه می توان منکر توانمندی و خلاقیت و کاریزمای فردی او شد و نه منکر جریان سازی او در کمدی تلویزیونی و آیتمی اما وقتی روح سیاست و تجارت بر کالبد هنر و هنرمند بنشیند، شکوهش را به شکست می کشاند و اعتبارش را مخدوش می کند!....

مدیری هر گاه در زمین خود بازی کرد، گل کاشت و آنگاه که به بازی قدرت و تجارت تن داد، گل خورد و باخت!....آغاز این سقوط را باید از ساخت "بمب خنده" ردیابی کرد...بمبی که بر سر خودش آوار شد و اثری به ظاهر انتقادی را به عملی انتحاری برای او بدل کرد!....

مهران مدیری در طی این سالها با شومن شدن، از سوپرمن بودن در کمدی تیپیکال و آیتمی دور شد و به سلبریتی شدن سقوط کرد!...او سرمایه ای بود که خودش را بد مصرف کرد و از دست رفت!....وقتی خودت را دور بزنی، از خودت دور می شوی!

و اما کاربرانی که مدیری را به بوته نقد کشیدند:

* بازیگره اومده مسابقه مهران مدیری دو ساعت راجع به اینکه چقدر تو ایران در حق هنرمندان اجحاف میشه و به حقشون نمیرسن صحبت میکنه، بعد ازش میپرسه پایتخت اتریش، میگه برلین.

* مهران مدیری خیلی با سواده استِویا رو میگه اِستْویُا :)))

* مهران مدیری در دورهمی میگه ایسلند کشور بدون پشه هست. ساعد هدایتی: کی میگه ؟ از کجا معلوم ، شاید یکی پشه نیشش زده باشه نیومده باشه گزارش بده. کچل شد مدیری

* گروه آرش نوذری تو دورهمی عالی بودن. تو بیست سوالی هشت ساعت مشورت کردن به این نتیجه رسیدن اون ورزش تو چمنه آخرشم نوذری گفت کشتی. مدیری هم اون وسط داشت شعر می خوند و مطالعه می کرد و گاهی مثل مسعود شصت چی می گفت به به