آرزوهای پس از مرگ آیدین آغداشلو

آیدین آغداشلو، نقاش، گرافیست و منتقد هنری، هشتم آبان ماه امسال وارد هفتاد و یک سالگی شد. او از پنج سالگی، نقاشی را شروع کرده و با گذشت ۶۶ سال همچنان نقاشی می کند و یکی از مهم ترین لذت های زندگیش، نقاشی کردن و درس دادن است.


چطور وارد عرصه نقاشی شدید؟

**در ۱۱ سالگی پدرم فوت کرد؛ معمار بود و دستش به قلم. من هم از پنج سالگی نقاشی می کردم. اولین بار چهره ای کشیدم که خیلی شبیه به اصلش از کار درآمد. به من گفتند «نابغه» و من هم باورم شد. در دبیرستان درس نمی خواندم و نمره هایم پایین بود؛ چون فکر می کردم هر کاری جز نقاشی، کار زائدی است. الان هم همین طور است. بی شک به همین دلیل بود که حتی درس و دانشگاه را نیمه کاره رها کردم. اگر خیلی راحت بخواهم بگویم، من هیچ وقت معلمی نداشتم و نقاشی را به سختی و خودجوش یاد گرفتم.

شاگرد استادانی بودم که هرگاه می خواستند تابلویی را نقاشی کنند، جوری تابلو را می کشیدند که از شیوه کارشان سردرنیاورم. در ۱۴سالگی اولین اثر نقاشی ام را فروختم و تا وقتی مادرم زنده بود از راه فروش نقاشی، خرج زندگی را تامین کردم. زندگی ام راه پر پیچ و خمی داشت، سه بار زندگی را از صفر شروع کردم.

چرا در آثارتان همواره نوعی بازگشت به گذشته و حتی واکاوی آثاردوره های پیشین خودتان دیده می شود؟

**من در نقاشی، دوره های مختلفی را طی کرده ام و پس از گذشت یک دوره کاری، دوباره به کارهای پیشین بازگشته ام. هنگام خلق آثار جدید به گونه ای کارهای گذشته ام را با نوآوری هایی همراه کرده ام. در نقاشی هایی که در سال های اخیر کشیده ام هم به نوعی هنر آخرالزمانی گرایش پیدا کرده ام، همه چیز در دنیا به انتهای عمرش رسیده و می سوزد. این سبک را من به وجود نیاوردم، بلکه سابقه زیادی دارد.

آیا این گرایش به گذشته تنها در نقاشی برای شما معنا پیدا می کند؟

**نه، من همیشه علاقه داشتم چیزهای قدیمی را لمس کنم. در ۱۴ سالگی مشتری ثابت موزه ایران باستان بودم. خط های کوفی را می دیدم و شکل آنها را در دفترم نقاشی می کردم. فکر می کردم این خط ها اسرار مهمی در دل دارد. بعدها فهمیدم این طور هم نیست. اما این علاقه همچنان با من هست و از دیدن آثار قدیمی و عتیقه همیشه لذت می برم.


چرا دنبال برگزاری نمایشگاه نقاشی نیستید؟

**خیلی دنبال این نیستم که نظر مردم راجع به آثارم چیست، چون وقتی اثر، زندگی اش را آغاز کرد دیگر دنبال آن رفتن و به آن فکر کردن سودی ندارد. تا ۱۰ سال پیش هیچ گاه عکس نقاشی هایم را هم نمی گرفتم، چون فکر می کردم سودی ندارد. البته بخشی از این موضوع هم ناشی از نوع زندگی من است که تا یک اثر هنری را خلق می کنم آن را برای تامین زندگی خودم و خانواده ام که در کانادا زندگی می کنند می فروشم.

ماهی دو تابلو نقاشی می کشم و آنها را به دوستانی که پیش از این سفارش تابلو نقاشی داده اند، می فروشم. شاید باور نکنید که من تنها یک تابلو نقاشی دارم و آن هم پرتره مادرم است که یک سال پیش از درگذشتش بالاخره اجازه این را داد که مدلم بشود و نقشی از او را بکشم.

باتوجه به اینکه شما آثارتان در موزه های مهم جهان پراکنده شده و قصد برپایی نمایشگاه ندارید، چگونه می توان سیر تحولی آثار شمارا دنبال کرد؟

**همان طور که گفتم تا ۱۰ سال پیش حتی از تابلوهایم عکس نمی گرفتم، اما چند سالی است که دوست جوانم از تابلوهایم عکس می گیرد. این روزها هم در تدارک انتشار کتاب نقاشی هایم هستم و تا جایی که برایم شرایط اش فراهم شده از کارهایی که تاکنون کشیده ام عکس تهیه کردم. البته یک کتاب زا نقاشی هایم در حدود ۱۵ سال پیش منتشر شد اما ناشر، آن را تجدید چاپ نکرد و این کتاب با قیمتی بالای ۱۵۰ هزار تومان به صورت دست دوم به فروش می رسد.


همه چیز به راحتی می تواند به نابودی و مرگ ختم شود، آخرین آرزوی تان چیست؟

**دوست دارم اگر از دنیا رفتم جلسه ای برایم ترتیب دهید که تعداد میهمانان زیاد باشد و بگویید آغداشلو آدم مهربانی بود و اگر خواستید درباره ویژگی آثارم صحبت کنید، این گونه سخن بگویید که هیچ کس جز آغداشلو نمی توانست، نگارگری های نیمه از بین رفته و نسخه های خطی را ترمیم کند. این ها که می گویم واقعیت است و به هیچ وجه خودستایی نیست.

باز نشر: مجله اینترنتی Bartarinha.ir