دیشب اصلاح‌طلبان از قرچک تا تهران به کما رفتند

برترین‌ها: در روزهای اخیر، اخبار متعددی درباره بازداشت و احضار برخی چهره‌های شناخته‌شده جریان اصلاح‌طلب منتشر شده که توجه ناظران سیاسی را به خود جلب کرده است. بر اساس گزارش‌های غیررسمی، آذر منصوری(ساکن قرچک)، محسن امین‌زاده و ابراهیم اصغرزاده که همگی از چهره‌های منتسب به حزب اتحاد ملت محسوب می‌شوند، بازداشت شده‌اند و افرادی مانند محسن آرمین نیز احضار شده‌اند. این مجموعه تحولات باعث شده برخی تحلیلگران این پرسش را مطرح کنند که آیا حزب اتحاد ملت و به‌طور کلی بخشی از جریان اصلاح‌طلب، با چارچوب‌های مورد پذیرش ساختار سیاسی دچار زاویه شده‌اند یا خیر.

ترکیب افراد بازداشت‌شده و احضارشده، که عمدتاً سابقه فعالیت تشکیلاتی و سیاسی مؤثر دارند، همینطور اجرای حکم بلند مدت زندان برای نرگس محمدی، برنده نوبل صلح، از نظر برخی ناظران معنادار است. در همین چارچوب، به بیانیه‌ها و مواضع اخیر میرحسین موسوی و مهدی کروبی نیز اشاره می‌شود که انتشار آن‌ها نگرانی‌هایی را برای فعال شدن دوباره سیاسیون محذوف و کلید خوردن دوباره پروژه عبور از نظام با حضور بخش بزرگتری از اپوزیسیون داخل کشور کلید می‌زند. اپوزیسیونی که تا امروز خط حائل پررنگی با مخالفان خارج کشور نظام داشته و در صورت ابراز مخالفت علنی و ایجاد کمپین اعتراضی در داخل می‌تواند چالشی جدی برای نظام مستقر ایجاد کند. هرچند درباره میزان و دامنه این کنش‌گری‌ها، اطلاعات رسمی و شفافی منتشر نشده است.

آن حرف‌های علی شکوری‌راد...

در این میان، سخنان علی شکوری‌راد نیز مورد توجه قرار گرفته است. برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که اظهارات او، که از نگاه اصلاح‌طلبان کلاسیک خارج از چارچوب‌های متعارف تلقی می‌شود، با واکنش‌هایی همراه شده است. شکوری‌راد در صحبت‌های خود که در حضور معاون رییس‌جمهوری بیان شده به موضوعاتی از جمله آتش‌سوزی اماکن مذهبی و  کشته شدن تعداد زیادی از مردم با عنوان در جریان اعتراضات با عنوان «کشته‌سازی» اشاره کرده بود؛ مسائلی که به اعتقاد برخی، طرح آن‌ها می‌توانست در قالب نقد اجتماعی قابل بررسی باشد، اما باز هم به عنوان شاهدی از تندتر شدن فضای منتقدان حکومت در داخل کشور حساسیت‌هایی  حدی را برانگیخته است.

در این رابطه بخوانید: نامه ثابتی به شکوری‌راد: ثابت کن مساجد را نیروهای امنیتی آتش‌ زده‌اند

همزمان، وضعیت رسانه‌های منتسب به جریان اصلاح‌طلب نیز چندان باثبات به نظر نمی‌رسد. توقیف برخی رسانه‌ها مانند «هم‌میهن» و محدودیت‌های احتمالی اعمال‌شده بر روزنامه‌هایی نظیر «شرق» و «اعتماد» باعث شده این رسانه‌ها با احتیاط بیشتری فعالیت کنند. به گفته برخی روزنامه‌نگاران، فضای کاری این رسانه‌ها به گونه‌ای است که  مراقبند از خطوط قرمز احتمالی عبور نشود، امری که می‌تواند بر کیفیت و دامنه تحلیل‌ها تأثیر بگذارد.

سلبریتی‌های دوران صلح، ساکتانِ دوران جنگ

از سوی دیگر، سکوت یا مواضع محتاطانه برخی چهره‌های شناخته‌شده این جریان، از جمله صادق زیباکلام و احمد زیدآبادی، نیز مورد توجه قرار گرفته است. برخی منتقدان، تحلیل‌های اخیر این افراد را محافظه‌کارانه یا فاقد تأثیرگذاری سابق می‌دانند، هرچند خود این چهره‌ها ترجیح داده‌اند در فضای کنونی با احتیاط بیشتری اظهارنظر کنند.

حمله نظامی، روز مبادا و تغییرات قریب‌الوقوع!

در کنار این موارد، برخی ادعا می‌کنند که در پسِ این تحولات، ملاحظات کلان‌تری درباره شرایط کشور مطرح است. بر اساس گمانه‌زنی‌ها،  تصمیم‌گیران ممکن است به این جمع‌بندی رسیده باشند که تحرکات بخشی از اصلاح‌طلبان می‌تواند در شرایط خاص، از جمله افزایش تنش‌های خارجی یا حتی احتمال درگیری نظامی، به بی‌ثباتی منجر شود. از این منظر، گفته می‌شود بازداشت یا احضار برخی چهره‌ها اقدامی پیشگیرانه تلقی شده است که مبادا در روزهای جنگ احتمالی یک‌سری تغییرات قریب‌الوقوع کلید نخورد. اگرچه از طرف مقابل این انتقاد مطرح می‌شود که چنین فشارها و محدودیت‌هایی با شعار وحدت و همسویی نیروها برای مقابله با دشمن خارجی و ایستادگی در روزهای سخت در تعارض است و به چندپارگی و ایجاد شکاف بیشتر میان نیروهای حامی یا نزدیک به نظام می‌انجامد. به ویژه که با در پیش بودن انتخابات شورای شهر تصور می‌شد قرار بر باز شدن بیشتر فضا و میدان دادن موسمی به جریان‌ها و تفکرات مختلف است.

به هر حال بازداشت فعالان نزدیک به جریان‌های دانشجویی مانند تحکیم وحدت، از جمله افرادی در سطح عبدالله مومنی، این تحلیل را تقویت کرده که دامنه این برخوردها وسیع خواهد بود و احتمالا در ساعات و روزهای پیش رو عرصه سیاسی کشور تلاطم بیشتری را تجربه خواهد کرد. موضوعی که با توجه به سایه جنگ، مطلوب بخش بزرگی از دلسوزان کشور نخواهد بود.