مرور برخی فیلم های «داریوش ارجمند» در سالروز تولدش

برترین ها - ایمان عبدلی: داریوش ارجمند متولد پنجم مرداد ماه ۱۳۲۳ ،دارای مدرک کارشناسی ارشد تئاتر و سینما از دانشگاه پاریس؛ کارنامه ی پر باری در عرصه ی بازیگری دارد ؛ در یادداشت زیر برخی از نقش هایش را مرور کرده ایم، آنهایی که ماندگارتر بوده اند چه از نقطه نظر منتقدین مانند : ناخدا خورشید چه از نظر باور جمعی نظیر : ستایش، آثار دیگری همچون "آدم برفی" را در این فهرست نیاوردیم بعضی به دلیل کمرنگ بودن نقش بعضی دیگر مانند : شکلات داغ و ..به دلیل غیر قابل توجه بودن در واقع نقش های ذکر نشده از فرط معمولی بودن یا مشابه بودن در یادداشت پیش رو جایی نداشتند.

فیلم : اعتراض

کاراکتر : امیر علی فرمانزاد


فیلم پر از تاویل و نشانه ی "مسعود کیمیایی" باز هم نشانه های پر رنگی از "قیصر" داشت، این بار ایفای این کاراکتر تیپیکال بر دوش داریوش ارجمند افتاده بود؛ مردی که نامزد خائن برادرش را به قتل می رساند و در دور باطلی از خباثت ها دائما خودش را فدا می کند؛ از دوازده سال زندان افتادنش برای برادر، تا چاقو خوردن انتهایی اش ،ارجمند در این نقش همخوانی مناسب در لحن و پوشش و دیالوگ داشت از همین رو به چشم آمد، تا حدی که تا همین امروز که ۱۶ سال از پخش فیلم گذشته برخی از دیالوگ هایش در ذهن مانده و در گوشی ها دست به دست می شود، امیر علی فیلم "اعتراض" وحدت درونی خاصی داشت از دستمال یزدی اش تا کلاهی که به سر می گذاشت و در عین عصیان و اعتراض کاملا دل رحم و حساس بود.

فیلم : ناخدا خورشید

کاراکتر : کاپیتان خورشید


فیلم نقطه ی عطف کارنامه ی "داریوش ارجمند" است ، نقش انقدر پر رنگ و موثر بوده که تا مدت ها او نتوانست از شمایل «ناخدا خورشید» بیرون بیاید ،نقشی که ارجمند برای ایفای آن سیمرغ بلورین بهترین بازیگر از جشنواره ی فجر را گرفت؛ خصیصه هایی همچون اقتدار و عصیان را توامان داشت، فیلم اقتباسی "ناصر تقوایی" چفت و بست و محکمی داشت و کاراکتر "کاپیتان" در این میان موقعیت ویژه تری نسبت به سایر کاراکتر ها داشت. گریم و طراحی لباس و بازیگرانی قدرتمند از دنیای تئاتر همچون : سعید پورصمیمی بر جذابیت و باور پذیری داستان "ارنست همینگوی" افزودند،فیلم خشن و زمخت تقوایی که استاد تصویر کردن فضای جنوب است نیاز به بازیگرانی داشت که فداکارانه خود را در اختیار داستان قرار دهند و به نوعی ایفاگر خواسته های کارگردانی باشند که چون تسلط بی حدو حصری نسبت به فضای جنوب دارد باید کاملا روایتگر خواسته هایش شد، کاری که ارجمند موفق می شود انجام دهد. سکانسی که او با لنجش موسوم به بمبک گشت می زند و نوع نگاهش از تصاویر ماندگارسینمای ما است.

فیلم : پرده آخر

کاراکتر : کامران میرزا رفیع الملک


بازیگری در فیلمی با لوکیشن ثابت و نزدیک به فضای تئاتر، دشوار است آن هم در میان نام های وزینی همچون :سعید پورصمیمی ،فریماه فرجامی ،نیکو خردمند، جالب اینجاست همه ی نام های ذکر شده برای این فیلم سیمرغ گرفتند، به عبارتی فیلم از قدرتمندترین فیلمها در زمینه ی «بازیگری» است، فضای محدود و تمرکز روی کاراکترها و داستان پر پیچ و خم و روانشناسانه ی "واروژ کریم مسیحی" که روایت ازلی وابدی دسیسه هایی برای کسب میراث است، بازیگران را در مرکز توجه قرار داد ،کامران میرزا شخصیتی که در ابتدا کارگردان تئاتر نمایشی در جهت از میان برداشتن فروغ می شود، در میانه ی راه دل به او می سپارد و این سیر تحول نیاز به ظرافتی دارد که ارجمند به خوبی آن را نشان می دهد.

فیلم : سگ کشی

کاراکتر : حاجی نقدی


در فیلم "بیضایی"، داریوش ارجمند ایفاگر نقشی است که در داستان حضور عمده ای ندارد، اما ساختار روایت به گونه ای است که حتی کاراکتر های فرعی و به ظاهر کمرنگ داستان تاثیر گذارند و میزان حضور آنها در فیلم ارتباط مستقیمی به تاثیر گذاری آن ها ندارد ،ارجمند، موازی با افرادی همچون :عنایت بخشی، نقش هایی مشابه دارند که در روند روایت موجب پرداخت موقعیت گلرخ کمالی (مژده شمسایی ) می شوند ،در حقیقت بیضایی با استفاده از بازیگرانی از گونه های متقاوت بازیگری به داستانش رنگ های متنوعی زده است ،جهان ترسناک و تکان دهنده ی "سگ کشی" نیاز به بازی های اغراق گونه از جنس تئاتر دارد، از همین رو داریوش ارجمند در نقش "حاجی نقدی" باور پذیر نشان می دهد.

مجموعه تلویزیونی : امام علی (ع)

کاراکتر : مالک اشتر


کاراکتر کلیدی و تعیین کننده ی داستان مذهبی "داود میرباقری" که آنتن سه شنبه شب های تلویزیون را مال خود کرده بود، نیاز به یک چهره ی مردانه و مقتدر داشت؛ ارجمند انتخاب مناسبی بود مناسب تر هم شد وقتی که آن زخم پای چشمش نشست و صدای منوچهر اسماعیلی هم اضافه شد، حالا با یک "مالک اشتر" مقتدر و مهربان و محبوب طرف بودیم ، سکانسی که او بر خاک افتاده و نامه ی امام علی (ع) را با دستانش بالا نگه می دارد از جمله ماندگارترین لحظه های حضور ارجمند مقابل دوربین است؛ سخت است ایفاگر شمایلی همچون مالک اشتر باشی زیرا مردم بارها روایتش را شنیده اند و حالا با حضور ارجمند تصویر مالک را می بینند،واضح تر اینکه در ذهن همه ی ما نام مالک اشتر با داریوش ارجمند پیوند خورده است.

مجموعه تلویزیونی : ستایش

کاراکتر : حشمت فردوس


این شاید معمولی ترین نقش این لیست باشد ،کاراکتری که بیشتر در پیوند با مخاطب عادی تر تلویزیون است؛ قصه ای حادثه محور و نه چندان دقیق و ظریف ، کاراکتری تیپ محور و فاقد ظرایف لازم در شخصیت پردازی ،"حشمت فردوس" در حقیقت وارث تکه های گوناگونی از کاراکترهای ماندگار دهه های قبل «داریوش ارجمند» است؛ سردی و اقتدار ناخدا خورشید البته در فرمی نمایشی ،غیر قابل باور و نوسانات رفتاری که فقط در سریال هایی از این جنس یافت می شود، باعث شده "ستایش" در مجموع نقطه ی قابل اتکایی در کارنامه ی ارجمند نباشد، هر چند که بسیاری از مخاطبین او را با حشمت فردوس شناخته اند، خصوصا نسل های جدیدتر و نه چندان پیگیر سینمای ایران ، گنجاندن حشمت فردوس در این یادداشت بیشتر به همین دلیل بوده است.