بازیکن سالاری در فوتبال ایران

هفته نامه همشهری جوان: با اینکه این روزها شائبه بازیکن سالاری در ورزش هایی مثل کشتی و والیبال هم به وجود آمده است اما قطعا باید فوتبال را ورزش اول ایران در پدیده بازیکن سالاری و تلاش برای برکنار کردن مربی بدانیم؛ تلاش هایی که متاسفانه در بیشتر مواقع با کنار گذاشته شدن مربی و بهان دادن به بازیکنان یاغی به ثمر نشسته است.

سال کودتا: 1366

* قربانی: پرویز دهداری

* مقصران اصلی: 14 نفر از اعضای تیم ملی فوتبال


۱۴ نفر از اعضای باسابقه تیم ملی که عضو تیم در مسابقات مقدماتی جام جهانی ۱۹۸۶ بودند، علیه پرویز دهداری مربی وقت تیم ملی کوتا کردند و با امضای نامه ای از حضور در تیم ملی استعفا دادند و روزنامه ابرار که خبر این استفا را روز بعد منتشر کرد به تیراژ ۱۰۰ هزار نسخه ای رسید.

احمد سجادی فتعح آبادی، پنجعلی، ناصر محمدخانی، مرتضی فنونی زاده، چنگیز، شاهین بیانی، شاهرخ بیانی، مهدی ابطحی، مرتضی یکه، ضیا عربشاهی، اصغر حاجیلو، فرشاد پیوس و حمید درخشان این ۱۴ نفر بودند.

بازیکنان کودتاچی با حکم فدراسیون فوتبال سه ماه از حضور در رقابت های فوتبالی محروم شدند و ستاره های جوانی مثل عابدزاده و مرفاوی که جایگزین آنها شدند، در نهایت جای خالی کودتاچیان را پر کردند و حتی جوانانی که دهداری به تیم ملی معرفی کرد، موفق شدند رتبه سوم جام ملت های آسیا در سال ۱۹۸۸ را کسب کنند اما چند وقت بعد تماشاگرانی که تحمل قهر ستاره هایشان را نداشتند، در روز برفی بازی ایران و ژاپن در استادیوم آزادی به سمت دهداری، معلم اخلاق گلوله های برفی پرت کردند. آقا معلم استعفا داد و سه سال بعد به خاطر عارضه کلیوی فوت کرد و کودتاچیان به تیم ملی برگشتند.

سال کودتا: ۱۳۷۳

* قربانی: ولادیسلاو بگوویچ

* مقصران اصلی: حمید درخشان، ناصر محمدخانی، محمد پنجعلی


بعد از جدایی علی پروین از پرسپولیس و رفتنش به تیم ملی، امیر عابدینی سراغ یک مربی اسلوونیایی به نام ولادیسلاو بگوویچ رفت تا پرسپولیسی ها بعد از ۱۸ سال دوباره شاهد یک مربی خارجی روی نیمکت شان باشند.

بگوویچ که تیم مسن و دهه شصتی پرسپولیس را تحویل گرفته بود با شعار جوانگرایی در قرمزها به این تیم آمد. در شروع کار، بگوویچ عذر بازیکنانی مثل درخشان، پنجعلی و محمدخانی را خواست و جایشان را با چند خرید جدید پر کرد.

از فردای کنار گذاشتن سه ستاره مسن تیم، نفوذ آنها روی بازیکنان دیگر و برخوردهای تنش آمیز بازیکنان با مربی خارجی شان شروع شد. مربی اسلوونیایی که برای اولین بار در ۲۰ خرداد ۷۲ روی نیمکت پرسپولیس نشسته بود، بعد از ۱۹ روز، بدون هیچ اطلاعی ناگهان چمدانش را بست و غیب شد.

حدس زدن جایگزین او روی نیمکت پرسپولیس کار چندان سختی نیست؛ حمید درخشان به عنوان سرمربی انتخاب شد و محمدخانی و پنجعلی هم دستیارهای او در تیم بودند؛ یعنی دقیقا همان بازیکنانی که تا دو هفته قبل از تیم کنار گذاشته شده بودند.

سال کودتا: ۱۳۷۷

* قربانی: ایویچ

* مقصران اصلی: فدراسیون وقت فوتبال


چند روز قبل از سفر تیم ملی نسل ۹۸ به ایتالیا، فدراسیون فوتبال جلال طالبی را به عنوان مدیر فنی به تیم اضافه می کند. ظاهرا فدراسیون فوتبال و دولت وقت تصمیم شان را گرفته بودند که در جام جهانی حتما یک مربی ایرانی روی نیمکت تیم ملی بنشیند تا نمایش ملی گرایانه تری داشته باشیم.

تصمیم اضافه شدن جلال طالبی به تیم هم به خاطر این گرفته شده بود که با اولین اشتباه، عذر ایویچ را بخواهند و آقای مدیر فنی را جانشین او کنند؛ فرصتی که با شکست ۱-۷ تیم ملی از رم به دست آمد.

در آن بازی دوستانه ایویچ به باتجربه های تیم مثل خاکپور می گوید ترکیب اصلی تیم برایم مشخص است و می خواهم بازیکنان جدید را در پست های تازه ای امتحان کنم اما چند ساعت بعد از شکست با تماس تلفنی با آقای مدیر فنی، اختیار تیم را به او می سپارند و ایویچ صبح فردای باخت به رم از شاگردانش خداحافظی می کند و حسرت نشستن روی نیمکت یک تیم در جام جهانی برای مربی کروات ابدی می شود؛ حسرتی که هنوز هم بازیکنان آن نسل با آه از آن یاد می کنند.

سال کودتا: ۱۳۷۸

* قربانی: ناصر حجازی

* مقصران اصلی: جواد زرینچه، پرویز برومند


۲۰ اردیبهشت ۱۳۷۸ بود که استقلال در بازی برابر سایپای حمید علیدوستی، بازی ۳-۱ برده را با شکست ۳-۴ عوض کرد تا ناصر حجازی شبانه از سرمربیگری آبی ها کنار گذاشته شود و جواد زرینچه و ابراهیم طالبی به طور موقت روی نیمکت استقلال بنشینند.

ناصر حجازی تا زمان مرگش هم هیچ وقت از این ادعا که اسیر کم فروشی بازیکنانش در آن بازی شده، کوتاه نیامد. گل های بدی که آن روز پویز برومند از بهنام ابوالقاسم پور خورد و البته جواد زرینچه، مهمترین متهمان آن بازی از نظر رسانه ها و ناصر حجازی بودند.

روایت آن روز ناصر حجازی از بازی جالب است: «وقتی ۳-۱ برده پیش افتادیم به حاجیلو گفتم به زرینچه اشاره کند برود در خط دفاعی و تکان نخورد اما زرینچه جواب می دهد من پیستون راستم و از جایم تکان نمی خورم. اگر ناراحتی تعویضم کن. بعد از بازی شروع به اعتراض به پرویز برومند کردم که گفت «خودت ببین تا فردا مربی تیم می مانی، بعد حرف بزن!» هر چند بعدها جواد زرینچه و پرویز برومند از بهنام ابوالقاسم پور دستخط گرفتند که با او ساخت و پاخت نکرده اند اما مرحوم حجازی هم تا آخر عمر پای حرف هایش درباره کودتای بازیکنان ماند.

سال کودتا: ۱۳۷۸

* قربانی: افشین قطبی

* مقصران اصلی: شیث رضایی، محمدرضا مامانی


هنوز چهار هفته از شروع پرسپولیس افشین قطبی نگذشته بود که شیث رضایی بازیکنان باتجربه تیم مثل نیکبخت، عباس آقایی و محسن خلیلی را جمع کرد تا در جلسه ای با حبیب کاشانی از سختی های کار با قطبی بگویند؛ چرا که آقای حاشیه اعتقاد داشت قطبی مربی خوبی نیست و باید اخراجش کرد.

او دو هفته بعد، پس از تعویض اش در بازی با فجرسپاسی، روبروی دوربین های تلویزیونی مشکلاتش با قطبی را رسانه ای کرد و تبدیل شد به سمبل کودتا علیه قطبی.

بعد از مدتی محمدرضا مامانی هم به دارودسته شیث اضافه شد. گفته می شد بازیکنان یاغی به هم سپرده اند که به محسن خلیلی که طرفدار قطبی بود و البته بهترین گلزن تیم، پاس ندهند.

اوج اختلافات هم یک روز در جلسه باشگاه بالا گرفته بود که مامانی جلو تمام بازیکنان به قطبی طعنه زده بود که تو سرجوخه هم نیستی، چه برسد به امپراتور. همزاد پرحاشیه اش شیث هم در رختکن تیم لپ تاپ قطبی را چند تکه کرده بود.

بالاخره شکست سنگین روبروی استقلال اهواز کار خودش را کرد و دو بازیکن پرحاشیه پرسپولیس در نیم فصل دوم فصل ۸۷ اخراج شدند تا تیم قطبی در پایان فصل قهرمان لیگ شود.