من رهبر اركستر متن‌ها هستم

نام پيمان قاسم‏خاني براي مخاطب سينما يادآور تجربه لذت‌بخش تماشاي فيلم‏هايي مانند: مارمولك، مكس، نان وعشق و موتور هزار و اين اواخر سن پترزبورگ است. البته به اين فيلم‏هاي كمدي مي‏توانيم چند فيلم ديگر از جمله دختري با كفش‏هاي كتاني را هم اضافه كنيم و دل‌خوش كنيم به اينكه قرار است در تابستان ۹۰ فيلم ديگري با فيلمنامه پيمان قاسم‏خاني در سينماها ببينم. ورود «آقايان ممنوع» به كارگرداني رامبد جوان. اين نام براي تماشاگران تلويزيوني هم يادآور مجموعه‌هاي شيرين پاورچين، شب‏هاي برره، مرد هزار چهره است. آخرين مجموعه تلويزيوني پخش شده‌اي كه، متن‏هايش را پيمان قاسم‏خاني سرپرستي كرده «مسافران» رامبد جوان بود و كيفيت تمام اين كارهاي سينمايي و تلويزيوني باعث شده كه پيمان قاسم‏خاني براي مخاطب و سينماگران نامي معتبر باشد. او اين روزها سرپرستي نويسندگان مجموعه ساختمان پزشكان را برعهده دارد و همراه گروهش مشغول آماده كردن قسمت‏هاي آخر ساختمان پزشكان هستند. مجموعه‏اي كه در آن بعد از سال‌ها رفاقت و همكاري با سروش صحت اين بار در جايگاه كارگردان تعامل داشته‏، تجربه‏اي كه براي هر ۲ لذت‌بخش و خوب بوده‏است. با پيمان قاسم‏خاني درباره تجربه «ساختمان پزشكان»، وظايف سرپرست نويسندگان و كارهايي كه در آينده مي‏خواهد انجام بدهد صحبت كرديم كه نتيجه‏اش خواندني شده.

• جنس كمدي و شوخي نويسي پيمان قاسم‌خاني با بقيه كاملا متفاوت است دوست دارم بدانم ريشه اين فانتزي ذهني از كجا آمده؟

احتمالا به نوع تربيت فرهنگي‌ام برمي‌گردد. به كتاب‌ها و فيلم‌ها و... كه مي‌خوانم و مي‌بينم، به‌خصوص كتاب و فيلم‏هايي كه كودكي‌ام را با آن گذراندم، مثل كتاب‌هاي «تن‌تن» يا مجموعه «آستريكس».

• اين نخستين كاري نيست كه در آن سرپرست نويسندگان هستيد، اصلا وظيفه سرپرست نويسندگان چيست؟

در ايران سرپرســت را به‌عنـوان هماهنگ‌كننده نويسنده‌ها و متن‏ها مي‏شناسند اما در واقع كار اصلي من طراحي است كه در سريال‏هاي خارجي به اين حرفه مي‌گويند «creator» يعني خالق. من طراحي شخصيت‌ها را عمدتا با كمك مهراب انجام مي‌دهم. بعد از شكل‌گيري شخصيت‌ها و روابط معمولا از مهراب مي‌خواهم كه قسمت‌هاي اول را بنويسد چون قلم محراب از قلم من شيرين‌تر است و ديگر با جنس نوشته‌هايش آشنا هستم و ممكن است در قسمت‌هاي اول كمتر كمدي داشته باشيم و اين قسمت‌ها را بيشتر براي شناخت بهتر داستان و شخصيت‌ها اختصاص بدهيم و به مخاطب فرصت بدهيم كه شخصيت‏ها را ببيند و با آنها ارتباط برقرار كند.
در مورد «ساختمان پزشكان» من 50 طرح از يك پاراگراف گرفته تا يك صفحه يا بيشتر آماده كردم و در اختيار بقيه نويسندگان گذاشتم، آنها هم آن طرح‏هايي را كه بيشتر دوست داشتند، انتخاب كردند. روش كار اين است كه طرح‏ها زيرنظر من تبديل به سيناپس مي‌شود و بعد هم مرحله به مرحله شكل‏گيري متن را بررسي مي‏كنم البته فرق‌هايي هم در ميزان نظارتم است، مثلا بسيار پيش مي‏آيد كه طرح‌هاي مهراب را اصلا نخوانم چون يك جورهايي با هم آنها را شكل داديم. به‌طور مثال، مسئله‏اي كه در مورد عليرضا ناصر فصيحي داريم اين است كه نويسنده بسيار خوش ذوقي است و ما به شوخي در مورد او مي‏گوييم كه در طول يك سريال مثلا 70 قسمتي او سريال 15 قسمتي خودش را مي‌نويسد و كار من اين است كه نوشته فصيحي را در سريال خودمان حل مي‏كنم يا در نهايت تمام متن‌ها مثل هم نيستند ضعيف، متوسط و خوب هستند و من مي‏نشينم و متن‏ها را يكدست مي‌كنم. مي‏توانم بگويم من رهبر اركستر هستم.



قطعا. اين يك طنز آپارتماني است. ايده اوليه‏اي براي كارهايي به اين شكل وجود ندارد. كافي است آدم‏هاي‏مان را پيدا كنيم و شغل و محل زندگي‏شان را هم مشخص كنيم. بعد بايد موقعيت‏‏ها را تعريف كنيم. ما يك روان‌شناس را گذاشتيم در يك ساختمان پزشكان، در كار ديگري مي‌شود يك خلبان باشد در فرودگاه و... سعي ما اين است كه با دقت بيشتري كارمان را انجام بدهيم. سروش صحت كارگرداني است كه خيلي به‌خودش سخت مي‌گيرد، محسن چگيني تهيه كننده‌اي است كه با سريال‌هاي كمدي روز جهان به‌خوبي آشناست و سواد طنز دارد... اين سخت گرفتن‌ها امتياز كار را بالا مي‌برد.

• كار كردن با سروش صحت كه اساسا خودش يك نويسنده است و در اينجا كارگرداني هم مي‌كند، چطور است؟

سروش خودش يكي از نويسنده‌هاي اين كار است. سروش و ايمان صفايي ۲ نفري مي‌نويسند. وقتي سروش به‌عنوان نويسنده مي‏آيد در اتاق من مي‏نشيند ديگر سروش كارگردان نيست. تنها تفاوتي كه با ديگر نويسندگان دارد اين است كه وقتي سكانس را پيشنهاد مي‌كند، به او مي‏گويم اگر اين سكانس به‌نظرت رسيده است و فكر مي‌كني در اجرا خوب مي‌شود كار كن، اگر هم فكر مي‌كني خوب نيست بگذارش كنار. كم پيش مي‌آيد كه سر مسئله‌اي اختلاف نظر داشته باشيم مثلا سروش ابتدا شخصيت شيرزاد را كارتوني درآورده بود، من گفتم اين آن شخصيتي كه من فكر مي‌كنم نيست. سروش هم به راحتي قبول كرد و جنس شخصيت شيرزاد به اين شكلي كه الان مي‏بينيد درآمد.

• بازيگران سريال، تركيب بازيگران تئاتر و تلويزيون هستند. به عمد از ستاره‌هاي معمول تلويزيوني دوري كرديد؟

بله. نقش اصلي سريال را به بهنام تشكر سپرديم كه همبازي بهاره در تئاتر «خداي كشتار»بود. خيلي‌ها گفتند ريسك انتخاب او براي نقش اول بالاست اما هميشه فكر مي‌كردم او پتانسيل اين را دارد. بعضي‌ها شايد خيلي هنرپيشه خوبي باشند اما بيننده او را براي نقش اول نمي‏پسندد و با او همراه نمي‌شود. من معتقد بودم بهنام مي‏تواند همراهي مخاطب را ايجاد كند. ايده من اين بود كه نقش اول را به بهنام تشكر بدهيم و دورش بازيگران ديگرمان را بچينيم كه خوشبختانه همه موافق بودند. در همان جلسه اول آن صداي پرطنين و حركات بامزه دست و پايش همه را جذب كرد. بعد از آن هم همه انتخاب در ادامه او انجام شد. ما به اين فكر كرديم كه مثلا تركيب بهنام با علي صادقي جور در نمي‌آيد. نمي‌خواهم علي صادقي يا بازيگراني مثل او را نقد كنم، فقط تركيب درستي نبودند. وقتي رسيديم به هومن برق‏نورد كه در تئاتر و تلويزيون كاملا شناخته شده است، به اين فكر كرديم كه چقدر بازي اين ۲ دركنار همديگر خوب خواهد شد. باقي را هم به همين شكل دور آنها چيديم مثلا شقايق كه زن داداشم هم هست خصوصيات طنز خيلي خوبي دارد. بدون شوخي، شقايق بهترين بازي تمام عمرش را انجام داده است. وقتي او بازي داشت همه جمع مي‌شدند و بلند بلند مي‌خنديدند. من در «مرد‌هزار‌چهره» براي نخستين‌بار فهميدم بازي بيژن بنفشه‌خواه چقدر خوب است. حالا ممكن است يا قبل از آن لحظه او بازي خوب انجام نداده بود، يا من نديده بودم. در اين كار متوجه شدم چقدر بازيگر قابلي است، بيژن در عكس‌العمل فوق‌العاده است، چيزي كه در بازي كمدي اهميت بسياري هم دارد.

• از اين تركيب بازيگران راضي هستيد؟

اين تركيب بازيگران ايده‌آل من است.

• هيچ‌وقت به محسن تنابنده فكر نكرديد؟

من هميشه به او فكر مي‌كنم اما محسن سر اين كارها نمي‏آيد. اتفاقا سر صحنه آمد و با خيلي از بچه‌ها هم دوست است. صحبت‌هايي هم كرديم اما صحبت جدي نبود. بازيگراني مثل او ابا دارند از حضور در كارهاي هرشبي. البته كار بدي هم نمي‌كنند. كارهاي روتين اين خطر را دارند كه ممكن است بازيگر خرج شود.

• براي شما و تيم نويسندگان بيشتر شخصيت‌پردازي مهم است يا طراحي موقعيتي كه قرار بود اين آدم‌ها در آن قرار بگيرند؟

در اين كار شخصيت پردازي مهم‌تر است. تماشاگر در اين تيپ كارها بيشتر دوست دارند اخلاقيات، رفتارها و كنش‏هاي شخصيت را بشناسند. تجربه‌اي كه ديدن سريال‌هاي خارجي به من داده اين است كه هرچقدر شخصيت‏ها ملموس‌تر باشند، برد بيشتري دارند. وقتي شخصيت در قالب درست خودشان شكل بگيرند، در هر موقعيتي كه آنها را قرار بدهيم، مي‏توانند داستان را جلو ببرند.
سريال خاصي هست كه متن‌هاي ساختمان پزشكان را بيشتر تحت‌تاثير آن پيش برديد؟
شايد ما اين كار را تحت‌تاثير 30 سريال نوشتيم و به طرح خيلي از سريال‌ها فكر كرديم و اصلا نمي‌شود از كار خاصي نام ببرم. فكر مي‏كنم گرم‌ترين سريالي كه در اين سال‌ها ديدم، friends (دوستان) بود. سريال‌هاي بهتري هم ديدم اما هيچ‏كدام آن ارتباطات گرم و دوست داشتني friends را نداشتند اما واقعيت اين است كه ما نمي‌توانيم براساس آن سريال‌ها را بنويسيم چون جنس روابط در آن سريال‌ها براساس فرهنگ خودشان است و الگو برداري روابط در كارهايي براي ما اصلا شدني نيست.


در ايران سرپرست را به‌عنوان هماهنگ‌كننده نويسنده‌ها و متن‏ها مي‏شناسند اما در واقع كار اصلي من طراحي است كه در سريال‏هاي خارجي به اين حرفه مي‌گويند «creator» يعني خالق. من طراحي شخصيت‌ها را عمدتا با كمك مهراب انجام مي‌دهم

• تا امروز چندين قسمت از سريال پخش شده، نظرهايي كه تا الان گرفتيد چطور بود؟

تماس‌هاي زيادي داشتم كه نظر همه‏شان مثبت بود و شخصيت بهنام را دوست داشتند.

• فكر مي‌كنيد اين سريال مي‏تواند يك اتفاق براي تلويزيون باشد؟

واقعا نمي‌دانم. هيچ‌چيز قابل پيش‌بيني نيست. الان فقط مي‏توانم بگويم حداقل كار خوب و آبرومندي است. اين سريال واقعا مرا فرسوده و خسته كرد. تفاوت اين كار اين بود كه سريال هنگام نوشتن پخش نمي‌شد و ما نمي‏توانستيم از بازخوردهايش در جامعه استفاده كرده و خودمان را اصلاح كنيم. من ترجيح مي‌دادم كه اين كار هم به همان شكل مي‏بود ولي الان كه به اين شكل بود، زمان كار بيشتر طول كشيد و مرا خسته كرد. طرح خيلي خوبي از كمال‌تبريزي دستم است كه انتظار مي‌كشم تا اين كار تمام شود و بتوانم نوشتن فيلمنامه آن را شروع كنم و براي نوشتنش انرژي زيادي دارم. تا اينجا بازي پرويز پرستويي در اين فيلم قطعي است. صحبتي هم براي سن‏پترزبورگ ۲ است كه البته هنوز براي آن ايده‌اي ندارم و تا زماني كه ايده‌اش را نداشته باشم، طرفش نمي‌روم.