گپي با مجيد اخشابي از خوانندگي تا زندگي

سلامت: مجيد اخشابي را از صداي ديرآشنايي مي‌شناسيم که از سريال «همراز» آغاز شد و چند سال بعد به لبخندهايش در برنامه‌هاي زنده تلويزيوني پيوند خورد...

هنر در دوران‌ مختلف رنگ و بويي تازه از زندگي و دغدغه‌هاي انساني را به دنبال دارد اما تعقيب اين فراز و نشيب‌ها از دريچه نگاه هنرمند و آوازهايش جذابيتي خاص دارد؛ جذابيتي که شايد با شنيدن هر آهنگ، تمديد خاطرات گمشده و لذت‌بخشي باشد که در کوچه پس‌کوچه‌هاي زندگي و ذهنمان طنين مي‌اندازد. با مجيد اخشابي درباره سلامت، موسيقي و زندگي گفت‌وگو کرده‌ايم.

اهميت حضور موسيقي در زندگي ما انسان‌ها چقدر است؟

ما مي‌توانيم حضور موسيقي را در لحظه‌هاي زندگي‌مان ببينيم و از موسيقي اين تعبير را داشته باشيم که مي‌تواند لحظات ما را رنگ‌آميزي کند و به رنگ خود درآورد. اگر موسيقي آرامبخش باشد، مي‌تواند لحظه‌هاي ما را آرام کند و اگر با شور و نشاط باشد، اين تاثير را حتما با شور و نشاط خواهيم ديد. موسيقي غمگين و يأس‌آور، تاثير خود را به صورت منفي مي‌گذارد و اصولا هر شرايطي که در موسيقي حاکم باشد به شنونده القا مي‌شود.

فکر مي‌کنيد موسيقي در اين روزگار چقدر در زندگي افراد ديده مي‌شود؟

در جوامع امروزي، آرامش، نشاط و اميد کيمياست و همه ناخودآگاه به اين تاثيرات نياز دارند. غم به سادگي و سهولت وارد زندگي انسان‌ها مي‌شود اما نشاط، رضايت، اميد و آرامش، ناز و کرشمه بيشتري براي ورود به زندگي ما آدم‌ها دارند.

بايد به دنبال چه نوع موسيقي‌اي باشيم تا اين نشاط و آرامشُ روي خوش به ما نشان بدهند؟

موسيقي‌اي آرامش‌بخش که شور و نشاط بيشتري به ما بدهد. جنس موسيقي بايد اين مشخصه‌ها را داشته باشد و آنها را به ما هديه کند. بايد در انتخاب موسيقي دقت و موسيقي‌اي انتخاب کنيم که واجد اين شرايط باشد. قبلا وقتي به شهر پدري‌ام سفر مي‌کردم، بايد مسير را به تنهايي طي مي‌کردم و به دليل اينکه به موسيقي سنتي مي‌پرداختم و نوازندگي سنتور نقش پررنگي در زندگي‌ام داشت، بيشتر تمايل به شنيدن اين نوع موسيقي داشتم. در مسير وقتي به موسيقي سنتي آوازي با ريتم کند گوش مي‌دادم، متوجه مي‌شدم که از همه اتومبيل‌هاي ديگر آرام‌تر حرکت مي‌کنم و ممکن است خوابم ببرد. اين نوع موسيقي من را در خلسه‌اي مي‌برد که باعث خواب‌آلودگي‌ام مي‌شد. در بين موسيقي‌هاي امروز، موسيقي‌هاي تند مي‌تواند آدم‌ها را پرخاشگر کند. موسيقي‌هايي که سروصداي خيلي زياد و زمختي دارند، بر روح و روان ما تاثير منفي مي‌گذارند. اين روزها سبک و سياق‌هاي مختلف و عجيب و غريبي در موسيقي در حال شکل گرفتن است و طرفداران خاصي دارد که متناسب با روحيه سازنده آن پيش مي‌رود. به نظرم بايد روان‌پزشکان در اين مورد کار کنند. اين روزها در مجله‌هاي مختلف مطالبي ديده مي‌شود که در آنها نوشته شده از روي خيلي چيزها مي‌توان شخصيت را حدس زد. اگر تست روان‌شناسي‌اي براساس علاقه افراد به موسيقي‌هاي مورد علاقه‌شان انجام شود، من حتما آن را قبول دارم و فکر مي‌کنم با آن مي‌توان به ابعاد ذهني و رواني افراد پي برد.

چرا ايرانيان بيشتر تمايل دارند موسيقي غمگين گوش دهند؟

شايد چون غمگين هستند و با چيزي همذات‌پنداري مي‌کنند که به خودشان نزديک‌تر است. گرايش جامعه ما به غم بيشتر است. شايد بايد مسوولان امر بيشتر به اين موضوع توجه و روي آن کار کنند. البته ناگفته نماند که همه افراد جامعه اين گونه نيستند. خيلي از افراد لحظه‌هاي شادي دارند و به هر چيزي مي‌خندند برخلاف آنهايي که هر چيز مي‌تواند غمگين و اندوهگين?شان کند به همين دليل از موسيقي مي‌توان به عنوان يک عنصر قابل اطمينان و کارآمد در شاد کردن جوامع استفاده کرد.

از ابتداي ورود موسيقي به ايران گرايش مخاطبان به موسيقي غمگين بيشتر بوده يا به مرور زمان اين اتفاق افتاده است؟

موسيقي غمگين طرفداران خود را دارد و نمي‌شود غم را در موسيقي رد کرد و چيز بدي انگاشت. تفکر عميق و همه‌جانبه، بايد با آرامش و سکون توام باشد. وقتي خيلي خوشحال هستيد، نمي‌توانيد به مسايل جدي زندگي‌تان فکر کنيد و بايد آرامش داشته باشيد تا بتوانيد فرصت فکر کردن پيدا کنيد. براي به دست آوردن اين فرصت، به موسيقي آرام‌تر رو مي‌آوريم. از آنجا که ايرانيان اهل فکر و انديشه هستند، شايد يکي از دلايلش اين باشد که لحظات آرام گاهي اوقات به غم گرايش يافته و اين را بيشتر مي‌پسندند، اما گاهي مخاطب موسيقي براي به دست آوردن اين آرامش به موسيقي غمگين و يأس‌آور روي مي‌آورد که موسيقي آرامي‌ دارد اما شعرش يأس‌آور است در حالي که مخاطب به دنبال اين يأس نيست اما مي‌تواند تاثير خود را داشته باشد. البته ممکن است گاهي در ناخودآگاه ذهن آسيب‌هايي نيز متحمل شويم.

شما خودتان بيشتر چه نوعي موسيقي‌اي گوش مي‌دهيد؟

به دليل اينکه حرفه‌ام در زمينه موسيقي است، هرگونه موسيقي‌اي که به دستم برسد، گوش مي‌دهم و آناليز مي‌کنم. از صبح تا شب فقط يک نوع موسيقي گوش نمي‌کنم. البته برخي موسيقي‌ها تمام خصوصيات مد نظر من را دارد و فاخر است. من به هر موسيقي‌اي که قابل‌توجه باشد، دقت مي‌کنم و براي اينکه نکته‌هاي مثبت و منفي‌اش را پيدا کنم، چند بار آن را گوش مي‌دهم.

زماني که به آرامش نياز داريد، چه نوع موسيقي‌اي گوش مي‌دهيد؟

برخي از موسيقي‌هاي کلاسيک را مي‌پسندم، موسيقي سنتي، فولکلور، پاپ (البته از جنس خوبش) اما معمولا بستگي دارد که چه گرايشي داشته باشم.

اگر وارد عرصه موسيقي نمي‌شديد، فکر مي‌کنيد همين روحيه را داشتيد؟

نه. قطعا شخصيت من حاصل تاثير موسيقي است و اين انکارناپذير است. صحبت کردنم، سير و سلوکم و عادت‌هايم با موسيقي و حرفه‌ام ارتباط دارد. اگر شغل و علاقه‌مندي‌هاي ديگري داشتم، حتما روحيه‌ام متفاوت بود.

شما علاوه بر اينکه مي‌خوانيد، دستي هم بر نوازندگي سنتور داريد. گاهي نوازندگي يک ساز مشکلات جسمي‌ براي نوازنده ايجاد مي‌کند. سنتور نيز اين مشکلات را دارد؟

ساز سنتور يکي از بهترين و خوش‌صداترين سازهاي سنتي و آرامش‌بخش است. غالب صفات ارزشمند موسيقي در اين ساز ديده مي‌شود. به دليل اينکه کوک کردن سنتور کمي‌ مشکل است و بايد ۷۲ سيم را با هم تنظيم کرد، معمولا گوش کسي که نوازندگي آن را ياد مي‌گيرد، بعد از ۲ سال حساسيت و قابليت خاصي پيدا مي‌کند و به همين دليل معمولا شنوايي نوازندگان سنتور از ساير نوازندگان قوي‌تر است. از نظر جسمي ‌هم بايد نوازنده استانداردها را رعايت کند. در موسيقي واژه‌اي به نام «اکول» وجود دارد.

اکول هر سازي، تعريف بهترين شرايط استقرار نوازنده در کنار ساز و بهترين نوع ارتباط فيزيکي او با ساز است و تعريف مشخصي دارد. اينکه چگونه بنشينيد، چگونه مضراب را در دست بگيريد، زاويه خود ساز با خط افق چگونه باشد، چگونگي گذاشتن پاها و... در اين مبحث مطرح شده است و هنرجو در کلاس‌هاي موسيقي اين مسايل را آموزش مي‌بيند تا درگير مسايل فيزيکي با ساز نشود. سنتور سازي است کم‌آزار، برخلاف سازهاي ديگر مثل ويولن که نوازنده بايد آن را بين شانه و چانه قرار ‌دهد و دندان‌ها ممکن است آسيب ببينند.

اما به نظر مي‌رسد به دليل اينکه نوازنده با مضراب سر و کار دارد، مچ دست درگير مي‌شود.

بله، مچ دست و آرنج‌ها درگير است، اما آسيبي نخواهند ديد زيرا وزن مضراب‌ها بسيار کم است، اما در سنين بالا، نشستن عمود و مستقيم سخت مي‌شود که با ورزش مي‌توان از آن پيشگيري کرد.

آيا ورزش خاصي به نوازندگان پيشنهاد مي‌شود؟

نه! تمام ورزش‌هايي که به بهداشت و بهبود وضعيت جسماني افراد کمک مي‌کند، مناسب است اما نوازندگان سازهاي بادي، به تنفس خوب و شش‌هاي قوي نياز دارند يا به خوانندگان کوهنوردي و شنا توصيه مي‌شود. اصولا هر ورزشي که بتواند بدن را به تعادل بهتر برساند، براي اين افراد مناسب است.

يک خواننده چه کار‌هايي بايد انجام دهد تا صداي خوب و رسايي داشته باشد؟

خوانندگان علاوه بر انجام ورزش بايد به خوردن و آشاميدن خود نيز دقت کنند. اگر نوازنده‌اي غذاي تندي مصرف کند، روي کارش تاثيري نخواهدداشت اما اگر خواننده‌اي نکته‌هايي را رعايت نکند، تاثير آن به وضوح در کارش ديده مي‌شود. البته نوازندگان سازهاي بادي به دليل اينکه بايد براي نواختن ساز دم عميق انجام دهند، بايد به خوردن و آشاميدن خود بيشتر توجه کنند.

ايرانيان معمولا کمتر به تناسب اندام اهميت مي‌دهند و خيلي به ورزش نمي‌پردازند. به نظر شما چند درصد از هنرمندان روزانه ورزش مي‌کنند؟

من از بقيه اطلاعي ندارم، اما اعتراف مي‌کنم هر روز ورزش نمي‌کنم زيرا وقت کافي براي اين کار ندارم. مي‌دانم اين کار اشتباه است فعلا نمي‌توانم زماني به ورزش اختصاص بدهم، البته قصد دارم اين فرصت را به وجود آورم و بتوانم زماني را طي روز به ورزش بپردازم. البته، گاهي تفريحي ورزش مي‌کنم اما نه منظم و روزانه.

شغل شما تنش و استرس دارد؛ به‌خصوص هنگام اجراي کنسرت‌ها. براي مقابله با اين استرس چه مي‌کنيد؟

بخش اعظم استرس از ناخودآگاه ما منشاء مي‌گيرد که روي آن مي‌توان کنترل داشت. استرس قابل کنترل است. تعداد زياد اجراها و کارهايي که در پشت صحنه انجام داده‌ام، باعث مي‌شود استرسم به‌تدريج کم شود. ضمن اينکه اعتماد به نفس ناخودآگاه و خودآگاه در همه افراد وجود دارد. گاهي شما در خودآگاهتان اعتماد‌به‌نفس داريد اما براي اجراي يک برنامه يا امتحان، دچار مشکلاتي مي‌شويد که ناگهان رخ داده است و اين باعث مي‌شود دچار ‌آشفتگي شويد و اعتماد‌به‌نفستان از بين برود. معمولا در جامعه بيشتر با اين مشکل رو‌برو هستيم. در شرايط غيرمعمول همه‌چيز به هم مي‌ريزد و اعتماد به نفس کاهش مي‌يابد. اجراي خوانندگان روي سن به نوازنده، هماهنگي ساز‌ها، صدا، نور و... بستگي دارد و اگر همه اينها از قبل هماهنگ باشد، کار سختي نيست اما گاهي مشکلاتي به وجود مي‌آيد که پيش بردن کار با وجود آنها به تجربه نياز دارد و وقتي تجربه باشد، اين مشکلات برطرف مي‌شوند. در کتابي که منتشر کرده‌ام، راهکارهاي به دست آوردن اعتماد‌به‌نفس از بعد هنري را ارائه کرده‌ام. استرس چيزي نيست که من را رنج دهد، هميشه در لحظات اوليه، هنرمند چه با تجربه و چه بي‌تجربه، دچار مشکل مي‌شود که بعد از گذشت يک زمان کوتاه از بين مي‌رود.

تا به حال شده براي مشاوره به روان‌شناس مراجعه کنيد؟

تاکنون نيازي به اين احساس نکرده‌ام زيرا معتقدم تا زماني که فرد مي‌داند مشکلش چيست و مي‌تواند آن را ارزيابي کند و اراده حل آن را داشته باشد، اولين کسي که مي‌تواند به او کمک کند، خودش است.

بازخورد آثارتان چقدر روي خودتان تاثيرگذار است؟

بسيار زياد، وقتي به شخصي سلام کنيد و بنا به دلايلي جواب سلام شما را ندهد، چقدر ذهنتان درگير مي‌شود؟ در عرصه موسيقي هم همين‌گونه است. مخاطب تاثير و نقش بسزايي دارد. پيام‌هاي خوب و نظرهاي سازنده تاثيرگذار است و حتي انتقادها هم بر روحيه ما اثر مي‌گذارد.