ژوزه، آقای خاص دنیای فوتبال را بیشتر بشناسید

ماهنامه ورزش و تصویر: ژوزه در نوجوانی با نامی فاریا آشنا شد و در سال ۱۹۸۹ با او ازدواج کرد. ماتیلده و ژوزه جونیور، دو فرزند این زوج هستند. پسر ژوزه یکی از طرفداران سرسخت لئو مسی به شمار می رود و بازیکن فوتبال پایه است. مورینیو همیشه خانواده اش را در نقطه مرکزی زندگی اش می داند. در کنار عشق همیشگی به فوتبال و مربیگری، ژوزه یک مرد خانواده است. در یکی از کنفرانس های خبری، از این مربی در مورد مهم ترین مسئولیت زندگی اش سوال کردند و او پاسخ جالبی برای این سوال داشت: «یک پدر خوب بودن».


ستاره نیمکت ها

ژوزه مورینیو اولین «مربی ستاره» منحصر به فرد فوتبال جهان است. پیش از او فابیو کاپلو ایتالیایی، یوهان کرویف فقید، بکن باوئر، قیصر فوتبال آلمان و خیلی های دیگر به عنوان سرمربی از لحاظ شهرت با ستاره های تیم خود برابری کردند اما همه آنها در دوره جوانی ستاره فوتبال بودند. تفاوت مورینیو با «مربی ستاره» های پیش از خود در همین نکته است. او بدون آن که فوتبالیست بزرگی باشد، ستاره نیمکت های مربیگری شد.

از همان اولین دقایق حضور ژوزه مورینیو در کارینگتون برای پذیرفتن هدایت منچستریونایتد، رفتارهای خاص مرد پرتغالی، همه هواداران باشگاه را شگفت زده کرد. ژوزه مورینیو بعد از چند ماه دوری از فوتبال، پای میز مذاکره با شیاطین سرخ نشست تا یونایتدی ها بعد از سه فصل ناکامی با مویس و فان خال، به آینده امیدوار شوند. برای ستایش ژوزه شاید جمله اعتراف آمیز روی کین کافی کافی به نظر برسد: «من او را دوست ندارم اما به رزومه اش نگاه کنید. ژوزه یک برنده است و منچستر دقیقا به یک برنده نیاز دارد.»

آخرین روزهای کار در چلسی، برای مورینیو چندان خوشایند نبود اما حالا او روی نیمکت متعلق به سر آلکس فرگوسن، دوباره قصد تبدیل شدن به مورینیوی همیشگی را دارد؛ مردی که در دنیای فوتبال، دو نگاه به او وجود دارد. یا دوستش دارند و تحسینش می کنند، یا دوستش ندارند و باز تحسینش می کنند.

خانواده

ژوزه ماریو دوس سانتوس مورینیو فلیکس، ۵۳ سال قبل در حومه لیسبون متولد شد. مادر او ماریا معلم بود و پدرش فلیکس بازیکن فوتبال و همین موضوع از کودکی، پیوند ژوزه و فوتبال را برقرار کرد. مورینیوی کوچک، نمی توانست وقت زیادی را با پدرش بگذراند اما همه بازی های فلیکس را در ورزشگاه تماشا می کرد.

پدر او برای باشگاه ویتوریا ستوبال توپ می زد و یک بار نیز به تیم ملی پرتغال دعوت شد. رابطه این دو نفر در روزهای مربیگری پدر نزدیک تر شد. ژوزه اصرار داشت همه جلسه های تمرینی و آنالیز فنی تیم پدرش را از نزدیک تماشا کند و به همین خاطر خیلی زود با مفاهیم اولیه مربیگری فوتبال آشنا شد.


آقای مترجم

بعد از هدایت تیم دانشگاه، ژوزه به زادگاهش برگشت تا سرمربی تیم نوجوانان ویتوریاستوبال شود. اوایل دهه نود، او در پست دستیار و استعدادیاب نیز در چند باشگاه فعالیت کرد اما زندگی ورزشی مورینیو با یک پیشنهاد کاری متحول شد. اسپورتینگ لیسبون بعد از جذب سر بابی رابسون، به مترجمی نیاز داشت که علاوه بر زبان انگلیسی، با تاکتیک های فوتبال نیز آشنا باشد. این پست به ژوزه رسید و او رابطه دوستانه خوبی با رابسون پیدا کرد. بعد از کنار گذاشته شدن رابسون از این باشگاه، آنها در کنار هم به پورتو رفتند و موفقیت های درخشانی به دست آوردند. مقصد بعدی رابسون و مترجمش، بارسلونا بود. مورینیو خانواده اش را به بارسلونا برد و در این تیم جایگاه مستحکمی پیدا کرد. جایگاهی که حتی بعد از جدایی رابسون، خدشه ای به آن وارد نشد.

تو ضعیف هستی!

تبدیل شدن به یک فوتبالیست، اولین آرزوی زندگی ژوزه بود. او به عنوان یک مدافع به باشگاه ریو آوه ویلانسه رفت و در پست دفاع بازی کرد اما قدرت فیزیکی و سرعت او، هرگز برای فوتبالیست شدن کافی نبودند. او طعم تحقیر شدن را در فوتبال چشید و از بازی در مستطیل سبز فاصله گرفت. آرزوهای مورینیوی کوچ اما از این محدوده دور نشدند. پسرک ضعیف زمین فوتبال، سال ها بعد روی نیمکت های داغ تبدیل به یک افسانه زنده شد.

فرار از مدرسه

مادر ژوزه او را در مدرسه اقتصاد ثبت نام کرد اما در پایان روز اول، مورینیو به خودش قول داد دیگر هرگز در درس این رشته حاضر نشود. او به دانشگاه لیسبون رفته تا در رشته تربیت بدنی تحصیل کند. ژوزه مدتی بعد دوره های مربیگری فوتبال را نیز پشت سر گذاشت. تئوری مهم او در این سن و سال، تلفیق تاکتیک های فوتبال با انگیزه های روانشناسانه در بازیکنان بود.

فاکتور ال وی جی

روی کار آمدن لوئیس فان خال در باشگاه بارسلونا، ژوزه مورینیو را در شرایط بهتری قرار داد. حالا او یکی از اعضای کادر فنی باشگاه بود و سرمربی هلندی حساب ویژه ای روی تفکرات دفاعی مرد پرتغالی در تاکتیک های تیمش باز می کرد. فان خال که از استعداد ژوزه به وجد آمده بود، در بخشی از مسابقه ها مثل فینال کاتالونیا کاپ سال ۲۰۰۰، اجازه داد مورینیو سرمربی تیم باشد و همه تعویض ها را با نظر خودش انجام بدهد. این موضوع، اعتماد به نفس زیادی به مورینیو داد. ۱۶ سال بعد، تقدیر او را جانشین فان خال در منچستریونایتد کرده است.


وقتی ژوزه مربی متولد شد

بنفیکا اولین تیمی بود که نیمکتش را به عنوان سرمربی به ژوزه سپرد اما روی نیمکت پورتو بود که اهالی فوتبال در جهان، این سرمربی موفق و جنجالی را شناختند. او سال ۲۰۰۴ در حضور تیم های بزرگ، با پورتو قهرمان اروپا شد و شگفتی بزرگ فصل را رقم زد تا با قراردادی سنگین، اولین مربی دوران آبراموویچ در چلسی لقب بگیرد. اینتر، رئال مادرید و حالا منچستریونایتد، تیم های دیگر دوران مربیگری آقای خاص بودند.

اتوبوس

تاکتیک های دفاعی و علاقه به پیروزی های یک - صفر در مقاطعی موجبات انتقاد از ژوزه را فراهم آورده است. او اساسا تمایلی به هجومی بازی کردن ندارد و ترجیح می دهد با نفرات زیاد در دفاع ابتدا خیالش را از گل نخوردن راحت کند و بعد به دنبال گل زدن به حریف باشد. سبک فوتبال تیم های مورینیو در شبکه های اجتماعی با عبارت «دفاع اتوبوسی» شناخته می شود.

انگشت

سرمربی پرتغالی چندین بار کنار زمین با مربیان تیم های رقیب درگیر شده است. او سابقه کشیدن کروات ونگر در یک دعوای دو نفره را دارد اما مهم ترین درگیری اش کنار زمین فوتبال، به ال کلاسیکوی سوپرکاپ اسپانیا بر می گردد. مورینیو در یک لحظه عجیب و فراموش نشدنی، ناگهان انگشتش را در چشم کمک مربی پپ گواردیولا فرو کرد؛ مردی که سرمربی بارسلونا شد و لالیگا را فتح کرد و مدتی بعد از مبارزه با سرطان درگذشت.

آقای خاص

«لطفا من را مغرور صدا نزنید اما من لیگ قهرمانان را برده ام و فکر می کنم آقای خاص هستم.» بعد از قهرمانی با پورتو در اروپا، ژوزه این لقب را برای خودش در نظر گرفت. تبدیل به آقای خاص فوتبال جهان شد. مرد محبوب رسانه ها، سال ها بعد این بار لقب آقای یکتا را برای خودش انتخاب کرد اما این لقب با استقبال چندانی روبرو نشد.


بزرگ ترین دشمن

در همه سال های مربیگری، ژوزه رابطه خوبی با الکس فرگوسن داشته و شاید هدایت منچستریونایتد در این مقطع زمانی، نتیجه همین رابطه خوب است. برخلاف فرگی اما رابطه ژوزه با ونگر همیشه روی دور دعوا و اختلاف بوده است. مورینیو با برگزیدن لقب متخصص شکست برای ونگر، جنگ با مرد کهنه کار تیم آرسنال را علنی کرد.

زبان

فقط دو مه بعد از سفر به ایتالیا برای هدایت اینتر، مورینیو دیگر به مترجم نیاز نداشت و به زبان ایتالیایی با بازیکن هایش صحبت می کرد. دومین استعداد پررنگ او در کنار فوتبال، یادگیری زبان است. او به زبان های پرتغالی، اسپانیایی، انگلیسی و فرانسوی تسلط کامل دارد.

مذهب

ژوزه مورینیو یک مسیحی کاتولیک به شمار می رود. او علاقه اش به مذهب را این طور شرح می دهد: «من کاملا باور دارم. هر روز دعا می کنم. هر روز با خدا صحبت می کنم. من هر روز یا هر هفته به کلیسا نمی روم اما هر وقت احساس کنم به آن نیاز دارم، در کلیسا حاضر می شوم.»

شبکه اجتماعی

مورینیو هیچ وقت علاقه زیادی به فعالیت در شبکه های اجتماعی نداشته اما یکی از بندهای قرارداد او با یونایتد، فعالیت در حداقل یک شبکه اجتماعی بوده است. بلافاصله بعد از امضای این قرارداد، صفحه اینستاگرام ژوزه راه اندازی شد و تنها در دو ساعت، صد هزار نفر این صفحه را تعقیب کردند. این صفحه تا امروز پانصد هزار فالوئر جذب کرده است.