هیچکاک به روایت هیچکاک

آلفرد هیچکاک در طی دوران طولانی فعالیت هایش در سینما مقالات، گفتارها و مصاحبه های زیادی از خود باقی گذاشت که از طریق آنها می توانیم شناخت دست اولی از زندگی و فعالیت این هنرمند بزرگ پیدا کنیم.

برترین ها - محمودرضا حائری:

نگاهی به کتاب «هیچکاکی که نمی شناسید»

هیچکاکی که نمی شناسید

به کوشش سیدنی گاتلیب

ترجمه ی رحیم قاسمیان

انتشارات هرمس

چاپ اول:۹۴

هیچ اهل فیلمی نیست که نامی از آلفرد هیچکاک نشنیده باشد. آلفرد هیچکاک این «استاد تعلیق» یکی از بزرگ ترین تاریخ سینما به خود دیده است. آلفرد هیچکاک در طی دوران طولانی فعالیت هایش در سینما مقالات، گفتارها و مصاحبه های زیادی از خود باقی گذاشت که از طریق آنها می توانیم شناخت دست اولی از زندگی و فعالیت این هنرمند بزرگ پیدا کنیم.

مجموعه ای از این آثار مکتوب آلفرد هیچکاک به کوشش سیدنی گاتلیب در کتابی به نام «هیچکاک به روایت هیچکاک» جمع آوری شده است. این کتاب به ترجمه ی رحیم قاسمیان به نام «هیچکاکی که نمی شناسید» به همت نشر هرمس در سال ۹۴ در ایران منتشر شده است.

هیچکاکی که نمی شناسید در 5 فصل تنظیم شده است:1زندگی در سینما، 2بازیگران مرد، بازیگران زن ، ستاره ها،3 هیجان تعلیق تماشاگر،4 تولید فیلم، 5 تکنیک، سبک و هیچکاک در حین کار.

در این کتاب علاوه بر خاطرات اول شخص هیچکاک از سینما مقالات مهمی از او گردآوری شده اند از جمله «چرا فیلم های هیجان انگیز کهنه نمی شوند» ، «لذت ترس»، «زندگی در میان ستارگان» و...

هیچکاک در یکی از مقالات این کتاب بهترین درام تعلیق دار را این گونه توصیف می کند: «درامی است که در آن آدم های معمولی در موقعیت هایی که کاملاً معمولی به نظر می رسد درگیر می شوند تا این که (کم و بیش در همان اوایل فیلم) به دام یک وضعیت خطرناک که در عین حال سرشار از هیجان است، گرفتار می آیند. داستان های جاسوسی مربوط به ایام پیش از جنگ جهانی دوم با این مشخصات کاملاً جور در می آیند یک جور اطلاعات رمزی برای دزدیده شدن وجود دارد و فضایی ملتهب و سرشار از معما هم بر آن حاکم است.

دنیای سینما بدون ستارگان آن چندان برای عموم مردم شناخته شده نیست. هیچکاک ضرورت استفاده از ستاره ها را در سینما این گونه بیان می کند: «من به نظام ستاره سالاری اعتقاد دارم، چون فیلمسازی یک حرفه تجاری است و من به عنوان کارگردان نمی توانم هر بار که فیلمی می سازم و سرمایه ای در کارم می گذارم، متحمل ضرر مالی شوم.

مردم ممکن است از این شکوه کنند که ستارگان سینما دستمزدهایی می گیرند که حقوق و مزایای وزیران کابینه در مقابل آن ها، پشیزی ارزش ندارد؛ اما باور کنید هر پولی که تهیه کننده به ستاره فیلمش می پردازد، ارزشش را دارد و گرنه آن تهیه کننده چنان پولی را به ستاره اثر خود نمی پرداخت.»

هیچکاک در برابر سوال چرا به سینما می رویم این پاسخ را می دهد: «چرا سینما می رویم؟ چون می خواهیم تصویری از زندگی را بر پرده ی سینما ببینیم، اما چه نوع از زندگی؟

بی تردید آن نوع زندگی ای که خود ما تجربه اش نمی کنیم- یا عین همان زندگی منتها با کمی تغییر؛ و این تغییر تلاطم های احساسی را هم در بر می گیرد، که برای سهولت کار، آن را هیجان می نامیم.

طبیعت ما جوری است که باید این هیجان ها و تکان ها را داشته باشیم، چون در غیر این صورت در زندگی، تنبل و شل و ول خواهیم شد؛ اما از سوی دیگر، تمدن ما چنان ما را مصون و محفوظ نگه داشته است که عملاً دیگر نمی توان تجربه ی دست اولی از هیجان های مختلف داشت. در نتیجه باید آن ها را به صورت مصنوعی تجربه کنیم و سینما بهتین رسانه برای چنین تجربه ای است.»

تکنیک فاکتور مهمی در سینما است چنان که در بعضی از فیلم های هالیوودی امروز می بینیم تکنیک حضور پر رنگ تر ی از داستان در فیلم دارد. آلفرد هیچکاک به عنوان کارگردان که مهارت زیادی در استفاده از تکنیک در سینما داشت نظرش را درباره کاربرد تکنیک در سینما این گونه بیان کرده است: «سینما عرصه ای برای به رخ کشیدن تکنیک نیست. بلکه برعکس، شیوه ای برای داستان گویی است که در آن هر تکنیکی، هر مهارتی و هر هنرمندی در کار با دوربین و هر چیز دیگری که سر راه بیان اصل داستان قرار می گیرد باید یا فدا شود یا دست کم مورد تجدید نظر قرار گیرد.

تماشاگر هرگز با خود نمی گوید: - چقدر محشر از میکروفن استفاده کرده بودند؛ توجه و علاقه ی آنان بر شخصیت هایی متمرکز است که بر پرده می بینند و اینکه شخصیت ها چه می گویند و چه می کنند.

کار کارگردان هم این است که توجه تماشاگران را درست به همین جلب کنند و آنان را متمرکز نگاه دارد. تکنیکی که توجه را به خود جلب کند، تکنیک ضعیفی است. نشانه ی تکنیک خوب آن است که به چشم نیاید.»
این کتاب برای علاقه مندان به زندگی و سینمای هیچکاک مرجع درجه اولی است که از طریق آن می توان به طور مفصل با زندگی و نظریات این فیلمساز بزرگ تاریخ سینما به خوبی آشنا شد.