«آکی هیتو»؛ امپراتور خسته سال ۲۰۱۶

هفته نامه مثلث: دودمان یاماتو شاید طولانی ترین خاندان سلطنتی در جهان باشد. از زمانی که امپراتور جینمو در سال ۶۰۰ قبل از میلاد به عنوان امپراتور نخستین روی تخت نشست تا امروز ۱۲۵ نفر از این خاندان امپراتوری این کشور را بر عهده داشته اند اما در طول این مدت بسیار طولانی، هیچ گاه به اندازه ۱۰۰ سال اخیر این خاندان با مشکلات قانونی مواجه نبوده. در زمانی که ژاپن در جنگ جهانی دوم همراه با ایتالیا و آلمان، در میان بازنده های جنگ جای گرفت... امپراتور آن چهره فراقانونی را از دست داد.

هیروهیتو امپراتور زمان جنگ، به عنوان پادشاهی سمبولیک از فعالیت های سیاسی کناره گرفت و در مقام دانشمند طبیعی دان که به تحقیقات علمی سرگرم بود، مشهور شد. هیروهیتو که در لحظه مرگ ۱۸ کیلوگرم وزن داشت، از ۱۹ سپتامبر ۱۹۸۸ تا پایان عمرش به مدت ۱۱۱ روز به دلیل ابتلا به سرطان اثنی عشر در بیمارستان بستری بود و همین بیماری مرگ وی را رقم زد.

پس از مرگ او پسرش آکی هیتو به عنوان امپراتور جدید ژاپن انتخاب شد. از زمان هیروهیتو، امپراتوری تنها عاملی برای وحدت بود و صرفا به عنوان نماد یکپارچگی کشور به انجام امور تشریفاتی و فرهنگی می پرداخت. آکی هیتو در دوران سلطنت خود علاوه بر انجام امور تشریفاتی معمول، به فعالیت های بشردوستانه بسیاری نظیر حضور در مناطق حادثه دیده و گفتگو با حادثه دیدگان، دلجویی از بازماندگان جنگ و ادای احترام به قربانیان آن نیز پرداخته است و به همین دلیل در مجموع امپراتور محبوب و خوشنامی بوده است.

آکی هیتو همواره امپراتوری متفاوت بود، او همیشه رفتاری متفاوت از خود نشان داده است. او یک دانشمند است. آکی هیتو علاقه خاصی به زیست شناسی دریایی دارد و متخصص گاوماهیان است، یک نمونه از این ماهی به افتخار او اکسیریاس آکیه یتو نامگذاری شده. او تا به حال چندین مقاله برای مجله آبزی شناسی ژاپن و دیگر نشریات نوشته، او برخلاف پدرش که ژاپن را وارد جنگ دوم جهانی کرد، به ژاپن کمک کرده تا وارد دورانی صلح آمیز و عاری از تقابل شود.

او واقعا امپراتور متفاوتی است. این را می توان از ازدواج او دانست. آکی هیتو که در آن زمان ولیعهد بود در سال 1959 با دختری از طبقه عوام ازدواج کرد و با این کار به سنتی هزار و پانصد ساله پایان داد. آشنایی آنها در حین بازی تنیس باعث شد تا رابطه عاطفی آنها به «عشق در زمین تنیس» ملقب شود. او و میچیکو، همسرش، سه بچه و چهار نوه دارند... اما شاید عجیب تر از داستان ازدواج او، حکایت جدایی او از سلطنت باشد. در اقدامی نادر، هیتو اعلام کرد به دلیل بیماری و کهولت سن در ماه های آینده از قدرت کناره گیری می کند. امپراتور 82 ساله ژاپن مبتلا به سرطان پروستات بوده و به تازگی نیز تحت عمل جراحی قلب قرار گرفته بود.

او در یک پیام ویدئویی که از تلویزیون سراسری این کشور پخش شد، اعلام کرد پس از دومین جراحی اش دیگر توان لازم برای اداره امور کشور را ندارد و مقام سلطنت را به پسرش واگذار خواهد کرد.

امپراتور ژاپن در سخنانش با صراحت از کلمه «کناره گیری از سلطنت» نام نبرد؛ اما تاکید کرد تمایل دارد از وظایفش کناره گیری کند. او در سخنان خود که از پیش ضبط شده بود، گفت: «امیدوار بودم می توانستم به وظایف خود به عنوان امپراتور و سمبل کشور ادامه دهم.»

بر اساس قوانین ژاپن، پادشاه نمی تواند در امور سیاسی دخالت کند یا اظهارات سیاسی داشته باشد و بنابراین اشاره مستقیم او به «کناره گیری از سلطنت» می تواند به بیان اظهاراتی سیاسی از سوی او تعبیر شود.

آخرین امپراتور ژاپن که از سمتش کناره گیر کرد «کوکاکو» بود که در سال ۱۸۱۷ این کار را انجام داد. پس از آن به دلیل تغییر در قانون اساسی ناشی از شکست این کشور در جنگ دوم جهانی توسط آمریکا، هیچ امپراتوری در ژاپن دیگر حق چنین کاری را ندارد. هر گونه تغییر قانونی در این روند زمان بر است و شاید سال ها به طور بینجامد اما در حال حاضر این تلاش از سوی امپراتور ۸۲ ساله ژاپن می تواند به یک امر سخت و مشکل برای شینزو آبه، نخست وزیر این کشور آسیایی بدل شود که اولویتش احیای قانون اساسی تدوین شده مربوط به جنگ دوم جهانی است. «شینزو آبه» نخست وزیر این کشور گفته است دولتش «با جدیت» راهکارهای قانونی این موضع را دنبال خواهد کرد.

در صورت کناره گیری آکی هیتو، نارو هیتو، فرزند ۵۶ ساله امپراتور که تنها یک فرزند دختر دارد، وارث پدر خواهد شد. با توجه به اینکه طبق قوانین ژاپن یک زن نمی تواند امپراتور شود، برادر شاهزاده نارو هیتو ولیعهد خواهد شد. البته نارو هیتو سابقه کوتاه امپراتوری دارد. در تاریخ ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ آکی هیتو، امپراتور ژاپن برای عمل قلب در بیمارستان بستری شد. وی قرار بود در ۱۸ فوریه ۲۰۱۲ تحت عمل جراحی بای پس قلب، باز کردن رگ های قلب قرار گیرد. در دوره استراحت آکی هیتو که حدودا دو هفته طول کشید، نارو هیتو پسر بزرگ وی طی مراسمی رسمی، جانشین موقت او بود.

سه سال پیش نیز بئاتریس ملکه هلند که رابطه دوستانه ای با خانواده سلطنتی ژاپن داشت در زمان حیات خود از سلطنت کناره گیری کرد و جایش را به پسرش داد. همچنین در همان سال، پاپ بندیکت شانزدهم نیز از کار خود کناره گیری کرد که هر دو در نوع خود عمل بی سابقه ای بودند.