بازیگر زن آلمانی، جاسوس از کار در آمد

روزنامه تماشاگران امروز - علی مسعودی نیا: یکی از محبوب ترین بازیگران زن کشور آلمان در دوران پس از جنگ جهانی، جاسوس شوروی بوده است. روزنامه گاردین بر اساس اطلاعات طبقه بندی شده ای که تازه از سوی سرویس اطلاعاتی بریتانیا منتشر شده است، اخیرا این ادعا را مطرح کرده.

ماریکا روک که به خاطر روابط نزدیکش با حزب نازی دو سال اجازه نقش آفرینی نداشت، در حقیقت از ابتدای دهه ۴۰ میلادی، یکی از اعضای شبکه ای اطلاعاتی بوده که خبرهای محرمانه مرتبط با رایش سوم را به دولتمردان مسکو تحویل می داده. روک در سال ۱۹۱۲ در قاهره و از والدینی مجارستانی به دنیا آمد و دوران کودکی خود را در بوداپست گذراند. فعالیت هنری او در دوران سلطه نازی ها به عنوان ستاره اپرا آغاز شد و او به سرعت پله های ترقی را طی کرد و تا پیش از مرگش در ۹۰ سالگی و در سال ۲۰۰۴ در بیش از ۴۰ فیلم نقش آفرینی داشت.

حالا کارشناسان بر این باورند که او از ماموران «کا.گ.ب» بوده و مدیر برنامه هایش، هاینز هوفمیستر، رابط او با سازمان اطلاعات شوروی بوده است. وظیفه خانم روک این بوده که اطلاعاتی خاص را به مسکو برساند اما اینکه اطلاعات مذکور در چه زمینه ای بوده اند هنوز نامکشوف مانده است. گمان می رود که همسر او، جرج جیکومی، که کارگردان سینما بوده نیز در این جاسوسی ها با او همکاری داشته.

او در شبکه ای اطلاعاتی به نام «کورنا» عضویت داشته که مسئولیت آن انتقال اسرار نظامی سطح بالا، از جمله نقشه های عملیات باباروسا و نبرد کورسک بوده است. هدایت این شبکه جاسوسی بر عهده مامور افسانه ای شوروی، یان چرنیاک بوده که از او با لقب «مردی بدون سایه» نام می برند و این بر می گردد به مهارتی که او در این کشور و آن کشور داشت، آن هم بدون اینکه شناسایی شود و به دام بیفتد.

خود او حین تحصیل در شهر برلین و در اثنای دهه ۴۰ میلادی به استخدام سازمان اطلاعات شوروی در آمده بود. شبکه او متشکل بود از ۳۵ مامور که در میان آنها بانکدار، افسران نظامی و منشیان سیاستمداران نیز حضور داشته اند. نقش روک در جاسوسی برای شوروی توسط اداره ضد اطلاعات آلمان غربی کشف نشده است. در سال ۱۹۵۱ خانم روک اعلام کرد که بعد از ۱۶ سال حضور مستمر در عرصه بازیگری، قصد دارد خودش را بازنشسته کند و به دنبال گشودن فروشگاه لباس های پشمی سوییسی در شهر دوسلدورف است.

به گفته کارشناسانت، این تصمیم او همچون حرکت مهره به دست یک استاد شطرنج، هوشمندانه بود و پوشش امن تری برای فعالیت های جاسوسی او فراهم کرد. روک زمانی شمایلی بود از یک استعداد بازیگری که تحت سلطه رژیم نازی پرورش یافته و قادر است با همتایان هالیوودی خود از قبیل جینجر راجرز و ریتا هیورث رقابت کند. از او به عنوان بازیگر محبوب هیتلر یاد کرده اند و گفته می شود که وزیر تبلیغات رایش سوم، جوزف گوبلز نیز دلباخته او بوده است.

او از سال ۱۹۳۵ مسیر خود به سمت شهرت را با حضور در فیلم «کاوارلی سبک» آغاز کرد و به یکی از مهم ترین ستارگان دورانش بدل شد. او معمولا در کنار یوهانس هیسترز در فیلم های تبلیغاتی حضور می یافت و بابت داشتن مختصری لهجه مجاری در حین ادای دیالوگ، کیفیت نقش آفرینی غریبی داشت.

او سالیان سال به عنوان فردی مخالف کمونیسم شناخته می شد. کارت پستالی به تاریخ ۱۹۴۰ از او باقی مانده که برای هیتلر فرستاده و پشت آن بابت دسته گل زیبا و بزرگی که رهبر نازی ها حین اکران فیلمش فرستاده تشکر کرده است. این کارت پستال در موزه فیلم برلین نگهداری می شود.

جاسوس هایی که سینما مشغله جانبی شان بود

این نخستین باری نیست که یکی از اهالی سینما به عنوان جاسوس معرفی می شود. چهره های بسیار مشهور و مهمی سایه این اتهام را بر سر خود احساس کرده اند و در چندین مورد هم ثابت شده که اتهامات مذکور به حقیقت نزدیک بوده است.

مشهورترین چهره در این میان بدون شک «کری گرانت» است که عمده شهرتش را مدیون حضور در فیلم های آلفرد هیچکاک بود. او یکی از شکارچیان هواداران نازی ها در خلال جنگ جهانی بود و ماموریت داشت افرادی که در هالیوود به سمت هیتلر گرایش دارند را شناسایی کند. او بود که «ارول فلین» را لو داد. یان فلمینگ، خالق جیمز باند نیز مامور «ام آی سیکس» بود و بسیاری از عملیاتی که برای مامور ۰۰۷ در داستان هایش طراحی کرده، مبنایی حقیقی داشتند و از تجربیات شخصی او مایه می گرفتند.

گرتا گاربوی بزرگ که تباری سوئدی داشت نیز یک جاسوس دو جانبه بوده است. او رابط اطلاعاتی میان اینتلیجنت سرویس بریتانیا و خانواده سلطنتی سوئد بوده است. او وظیفه داشت فعالیت های متمایل به نازیسم را به بریتانیا گزارش دهد.

هدی لامار هم که تبار اتریشی داشت و به خاطر همسر نازی خود مجبور شد از اتریش به آمریکا بگریزد، یکی از مشهورترین جاسوسانی بود که تصمیم گرفت به کشور جدید خود خدمت کند. او یکی از ابداع کنندگان سازمان اطلاعاتی متفقین بود و در ایام جنگ جهانی دوم تلاش زیادی برای انتقال اطلاعات با استفاده از تکنولوژی های نوین به خرج داد.

هری هودینی، که نسخه قدیمی افرادی چون کریس انجل و دیوید کاپرفیلد بود و در شعبده بازی و عملیات محیرالعقول فرار مهارت داشت، در دوران جنگ جهانی اول برای بریتانیا و ایالات متحده جاسوسی می کرد. حتی کارگردان بزرگی چون جان فورد نیز سابقه جاسوسی را در پرونده خود دارد. این استاد ساخت فیلم های وسترن در زمان حضورش در ارتش، در واحد عکاسی فعالیت داشت و وظیفه اش این بود که گزارش هایی تصویری از دفاتر مهم نظامی به مافوق هایش ارائه دهد.

او در دوران جنگ نیز تعداد زیادی از فیلم های تبلیغاتی ارتش آمریکا را کارگردانی کرد. مارلین دیتریش، بازیگر مشهور دیگری است که در دوران جنگ جهانی دوم مخفیانه با «اف بی آی» همکاری داشته اما گفته می شود تبار آلمانی اش باعث شده که به آمریکایی ها خیانت کند و تحت پوشش جاسوسی آمریکایی به نازی ها اطلاعات محرمانه برساند. سلبریتی دیگری که در امور جاسوسی خبره بود، فرانک سیناترای بزرگ است. ثابت شده که او در حقیقت مسئول ارتباط میان سیا و مافیا بود و در عین حال در چالش های سیاسی آمریکا نیز فعالیت های محرمانه جاسوسی داشته است.