نخستين كارگردان زن سينمای بعد از انقلاب

«پوران درخشنده»، نخستين كارگردان زن سينماي ايران بعد از انقلاب است. اگر ‌فيلم‌هايش را ديده باشيد، متوجه شده‌ايد دغدغه خانم كارگردان سينماي ايران از روز اول تا امروز، آسيب‌ها و مشكلات اجتماعي حاكم بر جامعه بوده و نه‌تنها طي سال‌ها عقايدش تغيير نكرده كه امروز مصمم‌تر از گذشته در حال فعاليت و ريشه‌يابي معضلات اجتماعي در قالب تخصص خودش است؛ يعني فيلمسازي. پوران درخشنده در گفت‌وگويي كه با زندگي ايده‌آل داشت، از هر دري سخن گفت؛ از تله‌فيلم جديدش گرفته تا عقايد، ديدگاه‌ها و دغدغه‌هايش و البته آخرين فيلم سينمايي‌اش به نام «خواب‌هاي دنباله‌دار» كه اخيرا وارد شبكه نمايش خانگي شده است.

امروز مشغول ساخت يك تله‌فيلم به نام «گلبهار» هستم؛ گلبهار، داستان زندگي يك دختر روستايي علاقه‌مند به هنر است كه به بيماري MS مبتلاست اما نگاه زيبايي به زندگي دارد و به آن اميدوار است. در اين گيرودار با پسري آشنا مي‌شود و رابطه‌شان تا مرز ازدواج هم پيش مي‌رود اما زماني كه پسر متوجه بيماري دختر مي‌شود، از اين كار امتناع مي‌كند و همه چيز به‌هم مي‌خورد. روزگار مي‌گذرد و پسر با اتفاقاتي در زندگي‌اش مواجه مي‌شود كه هم كارش را از دست مي‌دهد، هم دچار مشكل جسماني مي‌شود، آنچنان كه حتي به‌عنوان كارگر فصلي هم او را نمي‌خواهند! تا اين‌كه يك روز... ارژنگ اميرفضلي، مهران رجبي، اسماعيل سلطانيان و يكسري ديگر از بازيگران، در اين تله‌فيلم ايفاي نقش مي‌كنند.




با اين‌كه از ورودم به عرصه سينما و فيلمسازي بيش از 20 سال مي‌گذرد اما به خاطر شرايط، نه مسيرم را تغيير داده‌ام، نه تفكرات و ديدگاهم را. سعي مي‌كنم مشكلات پيش‌رويم را حل كنم و در مسير اعتقادات خودم گام بردارم. زماني كه وارد سينما شدم، بيشتر ارزش‌هاي معنوي حاكم بود اما امروز ارزش‌ها، همه مادي شده‌اند! وضعيت امروز سينماي ايران شرايطي واقعا بحراني دارد كه آدم‌هايي مثل من، براي رساندن اعتقادات‌مان به سرمنزل مقصود بايد از اين بحران خارج شويم. امروز اصلا شرايط خوبي در سينماي ايران حاكم نيست چون ثباتي وجود ندارد و سينمايي كه من دوست دارم، حمايت نمي‌شود و متاسفانه همه چيز در شكل مادي خودش تعريف مي‌شود!



از ابتداي كارم تا به امروز، بحث و مضمون همه فيلم‌هاي من آسيب‌هاي اجتماعي بوده است. هيچ‌وقت حاضر نيستم براي فروش بيشتر فيلم‌هايم از عقايدم كوتاه بيايم و از يكسري بازيگران مشخص و فيلمنامه‌هاي بي‌محتوا براي بالابردن جذابيت و فروش استفاده كنم. ترجيح مي‌دهم در كارهايم بيشتر از آدم‌هايي استفاده كنم كه به نقش نزديك‌ترند و آن را ملموس‌تر اجرا مي‌كنند. مثلا خيلي‌از بازيگران دوست داشتند در «بچه‌هاي ابدي» نقش علي احمدي را بازي كنند اما به‌نظرم اين حق علي احمدي بود كه اين نقش را بازي كند. تنها موضوعي كه كمي نگرانم مي‌كند، اين است كه همين‌طوري وقتم بگذرد و نتوانم آن كارهايي كه در ذهن‌دارم را انجام دهم.



جامعه ما يك جامعه جوان است كه بايد اين نسل را جدي گرفت و به موضوعاتي كه پيرامون‌شان مي‌گذرد اشاره كرد اما هيچ‌وقت نمي‌بينيم در رابطه با مشكلات و دغدغه‌هاي يك جوان فيلمي ساخته شود؛ فيلمي كه نشان دهد يك جوان وقتي سربازي يا دانشگاه مي‌رود چه اتفاقاتي برايش مي‌افتد يا جواني كه مي‌خواهد ازدواج كند چگونه بايد اين كار را انجام دهد يا چگونه بايد مخارج زندگي‌اش را تامين كند و ترس از پيدا كردن شغل را چگونه برطرف كند و هزاران مشكل ديگر كه هر روز نسل جوان ما درگير آن هستند ولي هيچ راه‌حلي جلوي پايشان نمي‌گذاريم و آن‌ها هم به بيراهه مي‌روند! در واقع هيچ‌كدام از مهارت‌هاي زندگي را به جوان‌مان آموزش نمي‌دهيم و مسلما او هم نمي‌تواند روي پاي خودش بايستد و زندگي‌اش را مديريت كند. درست است كه فيلم يك نوع سرگرمي به حساب مي‌آيد اما مي‌تواند به نوعي درس زندگي هم باشد و حرفي براي گفتن داشته باشد.



فيلمنامه «خواب‌هاي دنباله‌دار» از يك حركت درون جامعه‌شكل گرفت. بچه‌هاي كار و بچه‌هايي كه در خيابان‌ها گدايي مي‌كنند و كسي را هم در حمايت از خودشان نمي‌بينند



فيلمنامه «خواب‌هاي دنباله‌دار» از يك حركت درون جامعه ‌شكل گرفت. بچه‌هاي كار و بچه‌هايي كه در خيابان‌ها گدايي مي‌كنند و كسي را هم در حمايت از خودشان نمي‌بينند. البته كساني هستند كه از اين‌ها بهره‌برداري‌هاي اقتصادي مي‌كنند. زماني جرقه ساخت «خواب‌هاي دنباله‌دار» در ذهن من زده شد كه سر يك چهارراه بودم و دختري براي گرفتن پول سمت من آمد و مي‌گفت پول ندارم غذا بخورم. در اين گيرودار من داشتم از او مي‌پرسيدم كه چرا دنبال درس نمي‌روي و...! از ديدن اين دختر بود كه مدام با خودم كلنجار مي‌رفتم كه چه بلايي سر اين دختر خواهد آمد؟ چه كسي مسير زندگي را به اين دختر خواهد آموخت؟ اگر خانواده اين دختر بالاي سرش بودند، اينگونه در خيابان‌ها رهايش نمي‌كردند و درسش را ادامه داده بود، آيا اين اتفاق برايش مي‌افتاد و چنين وضعيتي داشت؟ مسلما اين دختر جوان هم به‌دليل مشكلات مالي كه دارد، وقتي خودش را با هم‌سن و سال‌هايش مقايسه مي‌كند و كمبودهايش را مي‌بيند، عقده‌هاي زندگي‌اش بزرگ و بزرگ‌تر مي‌شوند و براي جبران كمبودهايش، ممكن است دست به هر كاري بزند!

مضمون «خواب‌هاي دنباله‌دار» هم عدالت اجتماعي و درس است. دغدغه من اين دخترهاي كوچك خياباني بودند و نشان دادن تصويري از زندگي‌شان. متاسفانه «خواب‌هاي دنباله‌دار» آن‌طور كه بايد در سينماها اكران نشد و به‌صورت تك‌سكانس پخش شد، حتي اكران شهرستان هم به آن تعلق نگرفت! بنابراين تمام زحمتي كه براي رساندن پيامم در اين فيلم كشيده بودم، هدر رفت و نتوانستم به نتيجه دلخواهم برسم. البته همين روزها «خواب‌هاي دنباله‌دار» توسط پخش نمايش خانگي وارد خانه‌هاي مردم خواهد شد و مطمئنم استقبال بسيار خوبي از آن مي‌شود، زيرا يكي از مشكلات بزرگ جامعه كنوني‌مان را به نمايش كشيده است.



با وجود اين‌كه استفاده از نابازيگران در كارهايم ممكن است روند كار را با مشكلاتي روبه‌رو كند اما چون دوست دارم نقش باورپذير و واقعي از آب درآيد، به‌نظرم ارزش وقت گذاشتن و انرژي صرف كردن را دارد. بالاخره جوان‌هايي كه بازيگري را دوست دارند، يك جايي بايد فرصت نشان دادن توانايي‌هاي‌شان را پيدا كنند. درست مانند دختر و پسر جوان فيلم «روياي خيس» كه افسانه پاكرو و محمدرضا غفاري آن‌را بازي كردند و بعد از آن، به سينما شناسانده شدند.