لوریس چکناواریان؛ خالق سمفونی صلح و هنر

روزنامه شهروند: «لوریس چکناواریان» جزو موفق‌ترین و مشهورترین موزیسین‌های تاریخ کشورمان است، اما برخلاف تازه به دوران رسیده‌های امروزیِ شاغل ‏در عرصه هنر، این سپیدموی موسیقی با وجود کوله‌باری از تجربه و رهبری ارکستر و تحصیل و تدریس در مهمترین مراکز ‏آموزشی جهان چنان صادقانه و بی‌ریا رفتار می‌کند که برای غریبه‌ها ناشناخته مانده است.

گفت‌وگوی آوینی فیلم با استاد ‏چکناواریان به بهانه دریافت نشان عالی «هنر برای صلح» صورت گرفت و این رهبر سرشناس ارکستر اخباری دست اول از ‏اجرای «سمفونی دفاع مقدس» و ماموریت جدیدش در سازمان ملل ارایه کرد‎.

جایزه صلح

چکناواریان که نخستین اجرای ارکستر سمفونیک تهران را رهبری کرد، پیرامون دریافت جایزه صلح می‌گوید: «به‌نظرم همه ‏هنرمندان واقعی صلح‌طلب هستند، چون اصلا خود هنر، صلح است و پیام صلح و دوستی و انسانیت و اخلاق به جهان صادر می‌‏کند.

درباره این‌که چرا به من در روز گذشته نشان صلح دادند را باید از مسئولان پرسید. شاید صلح را در همه کارهایم پیدا کردند. ‏همیشه حرفم این بود که هنرمند باید زیبایی‌ها را کشف کند‎.»

تاریخ پرافتخار ما

او جزو پیشگامان موسیقی متفاوت فیلم در ایران بوده است و ضمن تأکید بر اهمیت صلح‌ورزی ایرانیان در طول ‏تاریخ می‌گوید: «ما هیچ وقت جنگ‌طلب نبودیم و همیشه از کشور خود محافظت کردیم.

ایرانیان صلح‌طلب هستند، چون هیچ‌کدام از ‏شاعران بزرگ ما حرفی از جنگ در اشعار خود نزدند و همیشه درباره عشق و صلح و مهربانی سخن گفتند. شعر کلاسیک ما با ‏اشعار مبتذلی که بعد‌ها سروده شد، فرق دارد. باید خانواده‌های امروزی این موضوع را به کودکان بگویند تا بدانند ما چه تاریخی ‏داریم و صلح را احساس کنند.

این صلح از خانواده و مادر و پدر می‌آید و به جامعه می‌رسد. ما باید از مادران حمایت کنیم تا ‏بتوانند بچه‌ها را با صلح و آرامش بزرگ کنند‎.»

سمفونی عاشورا

استاد سال‌هاست که با فرهنگ و آیین ایرانیان رابطه‌ای نزدیک دارد. سمفونی عاشورا را ساخته و حضورش در ‏برنامه اهدای شال به نوحه خوانان نشان می‌دهد که این هنرمند سرشناس موسیقی با نگاه دین در هنر آشنایی دارد. ایشان در ‏خصوص ارزش فرهنگ و آیین ایرانی توضیح می‌دهد: «اقوام مختلف ایرانی در کنار هم با صلح و خوبی و احترام زندگی می‌کنند و دین و ‏آیین مورد توجه قرار می‌گیرد.

حرف‌های مزخرفی که دشمنان ایران درباره فرهنگ و تاریخ ما می‌زنند، بیهوده است. مگر ‏ایرانیان جنگ‌های جهانی اول و دوم را راه انداختند که آن همه آدم کشته شد؟ ایران هیچ وقت تهاجم به کشوری نکرده است. ‏الان هم همین‌طور است. من از روی شاهنامه، اپرا نوشتم و فردوسی را برخلاف نظر برخی‌ها کاملا علاقه‌مند به وطن و عاشق ‏زندگی می‌دانم. مثلا در داستان رستم و اسفندیار که من نوشتم، آمده است که قبل از این‌که به چشم طرف تیر بزند، به او پیشنهاد ‏صلح می‌دهد.

آن‌هایی که فردوسی را جنگ‌طلب می‌دانند لابد شاهنامه را خوب نخوانده‌اند. من از جایزه صلح خیلی خوشحال ‏هستم و امیدوارم خیلی بیشتر به مملکت خود خدمت کنم و از راه فرهنگ و هنر بتوانم قدم مثبتی برای کشورم بردارم‎.»

سمفونی دفاع مقدس

چکناواریان درباره ساخت «سمفونی دفاع مقدس» هم می‌گوید: «سمفونی دفاع مقدس را نوشته و تمام کردم و درحال ‏برنامه‌ریزی است تا ان‌شاء‌الله در یکی دو ماه آینده در تالار وحدت اجرا شود. من به این کار علاقه بسیاری دارم و با وجود این‌که ‏دیگر نمی‌خواستم رهبری ارکستر را انجام بدهم، احتمالا خودم این کار را اجرا خواهم کرد. البته برای من در ۸۳ سالگی ‏سخت است که به‌طور مداوم با گروه ارکستر تمرین کنم. برای همین از نصیر حیدریان خواهش کردم که برای اجرای سمفونی ‏دفاع‌مقدس کمک کند و ایشان امروز از اتریش تشریف می‌آورند تا تمرین‌ها را انجام بدهند و من دو سه تمرین آخر را با گروه ‏ارکستر انجام می‌دهم تا درنهایت برای رهبری ارکستر آماده باشم.»

وظایف دولت

او که در کارنامه درخشانش اپرا‌های مشهوری، چون اپرای شمس و مولانا را نیز دارد، می‌گوید: «باید دولت از هنرمندان حمایت کند تا آن‌ها بتوانند ‏حرف خود را به دنیا برسانند. وقتی هنرمند حمایت نشود نمی‌تواند انگیزه داشته باشد. وضع بعضی از هنرمندان خوب نیست ‏و دولت باید بتواند زندگی آن‌ها را تأمین کند و کمک کند تا آثار ایرانی به جهان برسد و پیغام صلح ایرانیان را مردم دنیا بشنوند. ‏

حالا می‌تواند نقاش، شاعر یا نویسنده و آهنگساز باشد. هرکسی با هنرش می‌تواند فرهنگ ایرانی را به جهانیان معرفی کند. من ‏سعی می‌کنم از نمایش‌ها و آثار هنرمندان ایرانی دیدن کنم، چون به نظرم این هنرمندان با این امکانات محدود فداکاری می‌کنند. ‏زندگی اکثر هنرمندان ما تأمین مالی نشده، ولی با عشق و علاقه به فرهنگ ما خدمت می‌کنند. این هنرمندان جوان فوق‌العاده ‏هستند و باید از آن‌ها حمایت کرد. من از کار آن‌ها لذت می‌برم‎.»

سفیر صلح ایران

‎لوریس چکناواریان با اعلام این‌که به‌عنوان «سفیر صلح ایران» در سازمان ملل معرفی شده است، می‌گوید: «این خبر هنوز به‌طور ‏رسمی اجرا نشده و فعلا طرحش داده شده و مکاتباتی درحال انجام است تا سازمان ملل این پیشنهاد را تأیید کند و بعد از آن برنامه‌‏ریزی خواهم کرد تا بتوانم پیام صلح ایرانیان را به جهان اعلام کنم و به‌عنوان نماینده ایران بتوانم سفیر خوبی در معرفی کشورم ‏به جهان باشم‎.»