به‌یاد ولی‌الله شیراندامی؛ مُلک سیما بدون سلیمان

روزنامه جام‌جم: مگر می‌شود سریال مختارنامه را دیده باشیم و نقش سلیمان بن صرد خزاعی را فراموش کرده باشیم. کسی که این نقش را در تلویزیون برای همیشه ماندگار کرد، زنده‌یاد، ولی ا... شیراندامی بود. با وجود این‌که این هنرمند در زمان تولید این سریال در اواسط ۷۰ سالگی به سر می‌برد و سن و سالش هم زیاد بود، اما به خوبی این نقش را بازی کرد و حتی می‌توان گفت یکی از بازی‌های درخشان سریال مختارنامه بود. البته داود میرباقری هم تعمدی زنده یاد شیراندامی را برای نقش سلیمان بن صرد خزاعی انتخاب کرد، زیرا به دنبال بازیگری بود که سن‌و‌سال‌دار باشد و برای این نقش کاملا تناسب داشته باشد.

به همین دلیل به سراغ شیراندامی رفت و این هنرمند هم با وجود این‌که خیلی سر و حال نبود، اما پذیرفت این نقش را بازی کند. شیراندامی وقتی جلوی دوربین قرار می‌گرفت، کاملا خودش را با نقش عجین می‌کرد و می‌توان گفت که این ویژگی او بود. به همین دلیل وقتی هم جلوی دوربین داود میرباقری برای بازی در سریال مختارنامه رفت، کاملا سعی کرد نقش سلیمان بن صرد خزاعی را با انرژی کامل بازی کند، حتی از پس صحنه‌های جنگ هم به‌خوبی بر آمد و به زیبایی تصویرگر فرمانده نظامی بود. لحظاتی که سلیمان بن صرعد خزاعی پشیمان شده بود که امام حسین (ع) را در واقعه کربلا تنها گذاشته بود، شیراندامی این صحنه‌ها را در بازی‌اش با ظرافت کامل درآورده بود تا مخاطبان کاملا با نقش همذات‌پنداری کند.

زنده‌یاد شیراندامی بعد از بازی در این سریال به دلیل کهولت سن و بیماری نتوانست ایفای نقش در اثر دیگری داشته باشد و عصر روز جمعه ۱۱ بهمن این بازیگر و کارگردان پیشکسوت تئاتر، سینما و تلویزیون پس از سال‌ها درگیری با بیماری در بیمارستان رسول اکرم (ص) دارفانی را وداع گفت. آخرین نمایش به کارگردانی این هنرمند فقید با عنوان «هنر کمدی» نوشته ادواردو فیلیپو سال ۹۱ در سالن استاد ناظرزاده کرمانی تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه رفت. وی همچنین بعد از اجرای این نمایش، کتاب «تحلیل کارگردانی نمایشنامه مرگ پیشه‌ور» را تالیف کرد که توسط انتشارات نمایش چاپ شد. با همکاران شیراندامی درباره ویژگی‌های شخصیتی و کاری او صحبت کردیم.

مقید به دیالوگ‌هایش در حین بازی

کریم اکبری‌مبارکه، بازیگر: به یاد دارم در سریال عیاران در خدمت زنده‌یاد شیراندامی بودم. او بسیار منظم بود و به موقع سر صحنه حاضر می‌شد و هر زمان اعلام می‌شد که باید گریم شوند، اولین نفری بود که در اتاق گریم بود. ضمن این‌که به کارش خیلی تعهد داشت. شاید باورتان نشود، اما مقید به دیالوگ‌هایی که برایش نوشته می‌شد، بود. امکان نداشت با صلاحدید خودش دیالوگ‌ها را تغییر بدهد.

علاوه‌بر آن همه صحنه‌ها را با جان و دل بازی می‌کرد. به یاد دارم در یکی از صحنه‌های این سریال وقتی دیالوگش را می‌گفت با تمام وجود گریه می‌کرد، چون صحنه حسی هم بود. زمانی که سر دوبلاژ این سریال رفتم، اتفاقی با همین صحنه رو به رو شدم و باز هم شیراندامی اشک ریخت. گرچه در این کار
همبازی بودیم، اما من از او آموختم. در مجموع بازیگر بسیار دوست‌داشتنی بود.

البته من و زنده‌یاد شیراندامی در سریال مختارنامه هم همبازی بودیم، اما صحنه مشترک با هم نداشتیم. با این که سنی از او گذشته بود، اما حافظه بسیار خوبی داشت و یک روز در مسجد مونولوگی را به زیبایی اجرا کرد که همه بعد از اجرا برایش دست زدند.

نجیب و خانواده‌دوست

سعید امیرسلیمانی، بازیگر: دوستی من و، ولی ا... شیراندامی به ۵۸ سال پیش برمی‌گردد. همیشه رفیق بودیم و رفت و آمد خانوادگی داشتیم. از دست دادن او برایم حادثه بسیار غم‌انگیزی بود. متاسفانه امسال یکی یکی دوستانم را از دست داده‌ام و این مساله برایم ناراحت‌کننده است. شیراندامی در کارش هنرمند بود. او در تئاتر یکی از اساتید بود. واقعا هنرمند عزیزی را از دست داده‌ایم. شیراندامی نه تنها در کارش استاد بود، بلکه به لحاظ اخلاق هم عالی بود. می‌توان گفت که او یک انسان شریف، نجیب و خانواده دوست بود.

خلاق و عاشق کار

کاظم بلوچی، بازیگر و کارگردان: ولی ا... عاشق کارش بود. امکان نداشت نقشی به او سپرده شود و عاشقانه برای آن وقت نگذارد. عشق او به کارش باعث شده بود که بسیار هم وقت شناس باشد. سریال عیاران را با هم کار کردیم که من کارگردان بودم. هیچ وقت به یاد ندارم که او دیر سر صحنه آمده باشد. بسیار مهربان بود و نسبت به کارش تسلط داشت. می‌دانست باید چطور با نقش سر و کله بزند تا برای مخاطب باورپذیر کند. واقعا جلوی دوربین راحت و با نقش همذات پنداری می‌کرد. چنان در نقش غرق می‌شد که هنگام بازی فکر نمی‌کردیم که او، ولی ا... شیراندامی هست. خلاقیت بسیاری در کار داشت که واقعا هر بیننده‌ای تحت‌تاثیر قرار می‌گرفت.

هنرپیشه خوبی بود

عنایت شفیعی، بازیگر: مسلما از دست دادن هر یک از هنرمندان سخت است. خدا رحمت کند، ولی ا... شیراندامی را. با هم همکار بودیم. می‌توانم بگویم که مرد بسیار خوبی بود و از دست دادنش سخت. علاوه‌بر آن در کارش بسیار منضبط بود و برایش اهمیت داشت که نقشش را بسیار خوب بازی کند. به همین دلیل برای کارش انرژی و وقت می‌گذاشت. در مجموع هنرپیشه خوبی بود.

ناگفته‌های شیراندامی

داود میرباقری وقتی من رو دید به همه، همان‌جا گفت: من همین شیراندامی را می‌خواهم! من به او گفتم: من مریضم. میرباقری در جوابم گفت: اتفاقا در همین حال مریضی و در حالی که دست‌هایت می‌لرزد می‌خواهم، چون سلیمان بن صرد خزاعی در هنگام شهادت ۹۰ سال سن داشت.

من اینقدر به این مرد نزدیک شدم که کم کم هرچه می‌گفتم باور کردم خود سلیمان هستم. در تمام دوران بازی مختارنامه به میرباقری گفتم: ببین من مریضم و نیاز به رسیدگی دارم، برای همین همسرم باید همراهم باشد. از دوران جوانی هم هر موقع تئاتر بازی می‌کردم، همسرم کنارم بود و با او دیالوگ‌ها را تمرین می‌کردم.