حسین زمان هنوز از یاد‌ها نرفته است

روزنامه شهروند - نیره خادمی: رفته بودند دکل‌های مخابراتی را برای آسان کردن ارتباطات رادیویی جنگ ‏نصب کنند، جزیره محاصره شد و حسین زمان به همراه بقیه گروه نزدیک ٣٠روز در ‏گرمای سوزان تابستان آن‌سال جزیره مجنون گیر کردند. هر روز که می‌گذشت توپخانه ‏دشمن ترکش‌های بیشتری را به مخزن تنها حمام صحرایی‌شان اضافه می‌کرد و هر ثانیه ‏ممکن بود یکی از آن ترکش‌ها که صدای شلیک گلوله‌اش را می‌شنیدند روی سقف سنگرشان خراب ‏شود.

مهندس مخابرات آن سال‌ها که حالا به‌عنوان یکی از نسل اولی‌های موسیقی پاپ ایران ‏بعد از انقلاب شناخته می‌شود، همزمان با شروع جنگ، تحصیلات خود را در آمریکا رها ‏کرده و برای جنگ به ایران آمده بود. هنوز هم می‌گوید اگر جنگی شود که استقلال ایران ‏در خطر باشد برای رفتن به خط اول مبارزه آماده است.

محاصره یا به معنای دیگر قرنطینه ‏را در زمان جنگ تجربه کرده، پس از آن آثارش تا ١٧‌سال به نوعی قرنطینه را تجربه ‏کرد و این روز‌ها هم کرونا او را مجبور به خانه‌نشینی کرده. حسین زمان در این روز‌ها ‏نجاری را-که همیشه آرزویش را داشته- یاد می‌گیرد، کتاب می‌خواند و کارنامه کاری‌اش در ‏زمینه موسیقی را زیرورو می‌کند تا به قول خودش «اشتباهاتش را اصلاح» کند: «باید به ‏زندگی در سایه کرونا عادت کنیم و شاید تا یک یا حتی دو‌سال دیگر ادامه داشته باشد‎.»

‎صداوسیما فرکانس‌هایش را به مخابرات بدهد

خواننده پاپ نسل اول بعد از انقلاب از ایده برگزاری کنسرت‌ها و اجرای تئاتر‌ها برای مردم ‏در خانه حمایت می‌کند، اما به شرطی که کیفیت نمایش آثار افزایش پیدا کند و البته به دلیل ‏رشته تحصیلی‌اش به راه آن هم وارد است. می‌گوید سال‌هاست بر سر فرکانس‌های ٨٠٠ ‏و ٩٠٠ مگابایتی که در اختیار صداوسیماست، دعواست و سازمان کوتاه نمی‌آید: «این ‏فرکانس‌ها برای پخش آنالوگ در گذشته بوده است در صورتی که حالا برنامه‌های صداو‏سیما از طریق سیستم دیجیتال پخش می‌شود و در این شرایط حاضر نیست فرکانس‌ها را در ‏اختیار نهاد دیگری قرار دهد و این در مقابل رفاه مردم است.

اگر این فرکانس‌ها برای ‏استفاده منصفانه در اختیار مخابرات قرار گیرد، مشکل سرعت اینترنت، پهنای باند و کیفیت ‏تصاویر آن رفع خواهد شد.» در روز‌های فروردین و اردیبهشت امسال بسیاری از خوانندگان ‏و برخی تئاتری‌ها با همکاری شهرداری تهران در برج میلاد و چند سالن، نمایشی اجرا کردند ‏و اجراهایشان از طریق سامانه‌های تماشای آنلاین پخش شد، در صورتی که کیفیت اجرا‌ها ‏پایین بود و به علت پایین بودن سرعت اینترنت، مخاطبان هنگام اجرا با قطعی‌های پشت ‏سر هم روبه‌رو می‌شدند بنابراین هزینه‌ها اگر نه بی‌فایده، اما کم فایده بود.

حتی خیلی‌ها به ‏شبکه‌های مجازی، اینترنت و تلفن‌های هوشمند دسترسی نداشتند تا برنامه‌ها را تماشا کنند، ‏به همین دلیل حسین زمان، بحث انتقال کانال‌های تلویزیونی را به بخش خصوصی و پخش این ‏برنامه‌ها از طریق این کانال‌ها پیش می‌کشد: «هنرمندان می‌توانند کارشان را در کانال ‏ها عرضه کنند و حتی آن به فروش برسانند و به آن‌ها سوبسید داده شود، در این‌صورت ‏هم مشکلات معیشتی آن‌ها تا حدی برطرف می‌شود و هم مردم سرگرم می‌شوند‎.»

‎از یاد نرفته بودم

حسین زمان سال گذشته سرانجام پس از ١٧‌سال دوری اجباری از فعالیت حرفه‌ای موسیقی، ‏از رفع محدودیت‌هایش گفت و اینکه قرار است کنسرت برگزار کند. کنسرت در نخستین هفته ‏مرداد ماه‌سال ٩٨ در برج میلاد در دو سانس برگزار شد، اما کرونا کنسرت‌های بهمن و ‏اسفند او را در شهرستان‌ها لغو کرد. «پیش‌بینی بسیاری از بازگشت من، این بود که از یاد‌ها ‏رفته‌ام و در کنسرت مخاطبی ندارم، اما همان اجرای برج میلاد در دو سانس نشان داد که ‏این‌طور نیست و سالن پر شد. همه مخاطبانم آمدند. اجرایی که کوتاه بود، اما برای ارتباط با ‏مخاطبانم فرصتی شد و حالا هم نمی‌دانم آیا دوباره نصیبم می‌شود یا نه؟ البته در سال‌هایی ‏هم که ممنوع‌الکار بودم از موسیقی دور نبودم و درحال جمع‌آوری ترانه بودم.

با هزینه و ‏امکانات شخصی هم چند کار تولید کردم تا از یاد نروم، اما به لحاظ حرفه‌ای نمی‌توانستم ‏تولیدی داشته باشم.» حسین زمان از آن دسته از هنرمندانی بود که همیشه در ترانه‌هایش نیم ‏نگاهی به مسائل اجتماع خود داشت و همین موضوع دردسر‌هایی برایش رقم زد: «می‌‏گفتند چرا در‎ ‎کنسرت‌هایت حرف می‌زنی؟ چرا مصاحبه می‌کنی؟ تو فقط بخوان. اما من فکر می‌کنم باید ‏به اعتقاداتم پایبند باشم و گرنه فرمایشی کار می‌کردم و با درآمدش برج می‌ساختم، اما حتی ‏همین حالا هم برای ساخت یک ویدیو کلیپ لنگم‎.»

‎موسیقی پاپ واقعی در دهه ٥٠ جا مانده بود

او به همراه افرادی، چون علیرضا عصار، محمد اصفهانی، قاسم افشار و خشایار اعتمادی ‏جزو نخستین خوانندگانی بودند که پس از انقلاب در ایران موسیقی پاپ کار کردند، اما پس از ‏مدتی به حاشیه رفتند. «حدود ٢٤‌سال پیش ما چند نفر موسیقی پاپ را دوباره زنده کردیم. ‏باور ما این بود که موسیقی پاپ واقعی در دهه٥٠ جا مانده است و می‌خواستیم آن را دوباره ‏شکوفا کنیم. تقریبا تا‌سال ٧٩ هم موفق بودیم، شرایط مجوز و ممیزی خیلی سخت ‏بود، برای کنسرت‌های شهرستان مشکلات زیادی داشتیم و اگر ترانه‌ها کمی رنگ و بوی ‏عاشقانه یا فضای اجتماعی داشت، رد می‌شد.

داشتیم به سمت تعالی حرکت می‌کردیم، اما یکدفعه همه چیز خراب شد و انگار عزم و اراده‌ای هم برای آن وجود داشت. می‌گفتند، ‏موسیقی را نمی‌توانیم از بین ببریم، اما می‌توانیم موسیقی را با موسیقی از بین ببریم و همین ‏کار هم شد. اگر آثار حال حاضر در گذشته برای مجوز به ارشاد می‌رفت، تهیه‌کننده و ‏خواننده‌اش محاکمه می‌شد، اما حالا ممیزی بیشتر برای کار‌هایی است که اعتراضی یا ‏رنگ و بوی اجتماعی داشته باشد. همین حالا یکی دو کار من، همین مشکل را پیدا کرده ‏است. آثار مبتذل و بی‌ارزشی که تنها به هنر موسیقی لطمه می‌زنند به راحتی مجوز می‌‏گیرند و ذائقه موسیقایی مردم را تغییر می‌دهند درحالی‌که برهم زدن این فضا توسط ‏هنرمندان سال‌ها زمان خواهد برد.» او معتقد است که این روز‌ها کلام و موسیقی در بدترین ‏دوره تاریخ موسیقی ایران قرار دارد‎.

‎ترانه‌هایم را به نفع افراد نیازمند منتشر می‌کنم

چند وقت پیش این خواننده در صفحه اینستاگرام خود نوشت که قصد دارد آثار جدیدش را به ‏نفع افراد نیازمند به فروش برساند و حتی از مخاطبانش نظرخواهی هم کرد: «تن‌ها ‏سرمایه در دست من همین ترانه‌هاست که به سختی و مصیبت هزینه آن‌ها را تأمین کرده‌‏ام.» البته برخی از این آثار هنوز از ارشاد مجوز نگرفته‌اند و در برخی موارد حتی به او ‏گفته‌اند که شعر را اصلاح کند. «اثری که در کنسرت هم آن را اجرا کردم و آن زمان مجوز ‏اجرایش را دادند حالا در ارشاد مانده و می‌گویند شعرش را اصلاح کن.

در صورتی‌که کاری را که ‏در استودیو ضبط کردم، هرگز اصلاح نمی‌کنم. این چند وقت که شرایط کنسرت مهیا نبود ‏تصمیم گرفتم پنج مورد از آثارم را به تدریج منتشر و به جایش شماره حساب خیریه‌ای ‏معتبر و فعال در زمینه کرونا را اعلام کنم تا افراد در صورت دانلود مبلغی را برای کمک ‏واریز کنند. همچنان هم این تصمیم را دارم و به محض دریافت مجوز چنین کاری را خواهم ‏کرد‎.»

‎قرنطینه از یک جهاتی شبیه محاصره شدن در جنگ است

حسین زمان در سال‌های آغاز جنگ با اینکه درحال تحصیل در آمریکا بود، اما به ایران ‏بازگشت و به جبهه رفت تا از تخصص خود در آنجا استفاده کند: «بیشتر کار مخابراتی نصب ‏دکل، آنتن، فرستنده و گیرنده را انجام می‌دادم. تقریبا سال‌های آخر جنگ بود و یک بار در ‏تابستان که برای همین کار به جزیره مجنون رفتیم، گیر کردیم و حدود ٣٠روز در محاصره ‏نیرو‌های عراقی بودیم.»

حالا می‌گوید هنوز خاطرات تلخ شهید شدن دوستانش را به یاد ‏دارد: «شاید مردم در این دوران قرنطینه و محدودیت‌هایش، حس رزمندگان را در زمان ‏محاصره دشمن درک کنند، البته که خیلی متفاوت است، اما از جهاتی هم شبیه است. ‏به رغم اینکه ممکن است در جایی با خودم رفتار بدی شده باشد، اما اگر دوباره نیرو‌های ‏خارجی کشور را مورد تهاجم قرار دهند حتما در خط اول قرار می‌گیرم، چون این موضوع ‏ملی است و نمی‌توانم چشمم را روی آن ببندم.» ‏