۱۰ فرمان طبی برای خانه تکانی بی‌خطر

هفته نامه سلامت - دکتر لیلا صدیقی پور*: بیشترین فشار هنگام رفت و روب خانه به ناحیه دست، شانه و گردن وارد می شود چون هنگام کارکردن بیشترین فعالیت مربوط به این نواحی است، بنابراین برای جلوگیری از آسیب به این نواحی بهتر است به بایدها و نبایدهایی که در ادامه ذکر می شود، توجه کنید.


۱- عدم تعادل را جدی بگیرید و در صورت لزوم کمک بگیرید

اگر از قبل دچار آرتروز گردن، نشانگان تونل کارپال یا مشکلات مشابهی در ناحیه دست شده اید، باید احتیاط کنید. بهتر است از فرد دیگری برای انجام کارهای خانه کمک بگیرید. در صورتی که دچار ضعف عضلانی هستید یا نمی توانید به خوبی تعادل خود را حفظ کنید به هیچ وجه روی چهارپایه یا نردبان نایستید.

۲- مراقب کشیدگی تاندون باشید

تاندون ها در ناحیه شانه بیشتر آسیب می بینند که بیشتر به دلیل کشیدگی بیش از حد دست ها به بالای سر است. مثل زمانی که فرد دست ها را به طرف بالا می برد تا شیشه یا کابینت ها و... را تمیز کند یا به مدت طولانی در حال نصب پرده است. کشیدگی تاندون ها معمولا با درد شدید همراه است. برای جلوگیری از کشیدگی بیش از حد دست با گذاشتن چهارپایه زیر پا راحت تر می توانید کارهای بالای سر را انجام دهید.

۳- سالم ترین روش بلند کردن اجسام را بیاموزید

هنگام حمل اشیای سنگین نیز ممکن است به تاندون ها آسیب وارد شود. باری حمل اشیا سعی کنید شی را با دو دست بلند کنید. استفاده از یک دست، فشار وارده به تاندون ها، عضلات و مفاصل را بیشتر می کند. دست ها نباید حالت کشیده داشته باشد. سعی کنید جسم را به بدن نزدیک تر کنید. همچنین بهتر است از عضلات ناحیه لگن به عنوان تکیه گاه استفاده کنید.


۴- نشانه های تونل کارپال را بشناسید

یکی از مشکلات شایع در خانم های تنگی کانال دست است. این مشکل به مرور زمان ایجاد می شود. خانم ها کارهایی ماند شستشو، دوزندگی، بافندگی و... که مستلزم خم و راست کردن دست است را نباید زیاد انجام دهند. اعمال تکراری باعث آسیب عصبی می شود که از مچ دست عبور می کند. علامت آن نیز گزگز، بی حسی و درد در ناحیه دست و ۳ انگشت کناری است.

خانم هایی که چنین مشکلی را از قبل دارند از چلاندن لباس، سبزی خرد کردن و... قبل از عید یا هر روزی از سال باید بپرهیزند و به محض اینکه احساس درد، بی حسی و خواب رفتگی کردند به پزشک خود مراجعه کنند. این بیماری در مراحل اولیه با بستن مچ بند یا تزریق های داخل مچ دست تا حدودی بهبود می یابد ولی در موارد شدید به جراحی نیاز دارد.

۵- آرتروز خودتان را تشدید نکنید

آرتروزهای دست، یک شبه و با کار کردن ایجاد نمی شوند و بیشتر در افرادی که سن بالایی دارند، دیده می شود. مبتلایان به آرتروز هم باید از انجام کارهای ظریف و ریز با دست به مدت طولانی که باعث آسیب به مفاصل مچ و... می شود، خودداری کنند.

۶- گردن خود را برای مدت طولانی ثابت نگه ندارید

موضوع بعدی دردهای گردن است. دردهای گردن معمولا به اطراف گسترش پیدا می کند. یعنی فرد در بازوها، ساعد و نوک انگشتان هم ممکن است درد داشته باشد. دردها گاهی تیرکشنده هستند. در این مواقع باید به بیرون زدگی دیسک هم شک کرد. البته تشخیص بر عهده پزشک است.

برای پیشگیری از درد گردن هم وضعیت قرارگیری گردن بسیار مهم است. بسیاری از افراد برای انجام کاری، مدت طولانی سر را در وضعیت پایین قرار می دهند؛ مثلا هنگام پاک کردن حبوبات یا شستشوی ظرف و لباس و جارو کردن. در این حالت گردن زیاد به سمت پایین خم می شود و فشار روی عضلات گردن و دیسک های بین مهره ای را بیشتر می کند. بهتر است هنگام کار سر را راست و به سمت جلو بگیرید.

۷- از عضلات گردن برای نگه داشتن اشیا استفاده نکنید

گرفتن سر به یک سمت نیز باعث درد ناحیه کتف و گردن می شود. بسیاری از خانم ها هنگام کار گوشی بی سیم را بین گوش و صورتشان قرار می دهند و برای جلوگیری از افتادن گوشی، سر را به یک سو خم می کنند. انقباض عضلات به مدت طولانی در این وضعیت باعث دردناک شدن گردن می شود.

۸- استراحت یادتان نرود

بین فعالیت های روزمره باید زمانی را به استراحت اختصاص داد. انجام حرکات کششی ساده در ناحیه گردن یا حرکات کششی در دست ها و بازو بسیار مفید هستند. بهتر است بعد از کار چند دقیقه ای دراز بکشید.

۹- دردتان را با گرمادرمانی تسکین دهید

بروز درد در اندام هایی مانند دست و گردن بعد از کار طبیعی است و به مرور برطرف می شود ولی اگر درد شدید و تیرکشنده یا احساس خواب رفتگی در عضو وجود داشته باشد، نیاز به بررسی های بیشتری است. برای دردهای ساده، استفاده از کمپرس گرم، حمام آب گرم، تشک برقی و... بسیار مفید هستند. البته اگر در اثر افتادن دچار کوفتگی در قسمتی از دست یا گردن شده اید بهتر است تا یکی- دو روز اول سرمادرمانی کنید. یعنی کیسه یخ را روزی ۳ بار و هر بار ۱۰ دقیقه روی محل آسیب قرار دهید.

۱۰- هرگز به شکسته بندها مراجعه نکنید

بعضی ها هنوز برای درمان دردهایی مانند درد دست و گردن به شکسته بندها مراجعه می کنند. این کار اصلا توصیه نمی شود. بارها دیده شده که مراجعه به شکسته بندها باعث شکستگی مهره های کم، دست و... شده است.


۵ توصیه تکمیلی

۱- زمان شستشوی کف حمام، دستشویی یا آشپزخانه از سفیدکننده های که در مراکز خرید به فروش می رسند، استفاده کنید و هرگز خودتان اقدام به ساختن سفیدکننده جدید نکنید.

۲- بعضی از خانم ها برای اثربخشی بیشتر دو ماده را که از خاصیت آن اصلا اطلاعی ندارند با هم مخلوط می کنند. این ترکیبات ممکن است باعث واکنش های شیمیایی جدید شوند که استنشاق آن بسیار خطرناک است.

۳- زمان استفاده از مواد شوینده حتما در و پنجره را باز بگذارید که ماده شیمیایی پخش شده در فضا به سرعت از محیط خارج شود. اگر دچار مشکلات تنفسی و حساسیت شدید به سرعت مکان را ترک کنید و وارد فضای آزاد شوید.

۴- مواد شوینده را داخل ظروف نوشابه یا ظروفی که در آن مواد خوراکی نگه داشته می شود، نریزید. ظروف غذایی این شبهه را برای کودکان ایجاد می کند که مایع داخل آن خوراکی است و ممکن است در نبود شما شیشه را سر بکشند. خوردن مواد شوینده بسیار خطرناک است و حتی ممکن است باعث مرگ کودک شود. مواد شوینده حتما باید دور از دسترس کودکان در کمدهای قفل دار نگهداری شوند.

۵- هنگام شستشوی آشپزخانه یا حمام حتما کنتور برق را قطع کنید و در صورت برق گرفتگی نیز خونسردی خود را حفظ کنید و با استفاده از یک چوب یا جسم عایق مصدوم را از منبع برق جدا کنید و از اورژانس کمک بخواهید.

*متخصص طب فیزیک و توانبخشی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی