روئال آمونسن؛ کاشف نروژی قطب جنوب

برترین ها: امروز سالروز تولد روئال آمونسن کاشف نروژی قطب جنوب است. او نخستین سفر اکتشافی قطب جنوب را میان سال‌های ۱۹۱۰ تا ۱۹۱۲ رهبری نمود و همچنین نخستین کسی است که به هر دو قطب شمال و جنوب رسید.

«روئال اِنگِلبِرت گراونینگ آمونسن» در ۱۶ جولای سال ۱۸۷۲ متولد شد. آمونسن را نخستین کسی می‌دانند که گذرگاه شمال غربی را درنوردید. او در کنار مردانی چون «داگلاس موسن»، «رابرت فالکن اسکات» و «ارنست شکلتون» یکی از رهبران اصلی دوره اکتشافات قهرمانانه قطب جنوب بود.

آمونسن در خانواده‌ای کشتی‌دار و ناخدا در بورگه نروژ متولد شد. پدرش ینس آمونسن بود. مادرش کوشید تا او را از پیشه خانوادگیش که دریانوردی بود، دور نگاه‌دارد و او تا زمان مرگ مادر یعنی تا ۲۱ سالگی از پرداختن به این کار پرهیز کرد. در این زمان دانشگاه پزشکی را رهاکرد و به دریانوردی پرداخت.

روئال آمونسن در سال ۱۹۱۰ میلادی به سمت قطب شمال حرکت کرد و تصمیم داشت اولین کسی باشد که به آن جا می‌رسد، اما از آن جا که یک آمریکایی به نام «رابرت پیری» پیش از اقدام او، مدعی شد که به آن جا رسیده است، این تصمیم را به تعویق انداخت. بعدها ادعای پیری در رسیدن به محل دقیق قطب شمال رد شد. این کاشف نروژی سپس تصمیم گرفت به قطب جنوب برود. آمونسن در ۱۴ دسامبر ۱۹۱۱ اولین کسی بود که وارد قطب جنوب شد. گروه اکتشافی کاپیتان اسکات یک ماه پس از وی وارد آن منطقه شد. او همچنین به سال ۱۹۲۶ با تیم اکتشافی خود، نخستین شخصی شد که با هواپیما از روی قطب شمال گذشت.

او در سال‌های ۱۸۹۷ تا ۱۸۹۹ همراه با یک گروه بلژیکی به قطب جنوب رفت. این گروه اعزامی را «آدرین دوژرلاش» رهبری می‌کرد و نخستین سفر زمستانی به قطب جنوب بود. کشتی ایشان در یخ گیر کرد و دشواری‌هایی همچون ابتلا به بیماری اسکوروی را برای خدمه‌اش پدید آورد ولی تجربه سودمندی را به آمونسن بخشید.

در سال ۱۹۰۳ آمونسن با کامیابی گذرگاه شمال باختری، میان دو اقیانوس اطلس و آرام را پیمود. آمونسن در روند این سفر از مردمان بومی نتسیلیک آموزه‌هایی را برای زندگی در قطب برای نمونه بهره‌برداری از سگ‌های سورتمه را آموخت.

در ۳ ژوئن ۱۹۱۰ از اسلو بیرون‌ زد. وی و همراهانش در ۱۴ ژانویه ۱۹۱۱ به جزیره یخی راس رسیدند و نخستین اردوگاه خود را به نام فرمهایم بنیاد نهادند. سپس آمونسن، همراهانش را از پوشیدن پوشاک پشمی سنگین بازداشت و به جای آن به آن‌ها پوستین‌هایی همانند پوشش اسکیموها پوشاند. ایشان همچنین از سورتمه و اسکی استفاده کردند. ایشان با ۴ سورتمه و ۲۵ سگ به راه افتادند و پس از ۴ روز بالاروی در ۲۱ نوامبر به لبه پشته قطبی رسیدند. آمونسن چنین برنامه ریخته بود که در میان راه سگ‌هایی را برای داشتن گوشت تازه کشته و بخورند. در ۱۴ دسامبر ۱۹۱۱ گروه پنج‌تنه به همراه ۱۶ سگ به نقطه قطبی رسید. آنها ۳۵ روز پیش از گروه «رابرت فالکن اسکات» به قطب جنوب رسیده بودند. آمونسن اردوگاه قطبی خود را پولهایم (به معنای خانه قطب) نامید. وی همچنین فلات جنوبگان را نیز به نام پادشاه کشورش فلات شاه هاکون هفتم خواند. گروه در ۲۵ ژانویه ۱۹۱۲ با ۱۱ سگ به فرمهایم بازگشت. کامیابی او در ۷ مارس ۱۹۱۲ هنگامی که او به هوبارت در استرالیا رسید انتشار یافت. دریایی در اقیانوس منجمد جنوبی به افتخار این فتح دریای آمونسن نامیده می‌شود.

روئال آمونسن در ۱۸ ژوئن سال ۱۹۲۸ در هنگام انجام یک عملیات نجات ناپدید شد و پیکرش هیچ‌گاه پیدا نشد. گویا هواپیمای او در مه دریای بارنت گیر افتاده و آنگاه سرنگون شده‌ بود.