جاباما
۱۳۸۹۹۴۲
۲۷۷۶
۲۷۷۶
پ

جادوی قاشق هخامنشی با قدمت ۲۴۰۰ سال

قدمت این قاشق نقره‌ای حدود ۴۰۰ قبل از میلاد اعلام شده و در سال ۲۰۱۱ حراجی کریستیز ارزش مالی آن را ۱۵ تا ۲۰ هزار پوند تخمین زده، که در ۶ اکتبر همان سال، به قیمت ۱۵ هزار پوند فروخته شده است.

ایسنا: عکسی از قاشق نقره‌ای هخامنشی با قدمت ۲۴۰۰ سال در شبکه‌های اجتماعی به همراه این خبر که «قاشق دزدیده‌شده از ایران در حراجی کریستیز فروخه شد»، می‌چرخد. معلوم نیست منشأ این قاشق کجا و خریدار آن که بوده، اما کریستیز این قاشق پررمز و راز را حدود ۱۲ سال پیش فروخته است.

قدمت این قاشق نقره‌ای حدود ۴۰۰ قبل از میلاد اعلام شده و در سال ۲۰۱۱ حراجی کریستیز ارزش مالی آن را ۱۵ تا ۲۰ هزار پوند تخمین زده، که در ۶ اکتبر همان سال، به قیمت ۱۵ هزار پوند فروخته شده است.

اکنون تصویری از این قاشق به همراه این متن که «از ایران دزدیده شده و در حراجی کریستیز فروخته شده است»، در فضای مجازی دست به دست می‌شود. در صفحه این حراجی نوشته شده که منشأ قاشق نقره‌ای هخامنشی، «مجموعه سورنا» در لندن ـ اواخر دهه ۱۹۷۰ تا اوایل دهه ۱۹۸۰ ـ بوده است، اما جز این‌ها جزئیات دیگری از این شیء وجود ندارد و معلوم نیست این قاشق نقره‌ای منسوب به هخامنشی از کجا و چگونه به دست آمده و چه زمان از ایران خارج شده است.

قاشق نقره‌ای به استناد اطلاعاتی که از آن منتشر شده حدود ۶ اینچ (۱۵.۲ سانتی‌متر) طول دارد و با جزئیات هنری قابل بحثی همراه است. کاسۀ قاشق بیضی‌شکل بوده که سر اردکی با منقاری طرح‌دار به آن متصل شده و ادامۀ دسته قاشق به شیری جهنده منتهی شده است. دهان شیر باز بوده و گویی آماده شکار اردک است. دسته قاشق در انتها به یک «گریفین» ، پرنده افسانه‌ای هما ختم می‌شود، که در ظاهر چرخه حیات وحش را در این قاشق به نمایش گذاشته است.

جادوی قاشق هخامنشی با قدمت 2400 سال

سوای این پرسش‌ها که قاشق نقره‌ای منسوب به هخامنشی چه منشأیی داشته و چگونه از لندن سردرآورده است، دکتر علی صفی‌پور ـ پژوهشگر تاریخ و فرهنگ ایرانی ـ که عکس چرخیده در فضای مجازی آن را مشاهده کرده، در یادداشتی که در اختیار ایسنا گذاشته، به هنر نمادپردازی هخامنشی‌ در این قاشق نقره‌ای پرداخته است.

این پژوهشگر تاریخ و فرهنگ ایرانی نوشته است: «می‌­دانیم که قاشق در ایران باستان، دست‌کم برای اشراف کاربرد داشته است، نمونه‌­ای از آن را می­‌توان در قاشق و چنگال بازمانده از دوره ساسانی دید که امروزه در موزه رضا عباسی نگهداری می­‌شود. در خبرها آمده است که قاشق هخامنشی در حراجی به فروش رسید و سر از مجموعه‌ای خصوصی درآورد. جای بسی تأسف است و صد افسوس که این هنر ارزشمند، دستخوش تاراج قاچاقچیان میراث تاریخی و تمدنی شده است.

این قاشق ۱۵ سانتی‌متر درازا دارد با دسته‌ای که هنرمندانه ساخته شده است. درباره هنر به‌کاررفته در این قاشق باید گفت، در هنر شگفت‌انگیز هخامنشی همواره ما با پیچیدگی، ظرافت و نمادپردازی روبه‌رو هستیم. نمونه­‌ای از هنر شگفت‌انگیز ایرانیان باستان را می‌توان در همین قاشق هخامنشی دید.

اگر از اینکه فلزکار ایرانی چگونه در آن دوران چنین چیزی را ساخته­ است بگذریم، باید درباره طرح هنری این قاشق گفت طرحی بسیار زیبا و نمادین دارد؛ در جلو دسته قاشق، یک اردک به مانند هنگامی که قرار است از آب ماهی یا هر غذای دیگری را به دهان بگیرد، دهان باز کرده است. پشت سر او شیری در پی شکار اردک، جهش کرده است. پس از آن پرنده­‌ای افسانه‌­ای (شاید شیردال) است.

جادوی قاشق هخامنشی با قدمت 2400 سال

شاید در نگاه نخستین چنین گمان شود که این قاشق یک نقش‌مایه تکراری باستانی را گزارش می­‌دهد. نقش‌مایه «گرفت و گیر» که بارها در آثار باستانی تا دوره معاصر نیز در میان انبوه نقش‌مایه­‌های هنری دیده می‌شود و از این قرار است که جانوری شکاری، جانور دیگری را شکار می­‌کند. نمونه­‌هایی مانند شکار گاو، بز، قوچ، آهو، گوزن، خرگوش و...  به دست جانورانی مانند شیر، پلنگ، یوز، عقاب، شاهین، و... از این دست گرفت و گیرها هستند. یک نمونه بسیار شناخته‌شده و پُرکاربرد، همانا شکار گاو توسط شیر است که نمونه­‌هایی از آن را در پلکان کاخ آپادانا و کاخ سه‌دروازه (کاخ شورا) تخت جمشید تا مهرهای ساسانی می­‌توان دید. در اینجا نیز گویی شیر و موجود افسانه‌ای هر دو در کمین اردک برای شکار هستند. هرچند گرفت و گیر کاملا روی نداده است.

اگرچه شیر در پی اردک است، اما آنچه باعث می­‌شود آن را متمایز از نقش­‌مایه­‌های «گرفت و گیر» بدانیم، همانا، نقش موجود افسانه­‌ای (شیردال) پس از شیر است. آشکار است که پرنده افسانه­‌ای باید از موجودات طبیعی مانند شیر قدرتمندتر باشد از این رو شیوه نگریستن او بر شیر چنان است که گویی در پی شکار آن است.

این مجموعه از «خوردن» و «خورده شدن»، زنجیره غذایی موجودات را نشان می­‌دهد. اردکی که از آب ماهی را شکار می­‌کند و می­‌خورد، شیر اردک را شکار می­‌کند و موجود غیرطبیعی و افسانه­‌ای در کمین شیر است. گویی در اینجا انسان فراتر از طبیعت پنداشته شده است، چنان که این موجودات در دستان او قرار دارند و با آنها غذا می‌خورد بی‌آنکه شکار دیگری بشود.»

پ
برای دسترسی سریع به تازه‌ترین اخبار و تحلیل‌ رویدادهای ایران و جهان اپلیکیشن برترین ها را نصب کنید.

همراه با تضمین و گارانتی ضمانت کیفیت

پرداخت اقساطی و توسط متخصص مجرب

ايمپلنت با ١٥ سال گارانتي 8/8 ميليون تومان

ویزیت و مشاوره رایگان
ظرفیت و مدت محدود
درآمد ماهیانه 5-20 میلیون از توی خونه با موبایل

آموزش رایگان کسب درآمد 5-20 میلیون ماهیانه از خونه و فقط با یه موبایل ساده رو در یک وبینار رایگان آموزشی یاد بگیر

محتوای حمایت شده

تبلیغات متنی

سایر رسانه ها

    مطالب خواندنی

    ارسال نظر

    لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.

    از ارسال دیدگاه های نامرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.

    لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.

    در غیر این صورت، «برترین ها» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

    بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج