مستحکم‌ترین پایگاه آمریکا در همسایگی ایران چرا مهم است؟

ایسنا: پس از اعلام رسمی خروج کامل تمام نیروهای آمریکایی از پایگاه عین الاسد در استان الانبار در غرب عراق، همه نگاه‌ها به پایگاه الحریر در استان اربیل در اقلیم کردستان عراق، آخرین پایگاه نظامی آمریکا در عراق، دوخته شده است.

نیروها، تجهیزات، خودروها و سامانه‌های دفاعی و جنگی آمریکایی طی هفته‌های گذشته به پایگاه الحریر در اقلیم کردستان عراق منتقل شده‌اند تا طبق توافق منعقد شده بین بغداد و واشنگتن تا پایان سال جاری در آنجا بمانند.

وزارت دفاع عراق در بیانیه‌ای اعلام کرد که ارتش عراق کنترل پایگاه عین الاسد را در دست خواهد گرفت.

در این بیانیه آمده است: «پس از خروج نیروهای آمریکایی از پایگاه عین الاسد و تحویل کامل مدیریت این پایگاه به ارتش عراق، «عبدالامیر رشید یارالله» رئیس ستاد کل ارتش، بر توزیع وظایف و اختیارات بین واحدها و تشکیلات نظامی در این پایگاه نظارت داشته است.»

طبق گزارش العربی الجدید، منابع امنیتی و سیاسی در اربیل تأکید کردند که «تیم مستشاران به پایگاه هوایی الحریر منتقل شده است و شامل هیچ نیرو یا پرسنل نظامی متخصص در حملات نیستند. این تیم شامل بیش از ۲۰۰ مشاور، کارشناس و مربی در زمینه‌های مختلف نظامی، رزمی و فنی است که خدمات خود را به نیروهای نخبه پیشمرگ‌ها ارائه می‌دهند.» یکی از منابع تأکید کرد که «این پایگاه هیچ نیرویی ندارد و تعداد مشاوران فعلی ممکن است در ماه‌های آینده کاهش یابد.»

توافق‌نامه‌ای که در سال ۲۰۲۴ بین بغداد و واشنگتن در مورد خروج تدریجی نیروهای آمریکایی از عراق امضا شد، شامل خروج دو مرحله‌ای است. قرار بود مرحله اول در سپتامبر ۲۰۲۵ به پایان برسد اما دسامبر گذشته به پایان رسید. مرحله دوم تا سپتامبر ۲۰۲۶ ادامه دارد که در پایان آن خروج کامل، حتی خروج مشاوران و نیروهای باقی‌مانده، پیش‌بینی می‌شود، مگر اینکه تغییرات جدیدی مورد مذاکره قرار گیرد یا تمدیدی در توافق‌نامه‌های آینده گنجانده شود.

یک مقام امنیتی از استان اربیل گفت: «عزیمت تیم مستشاران از پایگاه عین الاسد به پایگاه الحریر نشان دهنده پیشرفت در توافق بغداد و واشنگتن است. پس از آنکه این تیم به ارتش عراق و نیروهای فدرال خدمات ارائه می‌داد، آموزش، تلاش‌ها و پشتیبانی اکنون تا پایان امسال به سمت نیروهای پیشمرگ معطوف شده است.»

وی به العربی الجدید توضیح داد که « نیروهای عراقی، چه ارتش و چه پیشمرگ‌ها کارایی خود را نشان داده‌اند و دیگر نیازی به نیروهای رزمی در خاک عراق نیست. با این حال، نگرانی‌های واقعی مقامات اقلیم کردستان احتمال حملات مجدد به پایگاه الحریر توسط برخی شبه‌نظامیان در بغداد، نینوا و کرکوک است.»

با این حال، ناظران پیش‌بینی می‌کنند که حضور آمریکا در پایگاه هوایی الحریر طولانی‌مدت خواهد بود و احتمالا سال‌ها ادامه خواهد داشت، به دلایلی فراتر از مبارزه با بقایای داعش. این دلایل شامل حمایت سیاسی کردها می‌شود، به‌ویژه از آنجا که دولت منطقه‌ای کردستان عراق حضور آمریکا را ضامن امنیت و ثبات سیاسی می‌داند، برخلاف دولت فدرال بغداد که با فشار زیادی از سوی جناح‌های مختلف برای اخراج نیروهای خارجی و آمریکایی مواجه بوده است. این امر محیط مساعدی را ایجاد می‌کند که علاوه بر بُعد منطقه‌ای، ماندن در پایگاه هوایی الحریر را برای واشنگتن از نظر سیاسی و نظامی کم‌هزینه‌تر می‌کند، زیرا پایگاه هوایی الحریر یک سکوی لجستیکی حیاتی برای پشتیبانی از عملیات آمریکا در شمال شرقی سوریه است.

«مهند سلوم» استاد مطالعات امنیتی در موسسه مطالعات عالی دوحه به العربی الجدید گفت: «پایگاه الحریر را نمی‌توان تنها مکان باقی‌مانده دانست اما می‌توان آن را با وجود تخلیه پایگاه‌های اصلی، آخرین و مستحکم‌ترین پایگاه توصیف کرد.»

وی خاطرنشان کرد که طرف آمریکایی «هنوز نقاط مرجع حیاتی دیگری را حفظ کرده است که مهمترین آنها مرکز پشتیبانی دیپلماتیک در بغداد واقع در فرودگاه بین‌المللی بغداد است که مکانی حیاتی است زیرا پشتیبانی لجستیکی و امنیتی را برای سفارت و هیئت‌های دیپلماتیک آمریکا فراهم می‌کند و شامل نیروهای حفاظتی و مشاوران است و تا زمانی که نمایندگی دیپلماتیک آمریکا در بغداد وجود داشته باشد، نمی‌توان از آن صرف نظر کرد، علاوه بر مراکز عملیات مشترک که هسته‌های هماهنگی و اطلاعاتی کوچکتری هستند که در داخل مقرهای عراقی برای هماهنگی اطلاعاتی مستقر شده‌اند و به شکل پایگاه‌های نظامی به معنای سنتی نیستند، بلکه نمایانگر حضور واقعی هستند.»

سلوم افزود: «پایگاه الحریر به دژ استراتژیک باقی‌مانده تبدیل شده است که عمق نسبتا امنی را در منطقه کردستان فراهم می‌کند، به دور از تماس مستقیم با گروه‌های مسلح که در مرکز، جنوب و غرب عراق فعال‌تر هستند. خروج از الحریر عملا به معنای از بین بردن حضور آمریکا در سوریه است، چیزی که به نظر نمی‌رسد واشنگتن در حال حاضر با توجه به رقابت ژئوپلتیکی با نفوذ ایران و روسیه، آن را در نظر داشته باشد.»