چرا بعضی‌ها به بادمجان آلرژی دارند؟

همشهری‌آنلاین: بادمجان حاوی پروتئین‌هایی است که می‌توانند به عنوان آلرژن عمل کنند و هرچند آلرژی به بادمجان گرچه نادر است، اما وجود دارد.

بادمجان یکی از سبزیجات خوشمزه و پرطرفدار بین ایرانی‌ها است، اما متاسفانه با همه‌ی طعم خوبش می‌تواند در بعضی افراد باعث بروز واکنش‌های آلرژیک شود. این واکنش‌ها ممکن است از خفیف تا شدید متغیر باشند. اما چرا بعضی‌ها به بادمجان حساسیت نشان می‌دهند و بعضی‌ها نه؟

دکتر نوید شبانکاره، متخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی به همشهری‌آنلاین می‌گوید: «آلرژی به بادمجان گرچه نادر است اما وجود دارد. این حساسیت مثل بسیاری از آلرژی‌های غذایی دیگر به دلیل واکنش سیستم ایمنی بدن به پروتئین‌های خاص موجود در بادمجان ایجاد می‌شود. در این وضعیت، بدن به اشتباه این پروتئین‌ها را تهدیدآمیز تشخیص می‌دهد و برای مبارزه با آنها آنتی‌بادی‌های ایمونوگلوبولین تولید می‌کند. با مصرف مجدد بادمجان، این آنتی‌بادی‌ها به سلول‌های خاصی متصل می‌شوند و باعث آزاد شدن هیستامین و سایر مواد شیمیایی می‌شوند که درنهایت علائم آلرژی را به وجود می‌آورند.»

این متخصص آلرژی اضافه می‌کند: «البته میزان این ترکیبات در انواع بادمجان متفاوت است. مثلا بادمجان‌های بنفش تیره ممکن است غلظت بیشتری از برخی ترکیبات داشته باشند. به همین دلیل فردی ممکن است به یک نوع بادمجان خاص واکنش نشان دهد اما با نوع دیگری مشکلی نداشته باشد.»

بر اساس یافته‌های علمی، بادمجان حاوی پروتئین‌های دفاعی و ذخیره‌ای است که می‌توانند به عنوان آلرژن عمل کنند. نکته مهم اینجا است که بادمجان از خانواده «بادمجان‌سانان» (Solanaceae) است که گوجه‌فرنگی، سیب‌زمینی و فلفل نیز از اعضای آن هستند. به همین دلیل، افرادی که به بادمجان حساسیت دارند، ممکن است به دلیل واکنش متقاطع به سایر اعضای این خانواده نیز واکنش نشان دهند.

شبانکاره اظهار می‌کند: «علاوه بر پروتئین‌های آلرژن، بادمجان حاوی ترکیباتی مانند سولانین است. گرچه سولانین در مقدار بالا می‌تواند سمی باشد، اما در بادمجان رسیده و پخته شده معمولاً بی‌ضرر است. با این حال در افراد بسیار حساس، ممکن است علائمی شبیه به آلرژی (واکنش شبه ‌آلرژیک) ایجاد کند. همچنین بادمجان به طور طبیعی حاوی مقداری هیستامین است که در افراد مبتلا به «عدم تحمل هیستامین» می‌تواند منجر به بروز علائم شود.»

واکنش‌های آلرژیک به بادمجان معمولاً با خارش دهان، تورم ملایم لب و زبان و گاهی مشکلات گوارشی مانند تهوع یا دل‌پیچه و مشکلات تنفسی مثل گرفتگی بینی و عطسه و ... همراه است. در موارد نادر نیز ممکن است فرد دچار کهیر گسترده، تنگی نفس یا حتی آنافیلاکسی (شوک آلرژیک) شود که یک وضعیت اورژانسی است.

برای جلوگیری از بروز این واکنش‌ها، شبانکاره چند راهکار ساده پیشنهاد می‌دهد: «اگر سابقه حساسیت غذایی دارید، بهتر است قبل از مصرف بادمجان، مقدار کمی از آن را تست کنید. اگر هر بار با خوردن بادمجان دچار هرگونه علامت غیرمعمول مانند تورم، خارش یا کهیر می‌شوید، مصرف آن را مدتی متوقف کنید. ضمنا پختن بادمجان می‌تواند شدت برخی ترکیبات حساسیت‌زا را کاهش دهد. مثلا بادمجان کبابی یا آب‌پز معمولاً واکنش کمتری نسبت به بادمجان خام یا سرخ‌کرده ایجاد می‌کند. با این حال، افراد با سابقه آلرژی شدید به بادمجان باید قبل از مصرف هر نوع آن حتماً با پزشک خود مشورت کنند تا از خطرات احتمالی جلوگیری شود.»