«کج پیله» برای دفاع از حقوق مردان است!

هاتف علیمردانی، کارگردان «کج پیله»:

هاتف علیمردانی، نویسنده و کارگردان فیلم کمدی-اجتماعی «کج پیله» که در فیلم‌نت اکران آنلاین شده است از روند شکل‌گیری این فیلم و اکران آن در سینماها و سپس در فیلم نت می‌گوید.

فیلم سینمایی «کج پیله» به نویسندگی، تهیه‌کنندگی و کارگردانی هاتف علیمردانی، از دی ۱۴۰۴ در سینمای آنلاین پلتفرم فیلم‌نت به نمایش در آمده و با استقبال مخاطبان روبه‌رو شده است.

«کج پیله» روایت زندگی سیما ثروتی با بازی الناز شاکردوست است؛ زنی که با سفری کوتاه به دنیای مردانه، زندگی و عقایدش دچار تحولات گسترده‌ای می‌شود.

هاتف علیمردانی در این گفت‌وگو با اشاره به چالش‌های ساخت فیلم، به چگونگی مدیریت فضا و دیالوگ‌ها پرداخته است و از هدف و ایده اولیه شکل‌گیری «کج پیله» می‌گوید.

*به‌غیر از تهیه‌کنندگی و کارگردانی، فیلمنامه‌نویسی و ایده فیلم «کج پیله» نیز برای شما بوده است. این فیلم روایت زندگی زنی به نام سیما ثروتی است که دیدگاهی مردستیزانه دارد و در شرایطی قرار می‌گیرد که ناچار به تجربه دنیای مردانه می‌شود. پرداختن به ابعاد کمتر دیده‌ شده از دنیای مردان تا چه اندازه دغدغه شخصی یا برگرفته از تجربه زیسته شما بوده است که تصمیم گرفتید روایت فیلم را حول این موضوع شکل دهید؟

-یکی از دغدغه‌های اصلی من در فیلمسازی، پرداختن به معضلات اجتماعی و مسائل خانوادگی به‌ ویژه مسائل مربوط به زنان است؛ موضوعی که در تمامی فیلم‌هایی که ساخته‌ام، نمود داشته است برای مثال می‌توانم به فیلم «کوچه بی‌نام» اشاره کنم که روایت آن از زاویه دید یک زن نوشته شده است. به‌ طور کلی، اغلب فیلم‌های من قرابت و نزدیکی بیشتری با جهان زنان نسبت به مردان داشته‌اند و دلیل این امر احترام عمیق من به زنان است، چراکه آن‌ها را هسته اصلی پیدایش بشر می‌دانم و معتقدم رشد انسانیت از آغوش مادر آغاز می‌شود.

یکی از پرسش‌هایی که همواره در ذهن من وجود داشت، این بود که اگر زنان و مردان با مسائل و دغدغه‌های یکدیگر آشنا شوند، چه پیامدی خواهد داشت؟ یکی از دلایل انتخاب این موضوع برای فیلم «کج پیله» نیز یافتن پاسخی برای همین سوال بود. از نظر من، اگر زنان و مردان درک صحیح‌تری از دنیای یکدیگر داشته باشند، بخش قابل توجهی از مشکلات خانوادگی از میان خواهد رفت.

*این موضوع، حساس است و پرداختن به آن در سینما نیازمند ظرافت و احتیاط است. در فیلم «کج پیله» دیالوگ‌هایی وجود دارد که ممکن است با نقدهای فراوانی روبه‌رو شود از جمله دیالوگی از زبان سیما ثروتی که می‌گوید مردان فقط به فکر شکم و زیر شکم هستند. این مساله را چگونه مدیریت کردید؟

-ما روی این بخش بسیار فکر کردیم. در واقع، شخصیت سیما ثروتی زنی مرفه، خودخواه و مردستیز است و روایت فیلم از زاویه دید او شکل می‌گیرد. او درک درستی از دنیای مردان ندارد.

تلاش من این بود که فیلم به دام شعارزدگی و کلیشه‌پردازی نیفتد و همواره سعی کردم بی‌طرفانه و از نقطه صفر به ماجرا نگاه کنم. به اعتقاد من، این فیلم نه‌ تنها در مقام دفاع از جایگاه مردان قرار می‌گیرد، بلکه تصویری دقیق و روشن از نقش محوری زنان در شکل‌گیری یک خانواده سالم و اصولی را ارائه می‌دهد. سیما ثروتی در جریان سفری کوتاه به دنیای مردان، به نادرستی نگاه خود پی می‌برد و در پایان فیلم شاهد تغییر دیدگاه او در این زمینه هستیم.

*همان‌طور که اشاره کردید، بسیاری از فیلم‌های کارنامه شما از سال ۱۳۸۸ که روی پرده سینما یا پلتفرم‌ها رفته‌اند، در تلاش بوده‌اند بازتاب‌دهنده معضلات اجتماعی زمانه خود باشند؛ موضوعی که در فیلم «کج پیله» نیز دیده می‌شود، اما چرا ژانر کمدی را برای این فیلم انتخاب کردید؟ آیا همچنان طنز را ابزار مناسبی برای بیان و بازتاب معضلات اجتماعی می‌دانید؟

-متاسفانه سینمای ما از نظر تنوع ژانر بسیار فقیر است. امروز سینمای ایران عملا به سه دسته تقسیم شده است: سینمای دفاع مقدس، سینمای کمدی و سینمای اجتماعی. باید بگویم که ژانر دفاع مقدس در شرایط فعلی به ژانری ورشکسته و بی‌مخاطب تبدیل شده است. از سوی دیگر، در سال‌های اخیر به دلایل مختلفی همچون کج‌سلیقگی‌های متعدد در حوزه ممیزی و به‌روز نشدن فیلمسازان نسبت به فضا و مشکلات جامعه، سینمای اجتماعی نیز از جامعه عقب ماند و فاصله گرفتن آن از التهاب‌ها و مسائل روز باعث شده برخلاف دهه ۹۰، به سینمایی کم‌اثر و بی‌مخاطب تبدیل شود.

امروزه در دوره‌ای زندگی می‌کنیم که دیگر رفتن به سینما ضرورتی ندارد. با وجود پلتفرم‌ها، سینما به خانه‌های ما آمده است و تماشای فیلم مانند گذشته یک تفریح محدود محسوب نمی‌شود به همین دلیل، فیلم‌ها به‌ویژه آثاری که در پلتفرم‌های نمایش خانگی مانند فیلم‌نت اکران می‌شوند، نیازمند جذابیت بالایی برای جذب مخاطب هستند و ژانر طنز این قابلیت را دارد.

فیلم «کج پیله» نیز در فیلم‌نت با استقبال خوبی از سوی مخاطبان روبه‌رو شد و توانست در میان پرفروش‌ترین فیلم‌های اکران آنلاین قرار بگیرد.

*در این فیلم، سکانس‌هایی وجود دارد که در آن‌ها الناز شاکردوست با گریم و مبدل‌پوشی مردانه در نقش اسد ظاهر می‌شود؛ سکانس‌هایی که شاید اگر یک بازیگر مرد در این نقش حضور داشت، امکان نمایش آن‌ها در سینمای ایران وجود نداشت. آیا این تصمیم نوعی دور زدن ممیزی محسوب می‌شود یا دلیل دیگری داشت؟

-خیر، ما قصد دور زدن ممیزی را نداشتیم. البته نگاه ما این بود که چگونه می‌توانیم فضای بازتر و آزاد‌تری در فیلم ایجاد کنیم و مبدل‌پوشی الناز شاکردوست تا حدی این امکان را فراهم کرد، اما نیت اصلی ما از این تصمیم، ایجاد جذابیت برای مخاطب بود. در آبان‌ماه امسال، مبدل‌پوشی الناز شاکردوست بازتاب رسانه‌ای گسترده‌ای داشت و کنجکاوی زیادی در میان مردم ایجاد کرد که با استقبال همراه شد. به‌ طور کلی، سینمای ما به ژانرهای متنوع و عناصر جذب‌کننده نیاز دارد و تا زمانی که ممیزی مانعی در برابر این تنوع باشد، سینمای ایران پیشرفت نخواهد کرد.

*با توجه به رعایت چارچوب‌ها و ضوابط قانونی برای دریافت مجوز از وزارت ارشاد و ساترا، آیا در روند اخذ مجوزها باز هم با چالش‌هایی مواجه شدید؟

-در ابتدا همکاری خوبی برای صدور مجوزها با ما صورت گرفت، اما متاسفانه پس از ۲ هفته اکران فیلم «کج پیله»، با اعتراض برخی نهادها، نمایش فیلم در بسیاری از شهرها متوقف شد. شوربختانه نهادهای معترض بدون تماشای فیلم، نسبت به آن پیش‌داوری کرده بودند و پس از دیدن اثر متوجه چارچوب‌مداری آن شدند. من همواره به معترضان توصیه می‌کردم که ابتدا فیلم را تماشا کنند و بر اساس شنیده‌ها و روایت‌ها قضاوت نکنند، اما در نهایت این برخوردها مشکلات جدی برای روند اکران فیلم ایجاد کرد.

*با وجود اکران «کج پیله» در سینما و دریافت مجوزهای لازم، این فیلم در شهرهایی مانند خراسان جنوبی، کاشان، قم و چند شهر دیگر به‌طور موقت توقیف شد. زمانی که فیلمی با مجوز رسمی در برخی شهرها توقیف می‌شود، چه باید کرد؟ آیا این اتفاق را ناشی از تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای می‌دانید؟

-صددرصد همین‌طور است، یا باید به مدیرانی که منصوب شده‌اند اعتماد داشته باشیم یا خیر. اگر قرار باشد هر نهاد و ارگانی تصمیمی جداگانه و متفاوت بگیرد، فضای بی‌قانون و آشفته‌ای شکل می‌گیرد. مشخص نبودن خط قرمزها، فیلمساز را در تولید اثری با پیرنگ و زیرمتن مشخص دچار سردرگمی می‌کند. باورکردنی نیست، اما در برخی شهرها حتی از حضور عوامل فیلم در سالن‌های سینما جلوگیری شد.

فیلم «کج پیله» در دو هفته نخست اکران با استقبال مخاطبان مواجه شد و به فروش ۳۰ میلیارد تومان رسید، اما توقیف خاموش دو هفته‌ای آن باعث شد فروش فیلم در بسیاری از شهرها متوقف شود. این رویکرد نشان می‌دهد که برخی فیلم‌ها قربانی کج‌نگری و رفتارهای دگم‌گونه برخی افراد خارج از وزارت ارشاد می‌شوند، اما پس از عبور از این فضاهای مسموم، شاهد آن بودیم که اکران فیلم «کج پیله» در پلتفرم فیلم‌نت با استقبال و فروش قابل‌توجهی روبه‌رو شد و مردم نشان دادند که با حمایت صادقانه خود از سینمای مستقل، اجازه نمی‌دهند سینماگران مستقل آسیب ببینند. این اتفاق یکی از بهترین و ماندگارترین تجربه‌های زندگی من بود؛ چراکه بار دیگر به من آموخت زمانی که از صمیم قلب و با صداقت برای مردم سرزمینت فیلم می‌سازی، به هیچ ارگان و نهادی وابسته نخواهی بود.

مانند همیشه کلاه از سر برمی‌دارم و با تمام وجود از مردم سرزمینم تشکر می‌کنم. همچنین در ادامه، از علی سرتیپی مدیرعامل پلتفرم فیلم‌نت که در تمام این سال‌ها صادقانه در کنار من بوده‌ است و نیز از تیم حرفه‌ای، پرتلاش و درجه‌یک فیلم‌نت قدردانی می‌کنم؛ چراکه همکاری‌های بسیار ارزشمند و موثری با آن‌ها داشته‌ام.