ارتش تادها، اف-۳۵ها و ناوهای هواپیمابر در حوالی ایران

رویداد ۲۴: بر اساس گزارش شبکه‌های خبری معتبر آمریکا، پنتاگون ناو هواپیمابر «یو‌اس‌اس جرالد آر. فورد» ـ پیشرفته‌ترین ناو هواپیمابر آمریکا و جهان ـ را برای پیوستن به ناوگروه «یو‌اس‌اس آبراهام لینکلن» در خاورمیانه آماده کرده است.

تحرکات تازه نظامی آمریکا صرفاً به اعزام یک ناو هواپیمابر محدود نمی‌شود، بلکه به معنای افزایش چشمگیر سطح آمادگی عملیاتی در برابر احتمال تشدید درگیری با ایران است. ترامپ در ۱۲ فوریه صراحتاً برای مذاکرات با ایران ضرب‌الاجل تعیین کرد و گفت تنها یک ماه فرصت باقی است و در صورت نرسیدن به توافق، گزینه حمله نظامی را بررسی خواهد کرد.

این ضرب‌الاجل یادآور مهلت دوماهه قبلی ترامپ به ایران است. پیش از جنگ ۱۲روزه، رئیس‌جمهور آمریکا ۶۰ روز برای دستیابی به توافق تعیین کرده بود. با پایان این مهلت و عدم حصول توافق، اسرائیل به ایران حمله کرد و در پی آن جنگی تمام‌عیار میان دو کشور آغاز شد.

علاوه بر استقرار ناوگروه‌های ضربتی نیروی دریایی آمریکا در خاورمیانه، این کشور در حال تجهیز پایگاه‌های منطقه‌ای خود به پیشرفته‌ترین سامانه‌های پدافند هوایی زمین‌پایه است. کارکرد این سامانه‌ها مقابله با حملات احتمالی موشک‌های بالستیک ایران است؛ همان سناریویی که رهبر جمهوری اسلامی نیز به‌صراحت به آن اشاره کرده و هشدار داده بود در صورت وقوع جنگ، درگیری ماهیتی منطقه‌ای خواهد داشت.

چرا آرایش نظامی آمریکا در اطراف ایران به‌عنوان هشداری جدی برای احتمال آغاز جنگ تلقی می‌شود؟

استقرار بیش از نیمی از ظرفیت تاد و پاتریوت‌ آمریکا در خاورمیانه

بر اساس گزارش رسانه‌های اصلی آمریکا، واشنگتن هم‌اکنون در حال اعزام سامانه‌های پیشرفته «تاد» (THAAD) و «پاتریوت MIM-104» به پایگاه‌های منطقه‌ای خود است.

سامانه تاد که توسط شرکت لاکهید مارتین توسعه یافته و توسط ارتش آمریکا به کار گرفته می‌شود، یکی از پیشرفته‌ترین سامانه‌های دفاع موشکی در زرادخانه این کشور است. این سامانه برای رهگیری و انهدام موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد، میان‌برد و برخی موشک‌های برد متوسط در مرحله نهایی پرواز طراحی شده است. تاد به‌جای استفاده از کلاهک انفجاری، از فناوری «برخورد مستقیم» (Hit-to-Kill) بهره می‌برد و تهدید را از طریق اصابت جنبشی نابود می‌کند؛ روشی با دقت بالا که خطر خسارات جانبی را کاهش می‌دهد.

این سامانه قادر است موشک‌ها را هم در داخل جو و هم خارج از جو رهگیری کند. سقف رهگیری آن حدود ۱۵۰ کیلومتر و برد درگیری آن بیش از ۲۰۰ کیلومتر است. تاد برای مقابله با موشک‌هایی که با سرعت‌های فراصوت (بیش از ماخ ۸) حرکت می‌کنند طراحی شده و به‌ویژه در برابر موشک‌هایی که با زاویه تند و سرعت بالا از عمق قلمرو دشمن شلیک می‌شوند، مؤثر است.

در حال حاضر ۹ آتشبار فعال تاد در جهان وجود دارد که هفت مورد آن در اختیار ارتش آمریکاست و قرار است آتشبار هشتم نیز به‌زودی فعال شود. پیش‌تر پنج سامانه در تگزاس، یک سامانه در گوام و یک سامانه در کره جنوبی مستقر بود، اما سال گذشته دو سامانه به خاورمیانه منتقل شد تا از اسرائیل حفاظت کند. دو سامانه دیگر نیز به امارات تحویل داده شده که برای رهگیری موشک‌های حوثی‌ها به کار رفته‌اند. بنابراین پیش از اعزام اخیر، نیمی از سامانه‌های تاد آمریکا در خاورمیانه مستقر بود و اکنون به نظر می‌رسد این تعداد افزایش یافته است.

تحلیل اندیشکده JINSA نشان می‌دهد نیمی از رهگیری‌های موفق موشک‌های ایرانی در جنگ با اسرائیل توسط سامانه‌های تاد آمریکا انجام شده است. استقرار این تعداد سامانه تاد در منطقه به معنای آمادگی آمریکا برای رهگیری موشک‌هایی است که ایران تهدید کرده در صورت جنگ به سمت پایگاه‌های منطقه‌ای شلیک خواهد کرد. به نظر می‌رسد واشنگتن خود را برای سناریوی حمله تلافی‌جویانه ایران علیه پایگاه‌هایش آماده کرده و می‌کوشد میزان اصابت موشک‌ها را به حداقل برساند.

پرواز نیروی هوایی عظیم آمریکا به سمت منطقه

نشریه تخصصی «ایر اند اسپیس فورس» گزارش داده جنگنده‌های پنهانکار F-35A Lightning II نیروی هوایی آمریکا در ۱۱ فوریه در حال پرواز به سمت خاورمیانه مشاهده شده‌اند.

این جنگنده‌ها همان هواپیماهایی هستند که ۹ فوریه در پایگاه RAF Lakenheath بریتانیا مستقر شدند؛ پایگاهی که معمولاً به‌عنوان نقطه توقف جنگنده‌های آمریکایی در مسیر خاورمیانه استفاده می‌شود. بر اساس گزارش دیده‌بان‌های محلی و مکالمات کنترل ترافیک هوایی، شش جنگنده در ۱۱ فوریه این پایگاه را ترک کردند.

سه فروند هواپیمای سوخت‌رسان KC-135 Stratotanker نیز این جنگنده‌ها را همراهی کردند. این تانکرها از پایگاه RAF Mildenhall برخاستند و طبق داده‌های رهگیری پرواز، از فراز مدیترانه به سمت خاورمیانه حرکت کردند.

در مقابل، ناو «آبراهام لینکلن» که اکنون در منطقه مستقر است، میزبان نسخه دریایی اف-۳۵ یعنی F-35C، جنگنده‌های F/A-18 Super Hornet و هواپیماهای جنگ الکترونیک EA-18 است.

احتمال اعزام اف-۳۵های بیشتری نیز وجود دارد. شش فروند دیگر از همین یگان ۱۵۸ اکنون در پایگاه مورون اسپانیا مستقر هستند. این هواپیماها ماه گذشته از پورتوریکو وارد اروپا شدند. این یگان اوایل سال جاری در عملیات دستگیری نیکولاس مادورو نیز مشارکت داشت.

در هفته‌های اخیر، آمریکا سایر توان هوایی خود را نیز به خاورمیانه اعزام کرده است. لاکنهیث ماه گذشته ۱۲ فروند جنگنده F-15E Strike Eagle به منطقه فرستاد. تا ۱۱ فوریه، نیروی هوایی آمریکا حضور خود را به سه اسکادران F-15E، یک اسکادران F-16 و یک اسکادران A-10 افزایش داده بود. یکی از این اسکادران‌های F-15E حدود ۱۰ ماه است که در منطقه مستقر است؛ استقراری کم‌سابقه از نظر مدت‌زمان.

آیا این آرایش نظامی به معنای شکست ایران است؟

آمریکا تجهیزات نظامی عظیمی به منطقه اعزام کرده که حتی در مقایسه با عملیات اخیرش در ونزوئلا نیز کم‌سابقه است. اما این به معنای پیروزی قطعی آمریکا در یک جنگ احتمالی با ایران نیست.

این تردید به دو عامل بازمی‌گردد: ظرفیت داخلی آمریکا و ظرفیت داخلی ایران.

در مورد نخست، دنیس لیچ، سرتیپ بازنشسته ارتش آمریکا، در یادداشتی در نشریه «ریسپانسیبل استیت‌کرفت» با نقل‌قولی از چرچیل می‌نویسد: «هیچ‌گاه قدرتی را ادعا نکن که توان اعمالش را نداری.»

او معتقد است ارتش آمریکا با وجود دهه‌ها هزینه‌کرد کلان، توان شکست دادن یک رقیب هم‌تراز را ندارد. به گفته او، تجربه عراق و افغانستان نشان داد ظرفیت نیروی داوطلب پاسخگوی جنگ‌های بزرگ نیست. در سال‌های اخیر تمایل جوانان به خدمت از ۱۵ درصد به ۹ درصد کاهش یافته و افراد واجد شرایط از ۳۰ درصد به ۲ درصد رسیده‌اند.

لیچ همچنین تمرکز صنایع دفاعی آمریکا در پنج شرکت بزرگ را عامل آسیب‌پذیری راهبردی می‌داند؛ موضوعی که در سند راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۵ نیز به آن اشاره شده است.

او پیشنهاد می‌کند پیش از هر جنگ جدید، دولت آمریکا به پرسش‌هایی اساسی پاسخ دهد؛ از جمله اینکه آیا منافع حیاتی تهدید شده، آیا هدفی روشن وجود دارد، آیا راه خروج مشخص است و آیا مردم و جامعه بین‌المللی حمایت می‌کنند. همچنین باید مشخص شود چند سرباز کشته خواهند شد و هزینه جنگ چگونه تأمین خواهد شد.

به باور او، اگر چنین معیارهایی رعایت می‌شد، آمریکا به عراق حمله نمی‌کرد یا در افغانستان باقی نمی‌ماند. او نتیجه می‌گیرد: «وقت آن است با واقعیت روبه‌رو شویم؛ ما در حال قدم زدن در خواب به سوی جنگ‌هایی هستیم که توان پیروزی در آنها را نداریم.»

در مقابل، ظرفیت نظامی ایران نیز عامل بازدارنده مهمی است. نشریه «نشنال اینترست» نوشته زرادخانه موشکی ایران کابوس پایگاه‌های آمریکا در خاورمیانه است.

به گزارش این رسانه، موشک‌های خرمشهر، سجیل، عماد، قدر-۱۱۰، فاتح-۱، حاج‌قاسم، خیبرشکن و دزفول می‌توانند ۳۱ پایگاه آمریکا در خاورمیانه، شمال آفریقا و اروپا را هدف قرار دهند. پایگاه‌هایی در عراق، اردن، عربستان، امارات، عمان و ترکیه در معرض تهدیدند. حتی برخی تأسیسات آمریکا در یونان، بلغارستان و رومانی نیز در برد موشک‌های ایران قرار دارند.

این رسانه همچنین هشدار داده در صورت درگیری، آمریکا باید انتظار حملات گسترده پهپادهای انتحاری ایران را داشته باشد. مقابله با یک پهپاد دشوار نیست، اما حملات انبوه می‌تواند سامانه‌های دفاعی را اشباع کرده و بخشی از آنها از سد دفاع عبور کنند.

همین تهدید منطقه‌ای، دلیل میانجی‌گری جدی برخی کشورهای عربی از جمله عربستان میان ایران و آمریکاست. گفته می‌شود وزارت خارجه ایران و سپاه پاسداران در جلسه‌ای محرمانه سفرای کشورهای منطقه را فراخوانده و هشدار داده‌اند در صورت آغاز جنگ، پایگاه‌های آمریکا در خاک آنها بدون اطلاع قبلی هدف قرار خواهد گرفت.

این نگرانی موجب شده متحدان عرب آمریکا در خلیج فارس علناً اعلام کنند اجازه استفاده از حریم هوایی یا پایگاه‌هایشان برای حمله به ایران را نخواهند داد. همین موضوع استقرار ناوهای آمریکایی در خلیج فارس را ضروری‌تر کرده است. با این حال، وب‌سایت آکسیوس گزارش داده خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، در گفت‌وگوهای خصوصی گفته اگر ترامپ ایران را بمباران نکند، نظام ایران جسورتر خواهد شد.