واشنگتن و تل‌آویو بر سر ایران به اختلاف خوردند

همشهری آنلاین: دو پژوهشگر انگلیسی در دو یادداشت جداگانه با اشاره به دیدار اخیر دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا و بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، از وجود اختلاف‌نظر دو طرف درباره ایران سخن گفته و سیاست‌های تل‌آویو را عامل تشدید تنش و بی‌ثباتی در خاورمیانه توصیف کردند.

کریس بمبری در یادداشت خود با عنوان «ترامپ بی‌بی را در سرما نگه می‌دارد (فعلاً)» با بازخوانی دیدار اخیر دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو نوشت که رئیس‌جمهوری آمریکا در دفتر بیضی‌شکل برخلاف الگوی رایجِ دیدارهای رؤسای دولت آمریکا با نخست‌وزیران اسرائیل، نه با نمایش‌های رسانه‌ای همراه بود و نه حتی نشست خبری معمول پس از دیدار برگزار شد.

او این سکوت و کم‌فروغی را نشانه‌ای از فاصله گرفتن فضای جلسه از «نمایش‌های محبت‌آمیز» همیشگی توصیف کرد و افزود تنها تصویری که منتشر شد، عکسی بود که طرف اسرائیلی از دست دادن دو طرف منتشر کرد.

این پژوهشگر انگلیسی نوشت که دیدار قرار بود هم‌زمان با حضور نتانیاهو برای نشست سالانه آیپک برگزار شود، اما بنا به درخواست نتانیاهو جلو افتاد. بمبری این اقدام را ناشی از نگرانی تل‌آویو از تداوم گفت‌وگوهای آمریکا و ایران درباره برنامه هسته‌ای تهران دانست.

وی سپس توضیح داد که نتانیاهو در این جلسه، مطالبات حداکثری خود یعنی توقف کامل غنی‌سازی حتی برای مصارف پزشکی، کنار گذاشتن توان موشکی و پایان دادن به حمایت از گروه‌های مقاومت را مطرح کرد و ترامپ اگرچه پیش‌تر چنین مطالباتی را بیان کرده بود، اما در دیدار اخیر، بر ادامه مسیر گفت‌وگوها تأکید نمود.

همین امر از نگاه نویسنده نشانه‌ای است که تل‌آویو نتوانسته موضع مطلوب خود را به کاخ سفید تحمیل کند. بمبری با اشاره به اینکه ترامپ همچنان هم‌زمان آرایش نظامی آمریکا در منطقه را تقویت کرده، نتیجه می‌گیرد که این وضعیت را باید بیشتر نشانه اختلاف رویکرد دانست تا قطعیت حرکت به سمت جنگ.

در همین حال، کارول ترنر به اختلافات راهبردی میان دو طرف اشاره کرده و نوشته است، در حالی که تل‌آویو بر فشار حداکثری و مطالبات گسترده تأکید دارد، کاخ سفید در حال آزمودن مسیر مذاکره است. وی معتقد است خواسته‌هایی مانند محروم‌سازی کامل ایران از هرگونه برنامه هسته‌ای یا کنار گذاشتن توان دفاعی، به طور عملی به معنای تسلیم کامل یک کشور است و تحقق آن دور از دسترس به نظر می‌رسد.

ترنر همچنین با اشاره به جنگ ۱۲ روزه، تأکید دارد که درگیری نظامی نه‌تنها به نتیجه قطعی برای تل‌آویو منجر نشد، بلکه به گفته وی، آسیب‌پذیری ساختار دفاعی اسرائیل را نیز آشکار کرد. وی نوشت تداوم چنین رویکردی می‌تواند دامنه بحران را به لبنان، عراق و دیگر نقاط منطقه بکشاند و همین امر نگرانی کشورهای خاورمیانه از سرریز تنش را افزایش داده است.

در این یادداشت می‌خوانیم: «نسل‌کشی در غزه» به شدت وجهه بین‌المللی اسرائیل را مخدوش کرده است؛ نه‌تنها در میان کشورهای جنوب جهانی، بلکه در اروپا و آمریکای شمالی. اسرائیل بیش از پیش به‌عنوان یک دولت مطرود دیده می‌شود و برخی کشورها سفیران خود را فراخوانده و روابط را قطع کرده‌اند. اسرائیل با چالش‌های حقوقی متعددی روبه‌روست و تحریم‌های فرهنگی و دانشگاهی علیه آن شکل گرفته است. افکار عمومی سقوط کرده، از جمله در میان نسل‌های جوان‌تر اسرائیلی.

به نوشته نویسنده، اثرات این ضربه به جایگاه جهانی اسرائیل عمیق و بلندمدت است. در جهان عرب، اسرائیل بیش از پیش به‌عنوان تهدیدی امنیتی بزرگ‌تر از ایران دیده می‌شود و آمریکا نیز متحدی غیرقابل اتکا تلقی می‌گردد.

در مجموع هر دو یادداشت بر یک پیام مشترک تکیه دارند؛ اینکه تل‌آویو در حال فشار برای تحمیل سناریوی تقابلی است، اما واشنگتن به دلایل سیاسی و امنیتی، فعلاً به دنبال تثبیت یک مسیر دیپلماتیک است. بمبری حتی به این نکته اشاره می‌کند که نتانیاهو در مقطعی به ترامپ گفته اسرائیل برای جنگ دوم آماده نیست و ترنر نیز می‌نویسد تجربه جنگ ۱۲ روزه و پیامدهای آن، محاسبات درباره هزینه‌های درگیری را پیچیده‌تر کرده است.