چلوگوشت دی‌ماه سال قبل حالا مزه قرمه‌سبزی می‌دهد

برترین‌ها: برای اینکه تصویر ملموس‌تری از اثر تورم بر زندگی روزمره شکل بگیرد، می‌توان یک غذای ساده و محبوب ایرانی مثل قورمه‌سبزی را به‌عنوان نمونه بررسی کرد؛ غذایی که تقریباً در همه خانه‌ها با ترکیبی از گوشت، لوبیا، سبزی، برنج، روغن و لیمو عمانی پخته می‌شود و به همین دلیل به‌خوبی تغییرات قیمت سبد خوراکی را بازتاب می‌دهد.

در دی‌ماه ۱۴۰۴، برای تهیه قورمه‌سبزی برای چهار نفر، اگر بخواهیم یک برآورد معمول از هزینه‌ها داشته باشیم، ترکیب مواد اولیه چیزی شبیه این بوده است: حدود ۳۰۰ گرم گوشت گوسفندی یا گوساله، یک پیمانه لوبیا قرمز، سبزی قورمه، برنج ایرانی برای سرو، روغن نباتی یا مایع برای تفت دادن، و مقدار کمی لیمو عمانی و ادویه. در آن زمان، با توجه به سطح عمومی قیمت‌ها، چنین وعده‌ای در مجموع حدوداً بین ۳۵۰ تا ۴۵۰ هزار تومان هزینه داشته است؛ بسته به کیفیت مواد و منطقه خرید.

اما با توجه به نرخ‌های رشد اعلام‌شده برای اقلام خوراکی در بازه یک‌ساله تا اردیبهشت ۱۴۰۵ مثل افزایش ۱۵۶ درصدی گوشت، ۱۷۳ درصدی برنج ایرانی و حتی جهش‌های سنگین‌تر در روغن نباتی تا ۳۷۵ درصد تصویر امروز کاملاً متفاوت است. همان سبد غذایی حالا دیگر با قیمت‌های قبلی قابل تصور نیست.

همه غذاها در حال پر زدن است

اگر فقط سه قلم اصلی را در نظر بگیریم، تغییر به‌خوبی خودش را نشان می‌دهد: گوشت تقریباً دو و نیم برابر شده، برنج ایرانی نزدیک به دو و نیم برابر رشد کرده، و روغن که در پخت این غذا نقش کلیدی دارد، جهشی چند برابری داشته است. حتی اگر سایر اقلام مانند لوبیا، لیمو عمانی و ادویه‌ها را با رشد کمتر فرض کنیم، باز هم اثر ترکیبی این افزایش‌ها قابل توجه است.

در اردیبهشت ۱۴۰۵، همان قورمه‌سبزی برای چهار نفر حالا به‌طور میانگین بین ۹۰۰ هزار تا حدود ۱.۳ میلیون تومان هزینه دارد؛ یعنی تقریباً دو تا سه برابر دی‌ماه سال قبل. نکته مهم اینجاست که این افزایش فقط عددی روی کاغذ نیست، بلکه مستقیماً بر رفتار مصرفی خانواده‌ها اثر گذاشته است: کاهش دفعات پخت گوشت، کوچک‌تر شدن سهم پروتئین در غذا، و جایگزینی‌های اجباری در مواد اولیه.

اما برای درک عمیق‌تر این تغییر، کافی است یک مقایسه معکوس انجام دهیم. اگر در دی‌ماه ۱۴۰۴ به جای قورمه‌سبزی، سراغ یک غذای گوشتی سنگین‌تر مثل چلوگوشت برای چهار نفر می‌رفتیم غذایی که معمولاً شامل حدود ۶۰۰ تا ۸۰۰ گرم گوشت، برنج، کره یا روغن حیوانی و مخلفات ساده است هزینه آن وعده در همان زمان حدود ۶۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان برآورد می‌شد. یعنی چلوگوشت در دی‌ماه، به‌طور طبیعی از قورمه‌سبزی گران‌تر بوده و یک غذای «نسبتاً لوکس‌تر» محسوب می‌شده است.

وقتی قرمه‌سبزی، چلو گوشت شد

اما حالا با جهش قیمت گوشت و برنج، معادله معکوس شده است. همان مبلغی که در دی‌ماه ۱۴۰۴ برای یک وعده چلوگوشت چهار نفره پرداخت می‌شد، امروز تقریباً معادل هزینه تهیه یک قورمه‌سبزی معمولی است. به بیان ساده‌تر، غذایی که زمانی انتخابی گران‌تر روی سفره بود، حالا به استاندارد هزینه یک غذای خانگی تبدیل شده است.

همین جابه‌جایی ساده، معنای بزرگ‌تری دارد: فاصله بین غذاهای «معمولی» و «مجلسی» در حال از بین رفتن است. آنچه زمانی نشانه مهمان‌داری و هزینه بالاتر بود، امروز به سطح حداقلی سبد غذایی نزدیک شده است. به همین دلیل است که می‌توان گفت: چلوگوشت دی‌ماه سال قبل، امروز مزه قورمه‌سبزی می‌دهد.