پیامی که ایران با این اقدام برای عربستان فرستاد

برترین‌ها: فرود نخستین هواپیمای مسافربری ایران در فرودگاه صنعا پس از یک دهه، از نگاه یک تحلیلگر مسائل خاورمیانه صرفاً ازسرگیری یک پرواز عادی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از تغییر رویکرد منطقه‌ای تهران پس از جنگ اخیر و تلاشی برای شکستن محاصره هوایی یمن و بازتعریف موازنه قدرت در منطقه به شمار می‌رود؛ اقدامی که می‌تواند واکنش بازیگران مهمی همچون عربستان، آمریکا و اسرائیل را در پی داشته باشد.

صابر گل‌عنبری، کارشناس مسائل خاورمیانه و جهان عرب، در یادداشتی با عنوان «فرودگاه صنعا؛ آوردگاه جدید؟!» به بررسی ابعاد سیاسی و امنیتی فرود نخستین هواپیمای مسافربری ایرانی در فرودگاه صنعا پس از حدود ۱۰ سال پرداخت و این رویداد را نقطه عطفی در سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران توصیف کرد.

به اعتقاد این تحلیلگر، انتقال شماری از مقام‌های صنعا به تهران با پرواز شرکت ماهان، صرفاً ازسرگیری یک مسیر هوایی نیست، بلکه حامل پیام‌های سیاسی مهمی است که از تغییر رفتار منطقه‌ای ایران پس از جنگ اخیر حکایت دارد. به باور او، تهران اکنون با اعتمادبه‌نفس بیشتری در حال عبور از محدودیت‌ها و خطوط قرمزی است که پیش از این مانع از اقدامات آشکار در حمایت از متحدان منطقه‌ای خود می‌شد.

گل‌عنبری با اشاره به گزارش‌هایی درباره تلاش جنگنده‌های عربستان برای جلوگیری از ورود این هواپیما به حریم هوایی یمن، می‌نویسد که هواپیمای ایرانی بدون توجه به هشدارها در فرودگاه صنعا به زمین نشست. پس از آن نیز انصارالله هشدار داد که هرگونه تلاش مجدد برای جلوگیری از شکستن محاصره هوایی صنعا با پاسخ متقابل به فرودگاه‌ها و تأسیسات حیاتی عربستان روبه‌رو خواهد شد؛ تهدیدی که با واکنش متقابل ائتلاف عربستان همراه شد.

این تحلیلگر یادآور می‌شود که فرودگاه صنعا طی سال‌های گذشته تحت محاصره ائتلاف عربستان و امارات قرار داشت و اگرچه پس از آتش‌بس سال ۲۰۲۲ بخشی از پروازهای محدود از سر گرفته شد، اما حملات اسرائیل در سال‌های اخیر خسارت‌های سنگینی به این فرودگاه وارد کرد و آخرین هواپیمای مسافربری آن نیز در حمله‌ای در سال ۲۰۲۵ از بین رفت. همچنین طی حدود یک دهه گذشته هیچ مسیر رسمی و مستقیمی میان ایران و یمن برقرار نبود.

به باور گل‌عنبری، پرواز اخیر ایرباس ۳۴۰ ماهان از تهران به صنعا می‌تواند مقدمه ایجاد یک خط مستقیم هوایی میان دو طرف باشد؛ اقدامی که اگر استمرار یابد، نشانه تغییر محسوس در سیاست منطقه‌ای ایران خواهد بود. او معتقد است تهران پس از جنگ اخیر، با ارزیابی جدیدی از موازنه قدرت و محدودیت‌های بازیگران منطقه‌ای، دیگر مانند گذشته نگران پیامدهای چنین اقداماتی نیست.

این کارشناس همچنین بر این باور است که تداوم این پروازها می‌تواند مسیر حضور مستقیم‌تر ایران در یمن را در حوزه‌های دیپلماتیک و حتی نظامی هموار کند؛ تحولی که به گفته او در سال‌های گذشته به دلیل ملاحظات امنیتی و سیاسی امکان تحقق نداشت و هرگونه ارتباط با یمن با پنهان‌کاری گسترده انجام می‌شد.

گل‌عنبری پیش‌بینی می‌کند که ادامه این روند نگرانی جدی عربستان را به دنبال خواهد داشت، اما احتمال اقدام نظامی مستقیم ریاض برای جلوگیری از این پروازها را پایین می‌داند. به اعتقاد او، تجربه جنگ اخیر و حملات صورت‌گرفته نشان داده است که عربستان تمایلی به ورود به درگیری مستقیم ندارد و از سوی دیگر، با توجه به تفاهم‌های اخیر میان تهران و واشنگتن، امید چندانی نیز به مداخله آمریکا برای ایجاد منطقه پرواز ممنوع علیه ایران در یمن وجود ندارد.

او در عین حال تأکید می‌کند که واکنش آینده آمریکا به تداوم این پروازها همچنان یک پرسش مهم است؛ زیرا به باور وی، علاوه بر عربستان، اسرائیل و سایر بازیگران منطقه‌ای نیز گسترش حضور مستقیم ایران در یمن و نزدیکی به باب‌المندب را تهدیدی برای منافع خود ارزیابی خواهند کرد.

این تحلیلگر در پایان نتیجه می‌گیرد که تحولات اخیر نشان می‌دهد منطقه هنوز وارد مرحله ثبات پایدار نشده و صرفاً در دوره‌ای از آتش‌بس‌های مقطعی و بازتعریف موازنه قدرت قرار دارد؛ دوره‌ای که در آن بازیگران اصلی تلاش می‌کنند از تنگه هرمز تا باب‌المندب، پیش از هرگونه رویارویی احتمالی آینده، موقعیت راهبردی خود را تقویت کنند.