عصر ایران: عربستان سعودی به صورت مخفیانه در حال ساخت کارخانه تولید موشک دوربرد است. احتمالا این موشک ها با فناوری چین فعالیت می کنند.

 بررسی تصاویر ماهواره ای نشان می دهد عربستان سعودی در حال گسترش یک مجتمع تولید موشک‌های بالستیک در نزدیکی شهر الدوادمی است؛ اقدامی که به ارزیابی پژوهشگران آمریکایی می‌تواند زمینه تولید موشک‌هایی با برد بیشتر و توان حمل محموله سنگین‌تر را فراهم کند.

خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی با استناد به تصاویر ماهواره‌ای و ارزیابی کارشناسان، از توسعه زیرساخت‌های این مجتمع و احتمال افزایش ظرفیت تولید موشک‌های بالستیک عربستان خبر داد.

"سام لیر" و "مایکل دویتسمن"، محققان مؤسسه پژوهش‌های سیاست خارجی آمریکا، با بررسی تصاویر ماهواره‌ای تجاری ثبت‌شده بین آوریل 2025، برابر با فروردین و اردیبهشت 1404، و سپتامبر 2026، برابر با شهریور 1405، تغییراتی را در مجتمع موشکی الدوادمی شناسایی کرده‌اند که در حدود 200 کیلومتری غرب ریاض قرار دارد.

به گفته این پژوهشگران، در این مجموعه ساختمان‌های جدیدی احداث شده که ممکن است برای تولید و آماده‌سازی موتور موشک‌های بالستیک با سوخت جامد مورد استفاده قرار گیرند.

 یکی از ساختمان‌های جدید، به ارزیابی آنها، احتمالاً برای ایجاد حفره‌های ریخته‌گری سوخت موشک طراحی شده و ابعاد آن دست‌کم 2 برابر ساختمانی است که تصور می‌شود برای این منظور در مجتمع وجود داشته است.

پژوهشگران همچنین از وجود ساختمان دیگری خبر داده‌اند که ممکن است برای نگهداری مواد اولیه سوخت یا قطعات موشکی استفاده شود.

با این حال، تصاویر ماهواره‌ای به‌تنهایی نوع موشک‌هایی را که قرار است در این مجموعه تولید شوند، مشخص نمی‌کنند و هنوز شواهد مستقلی درباره آغاز تولید موشک‌های جدید منتشر نشده است.

احتمال تولید موشک‌ چینی با برد بیشتر

یکی از محورهای اصلی گزارش رویترز، احتمال ارتباط توسعه مجتمع الدوادمی با برنامه عربستان برای تولید موشک‌های بالستیک چینی یا سامانه‌هایی با طراحی مشابه است.

سام لیر احتمال داده است که عربستان به‌دنبال تولید موشک‌های دی‌اف-15 یا توسعه ظرفیت تولید سامانه‌های پیشرفته‌تر، از جمله دی‌اف-21، باشد. این ارزیابی در شرایطی مطرح می‌شود که چین طی چند دهه گذشته یکی از تأمین‌کنندگان مهم تسلیحات موشکی عربستان بوده است.

با این حال، هیچ تأیید رسمی در دست نیست که نشان دهد عربستان تولید این موشک‌ها را آغاز کرده یا توسعه ساختمان‌های جدید مشخصاً برای تولید یکی از این مدل‌ها انجام شده است. مقام‌های سعودی به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداده‌اند و مقام‌های چینی نیز به پرسش‌های این خبرگزاری پاسخ نداده‌اند.

توسعه فناوری سوخت جامد می‌تواند از نظر نظامی اهمیت ویژه‌ای داشته باشد. موشک‌های دارای این نوع سوخت معمولاً به آماده‌سازی کمتری پیش از پرتاب نیاز دارند و امکان نگهداری و استقرار عملیاتی آنها می‌تواند آسان‌تر باشد. افزایش ظرفیت تولید چنین سامانه‌هایی در داخل عربستان، در صورت تحقق، می‌تواند وابستگی این کشور به واردات کامل موشک را کاهش دهد.

زمان‌بندی توسعه تأسیسات موشکی عربستان

بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد عملیات توسعه مجتمع الدوادمی از آوریل 2025 آغاز شده است. در تصاویر ثبت‌شده در دسامبر همان سال، پژوهشگران 2 حفره عمیق را در ساختمان جدید شناسایی کردند. در تصاویر سپتامبر 2026 نیز بخشی از سقف ساختمان هنوز تکمیل نشده بود.

به ارزیابی پژوهشگران، نصب تجهیزات تخصصی تولید سوخت موشک پس از تکمیل سازه‌ها ممکن است چند ماه زمان ببرد. بر همین اساس، احتمال آماده‌شدن مجموعه برای آغاز تولید تا پایان سال 2026 مطرح شده است؛ هرچند این زمان‌بندی یک برآورد کارشناسی است و به معنای تأیید آغاز تولید در این تاریخ نیست. 

برنامه موشکی عربستان سعودی

برنامه موشکی عربستان سابقه‌ای چند دهه‌ای دارد. این کشور در اواخر دهه 1980 میلادی موشک‌های بالستیک دی‌اف-3 را از چین خریداری کرد. ریاض در آوریل 2014، برابر با اردیبهشت 1393، این موشک‌ها را در یک رژه نظامی به نمایش گذاشت و به این ترتیب بخشی از توان موشکی راهبردی خود را به‌طور علنی نشان داد.

در سال‌های بعد نیز گزارش‌هایی درباره خرید احتمالی موشک‌های دی‌اف-21 از چین و تلاش عربستان برای توسعه زیرساخت‌های مرتبط با تولید موشک منتشر شد. مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی در فوریه 2025، برابر با بهمن 1403، با بررسی تصاویر ماهواره‌ای از نشانه‌های گسترش برخی تأسیسات موشکی عربستان خبر داده بود.

گزارش جدید رویترز در ادامه همین روند، احتمال حرکت عربستان از اتکای عمده به خرید تسلیحات خارجی به سمت تولید یا مونتاژ داخلی موشک‌های بالستیک را مطرح می‌کند. با این حال، میزان انتقال فناوری از چین و نقش شرکت‌های چینی در توسعه مجتمع الدوادمی به‌طور مستقل مشخص نشده است.

توسعه ظرفیت تولید موشک‌های بالستیک می‌تواند گزینه‌های نظامی عربستان را در برابر رقبای منطقه‌ای، به‌ویژه ایران، گسترش دهد. موشک‌های دوربردتر ممکن است امکان هدف‌گیری اهداف نظامی در فاصله‌های بیشتر را فراهم کنند و در محاسبات بازدارندگی منطقه‌ای نقش داشته باشند.

ساشا بروخمان، پژوهشگر مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی، در اظهارنظرهای نقل‌شده در گزارش رویترز، به اهمیت موشک‌های دوربرد برای هدف‌گیری اهدافی در ایران بدون اتکای مستقیم به جنگنده‌های عربستان اشاره کرده است.

با این حال، افزایش برد موشک‌ها به‌تنهایی به معنای تغییر قطعی موازنه نظامی نیست. تعداد موشک‌های قابل تولید، دقت آنها، نوع کلاهک، توان هدف‌گیری، قابلیت بقا در برابر حملات و توان دفاع هوایی طرف مقابل نیز در ارزیابی قدرت واقعی این سامانه‌ها اهمیت دارند.

گسترش توان موشکی عربستان ممکن است در ارزیابی‌های امنیتی آمریکا نیز مورد توجه قرار گیرد؛ به‌ویژه در شرایطی که همکاری‌های دفاعی و مذاکرات مرتبط با برنامه هسته‌ای غیرنظامی عربستان از موضوعات مهم روابط دو کشور است.

با وجود این، توسعه موشک‌های بالستیک به‌خودی‌خود نشانه تصمیم عربستان برای ساخت سلاح هسته‌ای نیست. ریاض اعلام کرده است که برنامه هسته‌ای این کشور اهداف صلح‌آمیز دارد. ارتباط احتمالی میان توسعه موشک‌ها و برنامه هسته‌ای باید بر اساس شواهد مستقل ارزیابی شود و نمی‌توان صرفاً از هم‌زمانی این تحولات نتیجه‌گیری قطعی کرد.