انصاف‌نیوز نوشت: سعید رضوی فقیه، نویسنده و تحلیلگر سیاسی، با اشاره به مباحث گوناگونی که در هفته‌های اخیر درباره‌ی بازگشت ایرانیان مطرح شده این مسئله را دارای ابعاد پیچیده‌ای دانست و این پرسش را مطرح کرد که آیا تاکید بر بازگشت همه، افرادی مانند فرح دیبا، رضا پهلوی، عبدالله مهتدی، مریم رجوی و کارکنان شبکه ایران‌اینترنشنال را نیز شامل می‌شود؟

آقای رضوی فقیه گفت: بحث درباره ایرانیان خارج از کشور، بدون مشخص کردن گروه‌های مورد بررسی و زاویه نگاه به موضوع، به کلی‌گویی و تعمیم‌های نادرست منجر می‌شود. ایرانیان خارج از کشور را باید از جنبه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، روان‌شناختی و امنیتی بررسی کرد و میان پناهندگان سیاسی، مهاجران اقتصادی، دانشجویان، پژوهشگران و افرادی که اقامت دائم یا تابعیت مضاعف دارند، تفاوت قائل شد.

او همچنین بر اهمیت محل زندگی و زمان مهاجرت تأکید کرد و گفت: ایرانیان ساکن ترکیه را نمی‌توان با ایرانیان مقیم پاریس، لندن یا واشنگتن در یک گروه قرار داد. حتی در داخل آمریکا نیز تفاوت‌های اقتصادی، سیاسی و انگیزه‌های مهاجرت میان ساکنان شهرهایی مانند لس‌آنجلس و واشنگتن باید در نظر گرفته شود. مهاجران پیش از انقلاب، سال‌های ابتدایی جمهوری اسلامی، سال‌های ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹ و سال ۱۴۰۱ به بعد نیز تجربه‌ها و انگیزه‌های متفاوتی داشته‌اند.

این تحلیلگر سیاسی با اشاره به صحبت‌های اخیر درباره امکان بازگشت همه ایرانیان خارج از کشور گفت که هرچند گشوده‌ بودن آغوش کشور به روی شهروندانش مطلوب است، اما تحقق آن به این سادگی نیست. او پرسید آیا منظور از همه شامل افرادی مانند فرح دیبا، رضا پهلوی، عبدالله مهتدی، مریم رجوی و کارکنان شبکه ایران‌اینترنشنال نیز می‌شود؟

رضوی فقیه گفت: اگر قرار است برخی افراد از این قاعده مستثنا شوند، باید معیارهای روشن و مشخصی برای این استثناها وجود داشته باشد. درباره بازگشت هر فرد باید پرسید آیا میان بخش‌های مختلف حاکمیت، از جمله نهادهای امنیتی، هماهنگی و توافق وجود دارد و چه نهادی مسئول تضمین امنیت، احترام و آسایش افراد بازگشته خواهد بود.

او برای توضیح دشواری این مسئله به وضعیت عطاءالله مهاجرانی اشاره کرد و گفت: آقای مهاجرانی با دفاع از جمهوری اسلامی و موضع‌گیری علیه اسرائیل تلاش کرده است بار دیگر به‌عنوان فردی خودی پذیرفته شود، اما همچنان امکان یا زمینه بازگشت او فراهم نشده است.

رضوی فقیه درباره پیشنهادهایی برای تسهیل ورود موقت ایرانیان خارج از کشور، از جمله طرح سفر آنان به مشهد برای دیدار با بستگان، نیز ابراز تردید کرد. او گفت: اگر مشهد به منطقه‌ای با ترتیبات ویژه سیاسی و امنیتی تبدیل شود، ممکن است به‌جای تسهیل رفت‌وآمد، فضای شهر و مبادی ورودی و خروجی آن امنیتی‌تر شود.

او تأکید کرد که بازگشت ایرانیان خارج از کشور فرایندی زمان‌بر است و باید پیش از ارائه طرح‌های اجرایی، در نهادهای مسئول بررسی شود. این تحلیلگر احتمال داد که برخی پیشنهادها با هدف ایجاد دستاورد سیاسی برای دولت مطرح شوند؛ به این معنا که در صورت بازگشت شماری از ایرانیان، نتیجه به تلاش دولت نسبت داده شود و در صورت ناکامی، مسئولیت آن متوجه دیگران دانسته شود. او چنین رویکردی را آسیب‌زننده به اعتماد عمومی دانست.

این نویسنده و تحلیلگر سیاسی در ادامه گفت: بخش مهمی از ایرانیان خارج از کشور، حتی در صورت دعوت رسمی و دریافت تضمین، ممکن است تمایلی به بازگشت نداشته باشند. برخی سال‌ها برای مهاجرت و ماندن در کشور مقصد تلاش کرده‌اند، شغل و خانواده‌شان در آنجاست یا به زندگی در محیط جدید عادت کرده‌اند. نگرانی‌های امنیتی، ترس از قضاوت اطرافیان و احتمال پاسخ‌گویی بابت اقدامات گذشته نیز می‌تواند بر تصمیم آنان اثر بگذارد.

رضوی فقیه گفت: تمرکز دولت باید بیش از طرح‌های بازگشت، بر حل مشکلات و احقاق حقوق شهروندان داخل کشور باشد. او در پایان تأکید کرد که تقویت وفاق و انسجام ملی، پیش از هر چیز به رسیدگی به حقوق تضییع‌شده ایرانیان داخل کشور نیاز دارد. اگر مشکلات داخلی با جدیت بیشتری حل شوند، زمینه رسیدگی به مسئله ایرانیان خارج از کشور نیز فراهم‌تر خواهد شد.