وخیم‌تر شدن حال بازار خودرو با اشتباهات وزیر صمت

توسعه ایرانی - باران زرین قلم:  بازار خودرو این روزها شرایط ویژه‌ای را پشت سر می‌گذارد و نه تنها هیچ یک از وعده‌هایی که سال گذشته در همین محدوده زمانی از سوی مقامات حاضر در کابینه داده می‌شد، عملی نشده است بلکه خودرو به پاشنه آشیل وزیر کنونی صمت بدل شده و این احتمال وجود دارد که تحت‌تاثیر بحران خودرویی، پس از تفکیک وزارتخانه بازرگانی از صنایع و معادن جایی در دولت نداشته باشد.

وزیر صنعت، معدن و تجارت که این روزها تلاش دارد پس از تفکیک وزارت بازرگانی از وزارت صمت همچنان در مسند وزیر صنایع و معادن باقی بماند، طرح‎های متعددی را برای صنعت خودرو در دستور کار قرار داده که جدیدترین آن خروج سه مدل خودرو در آینده‎ای نزدیک از خط تولید و خروج چهارمین خودرو با فاصله‌ای کوتاه از این خودروهاست. پیش از این نیز پراید، درست زمانی که خودرو روندی افزایشی را در بازار تجربه می‌کرد از خط تولید خارج شد و در نهایت قیمت ارزان‎ترین خودروی ایرانی در مدت زمانی بسیار کوتاه از 200 میلیون تومان، فراتر رفت. حالا نیز خودروهایی قرار است از خط تولید خارج شوند که قیمت آنها در کف قیمتی قرار دارند و در نتیجه پیش‌بینی می‌شود بار دیگر بازار با شوک قیمتی مواجه شود.

علی سعدی‌وند، فعال بازار خودرو در این خصوص گفت: غالبا خودروها باید زمانی از چرخه تولید خارج شوند که بازار در وضعیت با ثبات باشد. خروج خودرو در شرایط تورمی، حتی در شرایط رکود تورمی کف‌سازی قیمت در بازار را تغییر می‌دهد، این چنین است که در مدت زمانی بسیار کوتاه بهای خودروی پراید از محدوده 60 میلیون تومان به 200 میلیون تومان می‌رسد و این بدان معناست که ارزان‌ترین خودروی ایرانی بدون رشد قیمت خرید از کمتر از 100 میلیون تومان به بالاتر از 200 میلیون تومان رسیده است.

تاخت و تاز گرانی در بازار

در حالی که سخنگوی وزارت صمت از ایجاد ثبات و آرامش در بازار خبر می‌دهد، بررسی‌ها حاکی از آن است که بازار، پس از اعلام خبر خروج خودروهای ساینا، سمند، تیبا و سپس 405 با افزایش نرخ روبرو شده است.  قیمت ساینا و تیبا در محدوده 204 تا 224 میلیون تومان است مدل‌های سمند نیز بهایی بین 305 تا 415 میلیون تومان دارد. این قیمت‌ها پس از اعلام خروج خودروهای مذکور دستخوش افزایش شده‌اند. این رشد قیمت سبب شده است بازار سایر خودروها نیز دستخوش افزایش قیمت شود و روند قیمت‌ها در بازار خودرو نشان می‌دهد که فقط در طول یک روز پراید ۱۵۱ در حدود یک میلیون تومان گران شده است، به طوری که این خودرو در بازار در محدوده ۱۸۵ میلیون تومان فروخته می‌شود. روند قیمت‌ها نشان می‌دهد که پراید ۱۱۱ در طول یک روز گذشته تغییر آن‌چنانی را ثبت نکرده است و هم‌اکنون در بازار ۲۰۴ میلیون تومان قیمت دارد.

در میان مدل‌های پژو اما تقریبا همه مدل‌ها در مسیر صعودی قیمت حرکت کرده است. پژو۲۰۶ تیپ دو در حدود ۳ میلیون تومان گران شده است و هم‌اکنون در بازار به قیمت ۳۰۴ میلیون تومان به فروش می‌رود. این خودرو یک ماه قبل البته ۳۰۵ میلیون تومان قیمت داشت.

گزارش‌ها از روند بازار نشان می‌دهد که تیبا هاچ‌بک در بازار ۲۰۸ تا 210 میلیون تومان قیمت دارد که نسبت به اوایل هفته حداقل۲میلیون تومان گران شده است. این خودرو یک ماه قبل ۲۰۵ میلیون تومان قیمت داشت. تیبا صندوق‌دار SX بنزینی نیز در حال حاضر در بازار به قیمت ۲۰۰ میلیون تومان به فروش می‌رود که رشد حدود ۲ میلیون تومانی را نسبت به اوایل تجربه کرده است. این خودرو یک ماه پیش ۵ میلیون تومان ارزان‌تر فروخته می‌شد.

در این میان، سمند ال‌ایکس EF7 در بازار خودرو ۳۳۲ میلیون تومان قیمت دارد. این خودرو در چند روز ۲ میلیون تومان گران شده است؛ اگرچه یک ماه قبل با قیمت ۳۳۵ میلیون تومان به فروش می‌رفت. سمند ال‌ایکس ساده نیز در بازار ۳۰۴ میلیون تومان قیمت دارد که ۲ میلیون تومان نسبت به روز گذشته گران شده است. این خودرو یک ماه قبل ۳۰۸ میلیون تومان قیمت داشت.

جایگزین‎ها در چه کلاس قیمتی هستند؟

به نظر می‎رسد کارشناسان تحلیل قریب به یقینی درباره کف‌سازی قیمت خودرو در بازار دارند. در حال حاضر ارزان‌ترین خودروی بازار بیش از 200 میلیون تومان قیمت دارد اما خودروهایی که برای جایگزینی خودروهای پیش گفته در نظر گرفته شده است، در کلاس قیمتی بالاتر از این‌ها هستند. بنا بر اعلام امید قالیباف، سخنگوی وزارت صمت، تولید خودروهای تیبا، سمند و ساینا از ابتدای مرداد متوقف می‌شود و خودروهای نظیر شاهین CVT ، آریا، رانا AMT, هایما S8 و آریسان۲ که ضرایب کیفی بالاتری دارند، جایگزین آن‌ها خواهند شد.

در میان خودروهایی که برای جایگزینی معرفی شده‌اند خودروهای آریسان و رانا در محدوده قیمتی نیمه 200 میلیون تومان، هستند و شاهین قیمتی در میانه کانال 300 میلیون تومان دارد اما هایما خودرویی بسیار گران قیمت در میان خودروهای کنونی تولیدی در ایران است.

خودروی اقتصادی می‌آید؟

برخی این شائبه را مطرح می‌کنند که خودروهای وارداتی قرار است تا حدی جایگزین این کلاس‌های قیمتی حذف شده از خط تولید شوند.

مهدی دادفر در این خصوص به قرن نو گفته است: برخی از خودروهای ارزان‌قیمت صحبت می‌کنند و مثلا می‌گویند در این راستا قرار است خودروهایی با محدوده قیمت 10 هزار دلار وارد ایران شود.

به گفته وی، طبق قوانین موجود و بر اساس شرایط کنونی، یک خودروی 10 هزار دلاری در بازار ایران با 50 درصد افزایش قیمت روبه‌رو می‌شود. به عبارت دیگر، قیمت تمام شده یک خودروی 10 هزار دلاری برای خریدار ایرانی بین 15.5 تا 16 هزار دلار است.دادفر در توضیح این مطلب ادامه داد: در بهترین شرایط قیمت تمام شده یک خودرو بر مبنای دلار 300 میلیون تومانی در ایران بیش از 450 میلیون تومان است، به این ترتیب نمی‌توان توقع داشت در قیمت خودروهای مصرفی در محدوده 200 میلیون تومان تغییری در بازار ایجاد شود.  

تاثیر خروج خودروها از خط تولید چیست؟

هر چند تولید خودروها در محدوده زمانی مشخص باید متوقف شوند اما تاکنون توقف تولیدات در ایران منجر به ارتقای کیفی صنعت خودرو نشده است.

در دهه 80 تولید پیکان در ایران متوقف شد و پس از آن در سال‌های اخیر تولید پراید به خاطره‌ها پیوست هر چند هنوز وانت پراید در حال تولید است. حالا سمند، خودرویی که در دهه 80، با عنوان خودروی ملی متولد شد، در حال خداحافظی است و سایر خودروها نیز قرار است زودتر از دیگر اسلافشان از خط تولید خداحافظی کنند اما آنچه مسلم است اینکه این اقدامات به واسطه تحریم صنعت خودروسازی نه تنها زمینه را برای ارتقای کیفیت خودروهای تولیدی فراهم نکرده بلکه به ابزاری برای فشار بر مصرف‌کننده تبدیل شده است، به طوری که مصرف‌کنندگان با خروج هر خودرو از خط تولید با فشار قیمتی بیش از گذشته روبرو می‌شوند.