زینب خانم چهره یک راهپیمایی ۲۲ بهمن امسال بود

برترین‌ها: راهپیمایی ۲۲ بهمن امسال، علاوه بر پوشش گسترده رسانه‌ای، با حواشی و واکنش‌های قابل توجهی همراه شد. رسانه‌های رسمی از افزایش مشارکت مردم نسبت به سال‌های گذشته خبر دادند. خبرگزاری فارس اعلام کرد جمعیت شرکت‌کنندگان در تهران به چهار میلیون نفر رسیده و میزان مشارکت در سطح کشور رشد زیادی داشته است. در همین حال، خبرگزاری دانشجو آماری بزرگ‌تر مطرح کرد و از حضور بیش از سی میلیون نفر در راهپیمایی سخن گفت.

زینب آذرکشب و ماجراهای دیروز

با این حال، مهم‌ترین حاشیه مراسم امسال نه به آمارها بلکه به حضور و بازنمایی رسانه‌ای یک چهره خاص مربوط می‌شد: زینب آذرکشب، فعال مارکسیست و دانشجوی علوم سیاسی دانشگاه تهران. انتشار تصویر و مصاحبه او که بدون حجاب در راهپیمایی حضور یافته بود به‌ویژه از سوی رسانه‌های رسمی مانند خبرگزاری فارس و خبرگزاری دانشجو، واکنش‌های متناقضی را برانگیخت. 

خبرگزاری دانشجو حتی گفت‌وگویی با او منتشر کرد که در آن آذرکش در حمایت از «محور مقاومت» سخن گفته بود؛ موضعی که از سوی یک فعال چپ با گرایش مارکسیستی، برای برخی ناظران قابل توجه می‌رسید.

حضور ناخوانده یک خانم بی‌حجاب

حضور فردی با چنین پیشینه فکری در مراسمی که عمدتاً پایگاه اجتماعی آن را نیروهای معتقد به گفتمان رسمی جمهوری اسلامی تشکیل می‌دهند، به‌ویژه در شرایطی که مسئله حجاب در ماه‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی شکاف‌های اجتماعی تبدیل شده، بحث‌برانگیز شد.

بخشی از کاربران شبکه‌های اجتماعی این بازنمایی رسانه‌ای را نشانه‌ای از تغییر آرایش نیروهای سیاسی یا تلاشی برای نمایش تنوع دیدگاه‌ها در چارچوب رسمی ارزیابی کردند. در مقابل، برخی دیگر آن را اقدامی هدفمند برای برجسته‌سازی یک چهره خاص دانستند.

واکنش‌ها تنها محدود به کاربران عادی نبود. چهره‌هایی چون اشکان زارع و البرز زاهدی، از فعالان جریان راست‌گرا در شبکه‌های اجتماعی، نسبت به حضور و مواضع زینب آذرکشب واکنش نشان دادند و این هم‌سویی را مورد نقد قرار دادند. از سوی دیگر، پیش‌تر نیز میلاد دخانچی در برنامه «تریبون آزاد» در یوتیوب از برخی تصمیمات و سیاست‌های جاری دفاع کرده بود؛ موضعی که آن زمان نیز بحث‌هایی درباره بازتعریف مرزهای سنتی راست و چپ در فضای سیاسی ایران برانگیخت.

مجموع این تحولات نشان می‌دهد که پس از اعتراضات اخیر و شفاف‌تر شدن صف‌بندی‌های سیاسی، نوعی بازآرایی گفتمانی در حال شکل‌گیری است.

تقسیم‌بندی‌های کلاسیک راست و چپ، دست‌کم در برخی موضوعات مانند سیاست خارجی یا مفهوم «محور مقاومت»، دچار هم‌پوشانی یا جابه‌جایی شده‌اند. حضور فعالان چپ در مراسمی چون ۲۲ بهمن یا دفاع آنان از برخی سیاست‌های رسمی، برای بخشی از جریان راست‌گرا پرسش‌برانگیز شده و واکنش‌هایی در پی داشته است.

در چنین فضایی، شبکه‌های اجتماعی به میدان اصلی تقابل‌های گفتمانی تبدیل شده‌اند و صف‌بندی‌ها بیش از گذشته آشکار شده است. راهپیمایی امسال، فراتر از اعداد و آمارهای اعلامی، به صحنه‌ای برای بروز این تنش‌ها و بازتعریف موقعیت‌های سیاسی بدل شد؛ روندی که به نظر می‌رسد در ماه‌های آینده نیز بر فضای فکری و سیاسی کشور سایه خواهد انداخت.