و ناگهان در ۸۶ سالگی نوبت شهبال شب‌پره شد

برترین‌ها: حتماً این روزها به ویدیوموزیک‌های گروه بلک کتس در دوران خوانندگی کامران و هومن برخورده‌اید؛ گروهی که به همت شهبال شب‌پره در لس‌آنجلس شکل گرفت و هنرمندان زیادی را به عرصه موسیقی پاپ فارسی معرفی کرد. به بهانه بحث‌های این روزهای توییتر درباره اثرگذاری شهبال در رشد موسیقی پاپ، نگاهی انداخته‌ایم به مسیری که شهبال شب‌پره در طول این سال‌ها طی کرده و نقشی که در شکل‌گیری و ادامه مسیر موسیقی پاپ فارسی داشته است. انگار به قول همان جمله پرتکرار این روزها، "و ناگهان نوبت شهبال شد."

تهران، کوچینی و بلک‌کتس

شهبال شب‌پره یکی از ستون‌های موسیقی پاپ ایران و یکی از کسانی است که تاثیر زیادی روی این ژانر گذاشته. او متولد 1319 در تهران است و با تشکیل گروه موسیقی بلک کتس در دهه 40، موج جدیدی در موسیقی ایران به راه انداخت. بلک کتس با ترکیب سبک‌های غربی و ایرانی، خیلی زود دل جوان‌ها را برد. برای خیلی از دهه شصتی‌ها، شهبال شب‌پره شاید فقط یک درامر در ویدیوهای بلک کتس بود و کمتر کسی می‌دانست که او مغز متفکر و بنیان‌گذار این گروه است. او نه تنها درامر گروه بود، بلکه نقش مهمی در هدایت و شکل‌دهی هنری بلک کتس داشت. شهبال با کشف استعدادهای جدید و جذب هنرمندان برجسته، بلک کتس را به یکی از محبوب‌ترین گروه‌های موسیقی ایران تبدیل کرد.

بلک کتس مثل یک پله برای بسیاری از هنرمندان بزرگ ایران عمل کرد. ابی با صدای خاص و پرقدرتش، شهرام شب‌پره که خودش بعدها به یک ستاره تبدیل شد، فرهاد با آهنگ‌های تاثیرگذارش و حسن شماعی‌زاده که آهنگساز و نوازنده بی‌نظیری بود، همه از کنار شهبال به شهرت رسیدند. شهبال با هدایت و حمایت از این هنرمندان، نقش بزرگی در موفقیت آن‌ها داشت.

کوچینی، جایی که بلک کتس بیشتر اجراهایش را آنجا داشت، یک جورایی پاتوق این گروه و خیلی از علاقه‌مندان به موسیقی در تهران دهه ۵۰ بود. این مکان نه تنها محل اجرای زنده و پرشور بلک کتس بود، بلکه محلی برای تبادل ایده‌ها و نوآوری‌های هنری هم به حساب می‌آمد. شهبال شب‌پره با مدیریت هنری و اجرایی گروه در کوچینی، فضایی خاص و جذاب برای مخاطبان ایجاد کرد که هنوز هم در یادها باقی مانده است.

دو فکت جالب درباره شهبال

اعزام هنرمندان عرصه موسیقی به جبهه‌ها یکی از ابتکارات ستاد تبلیغات جنگ در اواخر دوران دفاع مقدس بود. مهرداد کاظمی، خواننده اصلی ارکستر سمفونیک تهران، از جمله هنرمندانی بود که اجراهایش میان رزمندگان ثبت و بارها از صداوسیما پخش شد. در همین دوره، شهبال شب‌پره، بنیان‌گذار و چهره محوری گروه بلک‌کتس، به گفته خودش تا پایان دهه شصت همچنان در رادیو و تلویزیون ایران نوازندگی می‌کرد. او حتی با گروه «باربد» در اجرای برخی آثار انقلابی همکاری داشت و بعدها ایران را ترک کرد و به آمریکا رفت.

یک نکته کمتر شنیده‌شده درباره شهبال این است که در آلبوم «زمستان» شهرام ناظری با آهنگسازی محمدرضا درویشی، سازهای کوبه‌ای را نواخته است. در همین اثر، مجید انتظامی نیز نوازنده ابوا بوده؛ ترکیبی که حضور چهره‌هایی از چند جریان متفاوت موسیقی ایران را کنار هم نشان می‌دهد.

کامنت‌های کاربران در ستایش شهبال

کاربری به نام علی نوشت: حالا که صحبت شهبال شب‌پره است. اگر ما تو هر حوزه‌ای پنج تا شهبال داشتیم و اجازه‌ی نهادسازی داشتند الان چه تعداد نهاد شصت هفتاد ساله‌ی موفق داشتیم؟

آرابلا نوشت: زیبایی کار شهبال توی این بوده که خودش میگفت من این خواننده ها رو نمیارم که تا ابد توی بلک‌کتس بمونن، میارمشون توی بلک‌کتس رشد کنن به موقعش سولو بشن و بتونن جای خودشونو پیدا کنن توی موسیقی. تو کی بودی شهبال چی بودی شهبال. بدون شهبال پاپ فارسی رسما توی همون دهه نود میلادی تموم بود.

آصف نوشت: یه زمانی که رپ تازه گرفته بود تو ایران، بعضی از رپرها و خصوصاً زدبازی، خیلی علیه پاپ لس‌آنجلس و خصوصاً شهبال شبپره بودن و می‌گفتن که از صحنه خارج‌شون کردیم و فلان. و الان می‌بینی که کل توییتر شده مدح شهبال. قبلش هم بین پاپ و سنتی چالش بود. خلاصه که کار درست سر جای خودشه.

کامنت داداش: بعضی وقتا به شهبال شب‌پره فکر می‌کنم و اینکه چطوری یه بلک‌کتس ساخت ۱۰ مدل پسر تو نسل‌های مختلف رو محبوب دائمی قلب‌ها کرد.چقدر استعدادیابی مهمه. بعد می‌گن چطوری موسیقی کره تونست محبوب شه!؟ خب… استعدادیاابی. فک کن همزمان ۱۰۰۰ تا شهبال شب‌پره فقط برای موسیقی فعالیت کنن.

سجاد: تا دارید از بلک کتس صحبت می‌کنید یادی کنیم از شهبال شب پره که اونقدر آدم آورد توی موسیقی پاپ لس آنجلسی ایرانی و سکوی پرتاب همه‌شون شد و بعد همه‌شون رفتن دنبال کریر کاری خودشون و باز نا امید نشد. هیچ‌وقت اسمش اندازه شهرام هم بولد نشد ولی قطعا خدمت بزرگی به اون قسمت موسیقی ایران کرد.

ادعای کاربری به نام "به‌ندرت": سربسته بگم. شهبال شب‌پره نبود، موسیقی در ایران وجود نداشت.

کامنت قابل تامل پردیس:  این چند روز که حرف گروه‌های موسیقی‌ایه که شهبال شب‌پره راه انداختن یادم اومد بچه بودم بزرگ‌تر‌ها اونقدر که باید با کارهاش حال نمی‌کردن. براشون جالب بود ولی خیلی آس نبود. الان این موج تشکر رو نگاه کنید، به نظر میاد شهبال روی نسل‌های بعدی تاثیر گذاشته. اونایی که اونقدر کوچیک بودن که شاید حتی تفاوت ژانرهای موسیقی رو نمی‌دونستن. انگار شهبال شب‌پره یک تنه سلیقه‌ی موسیقی نسل‌های بعدی رو چند درجه عوض کرد. نتیجه‌گیری اخلاقی: کاری که دوست دارید رو انجام بدین حتی اگر قدر نبینید. طرفداراتون احتمالا هنوز تو قنداقن.

و شیما که این برش از مصاحبه شهبال با امیرقاسمی درباره اختلافی که بعدها بین او کامران و هومن پدید آمد را منتشر کرده: تا بحث کامران و هومن داغه خواستم بگم این رفتارشون غیرحرفه‌ای بود.