بازگشت برلوسکنی همراه با پوپولیسم

روزنامه شرق نوشت: عطش اروپا برای جنبش‌های پوپولیستی امروز و با برگزاری انتخابات عمومی ایتالیا به بوته آزمایش گذاشته می‌شود؛ انتخاباتی که انتظار نمی‌رود هیچ حزبی بتواند در آن به اکثریت پارلمانی دست یابد و از همین رو می‌گویند به احتمال زیاد چهارمین اقتصاد بزرگ اروپا را به سوی آشوبی سیاسی هدایت می‌کند.

تحلیلگران اروپایی می‌گویند ایتالیا با بدهی بیش از دو‌تریلیون‌یورویی (که ١٣٥ درصد تولید ناخالص داخلی این کشور و بیش از ٢٠ درصد تولید ناخالص داخلی حوزه یوروست)، کسری بودجه مداوم، اقتصاد رو‌به‌زوال، بانک‌های متزلزل و پوپولیسمی که به سپهر سیاسی‌اش هجوم آورده، نه‌تنها خودش اوضاع نابسامانی را تجربه می‌کند، بلکه خطری برای کل اروپا به‌شمار می‌رود؛ حتی اگر درخواست برخی از اعضای این کشور مبنی بر خروج از اتحادیه اروپا نیز کم‌رنگ شده باشد.

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد ائتلاف راست میانه به رهبری سیلویو برلوسکنی، با کسب ٣٨,٦ درصد آرا بزرگ‌ترین جناح در مجلس آتی ایتالیا باشد. با این همه، برلوسکنی که تاکنون چهار بار در دوره‌های مختلف نخست‌وزیر ایتالیا بوده است، تا سال آینده به دلیل فرار مالیاتی نمی‌تواند عهده‌دار سمت نخست‌وزیری باشد و از نخست‌وزیری آنتونیو تاجانی، رئیس پارلمان اروپا، حمایت کرده است. از سوی دیگر، بر اساس نظرسنجی‌ها جنبش پنج‌ستاره به رهبری لوئیجی دی مایو ٣١ساله نیز احتمالا با به‌دست‌آوردن ٢٧ تا ٢٩ درصد آرا، به‌عنوان بزرگ‌ترین حزب واحد در انتخابات عمومی انتخاب خواهد شد. در واقع نظرسنجی‌ها افزایش آرای دو حزب پوپولیستی؛ یعنی جنبش پنج‌ستاره و حزب راست‌ افراطی لالیگا را پیش‌بینی می‌کنند. هر دو این احزاب ضداتحادیه اروپا، ضدتجارت آزاد، طرفدار کرملین و علیه واکسیناسیون اجباری در ایتالیا هستند. با این همه، جنبش پنج‌ستاره وعده داده برای خروج ایتالیا از پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و حوزه یورو تلاش نخواهد کرد. این جناح سیاسی همچنین گفته در نظر دارد دستمزد اعضای پارلمان را کاهش دهد.

حزب حاکم چپ‌ میانه ایتالیا موسوم به حزب دموکراتیک نتوانست روی بهبود متزلزل اقتصادی در پی بدترین رکود از جنگ جهانی دوم سرمایه‌گذاری کند و ائتلاف تحت رهبری آن احتمالا در جایگاه سوم قرار می‌گیرد. روز جمعه، ماتئو رنزی، نخست‌وزیر پیشین این کشور و عضو حزب دموکراتیک چپ میانه، هشدار داد ایتالیا در چهارراه آزمون قرار گرفته است. او همچنین گفت: ایتالیا با خطر افتادن به دست راست‌گرایان روبه‌روست.

انتخابات عمومی امروز نتیجه قمار رنزی است که باخت او را به دنبال داشت. رنزی ٣٩ساله که در فوریه ٢٠١٤ به‌عنوان جوان‌ترین نخست‌وزیر ایتالیا انتخاب شد، در اوایل دسامبر ٢٠١٦ خسته از اختیارات نه‌چندان زیاد ‌و بوروکراسی خسته‌کننده نظام سیاسی ایتالیا، دست به یک قمار بزرگ زد. او پیشنهاد همه‌پرسی اصلاح قانون اساسی را مطرح کرد تا از این طریق تغییراتی اساسی در نظام سیاسی ایتالیا ایجاد کند. او در مقابل اعتراضات مخالفان، وعده داد در صورتی که بسته پیشنهادی‌اش از ‌سوی آرای عمومی رأی نیاورد، استعفا خواهد داد. نتیجه اما فراتر از پیش‌بینی‌ها بود و رنزی شکست سنگینی خورد و همه‌پرسی مدنظر او که البته تا اندازه زیادی ‌گنگ و مبهم بود، تنها اندکی بیش از ۳۰ درصد رأی آورد. نخست‌وزیر از سمت خود استعفا داد و مخالفان خواهان ‌برگزاری انتخابات زودهنگام شدند؛ اما رئیس‌جمهور و حزب حاکم مخالفت کردند و پائولو جنتیلونی، وزیر خارجه وقت، به ‌سمت نخست‌وزیری منصوب شد. او هم نتوانست بیش از یک سال و دو ماه دوام بیاورد و بالاخره انتخابات زودهنگام ‌قرار است امروز برگزار شود. ‌

خبر بد برای مهاجران

انتخابات قطعا خبر بدی برای صدها ‌هزار مهاجری است که در ایتالیا زندگی می‌کنند؛ چراکه احزاب راست‌ افراطی ایتالیا وعده داده‌اند برخوردی خشن و سخت‌گیرانه با مهاجران خواهند داشت. مسئله مهاجران پس از تیراندازی به شش مهاجر آفریقایی در ماه فوریه بیش از پیش در مرکز بحث‌های انتخاباتی قرار گرفت. ماتئو سالوینی، رهبر حزب لالیگا که پیش‌تر با عنوان لیگ شمال شناخته می‌شد، به‌صراحت به تقلید از دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات‌ متحده که بر سیاست «آمریکا نخست» تأکید دارد، ایدئولوژی «ایتالیا نخست» را مطرح کرده است. رهبر حزب لالیگا می‌گوید موضع امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه را درباره مهاجران اقتصادی دنبال خواهد کرد. مکرون پیش از این گفته بود مهاجران اقتصادی باید به کشورهای اصلی‌شان بازگردانده شوند. برلوسکنی نیز بحران مهاجران را «بمب اجتماعی آماده انفجار» خوانده و وعده داده در صورت پیروزی در انتخابات و تشکیل دولت، ٦٠٠ هزار مهاجر غیرقانونی را از ایتالیا اخراج می‌کند.

وعده‌های احزاب

در تب‌وتاب فضای سیاسی ایتالیا، سرجیو ماتارلا، رئیس‌جمهوری این کشور، از همه احزاب خواست وعده‌های انتخاباتی‌شان واقع‌بینانه، عملی و مسئولانه باشد. با این‌ همه، بسیاری از رهبران احزاب گوششان بدهکار این حرف‌ها نبود. ‌حزب به پیش ایتالیا: حزب راست‌ میانه تحت رهبری برلوسکنی وعده داده در صورت پیروزی ارزی موازی را برای استفاده داخلی معرفی می‌کند، یورو را برای تجارت بین‌المللی نگه می‌دارد، مالیات بر درآمدی ثابت برای شرکت‌ها و افراد عادی وضع می‌کند، مالیات مسکن، ارث و جاده‌ها را لغو می‌کند، حقوق بازنشستگی را دو برابر می‌کند، حداقل درآمدی معادل ‌هزار یورو برای همه در نظر می‌گیرد و از ورود مهاجران جدید جلوگیری می‌کند.
حزب لالیگا: این حزب راست‌ افراطی به رهبری ماتئو سالوینی، وعده داده ارزی موازی معرفی ‌می‌کند، پیمان مالی اتحادیه اروپا را که موجب تحمیل کاهش بودجه به کشورهای دارای بدهی بالا شده، لغو می‌کند، مالیاتی ١٥درصدی برای همه اعمال می‌کند، اجازه بازنشستگی زودتر را صادر می‌کند، مجازات‌های سخت‌گیرانه‌تری برای جرائم اعمال می‌کند و رابطه ایتالیا با روسیه را بهبود می‌بخشد.

جنبش پنج‌ستاره: این حزب به رهبری لوئیجی دی مایو، وعده داده حداقل درآمد ماهانه را به ٧٨٠ یورو برساند، قراردادهای مالی را بازنگری کند، ٤٠٠ قانون «بی‌فایده» ازجمله اصلاحات قانون کار و بازنشستگی را لغو کند تا بازنشستگی پیش‌ازموعد آسان‌تر و اخراج‌ها سخت‌تر شود، مالیات شرکت‌های انرژی را افزایش دهد و رابطه ایتالیا با روسیه را بهبود ببخشد.

حزب دموکراتیک: این حزب چپ میانه به رهبری رنزی وعده داده حداقل دستمزد را افزایش دهد، گفت‌و‌گو برای لغو پیمان‌های مالی را آغاز کند، مالیات‌ها را کاهش و سرمایه‌گذاری را افزایش دهد.

تلاش‌های احزاب مختلف ایتالیایی و تبلیغات آنها تا روز جمعه ادامه داشت و تأثیر این احزاب بر رأی‌دهندگان مردد می‌تواند سرنوشت انتخابات عمومی امروز ایتالیا را رقم بزند. ٣٠ تا ٤٠ درصد رأی‌دهندگان همچنان مردد هستند، نتیجه نهایی را نمی‌توان پیش‌بینی کرد و همین تردید و غیرقطعی‌بودن آرا، به بی‌ثباتی این روزهای ایتالیا می‌افزاید. انتظار می‌رود گفت‌و‌گوها برای تشکیل دولت پرمخاطره باشد و به تشکیل دولت ضعیف و ناپایداری منجر شود که قادر به تصویب قانون‌های مهم یا اصلاحات ساختاری مورد نیاز ایتالیا نباشد.