یک روزنامه: چرا ائمه جمعه بازنشسته نمی‌شوند؟

روزنامه جمهوری اسلامی: نمازجمعه از برکات اسلام است که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران احیا شد. در دوران جنگ تحمیلی، نمازجمعه و ائمه جمعه نقش بسیار مهمی در بسیج نیروها و امکانات برای کمک به دفاع مقدس داشتند. در مقاطع مختلف دهه‌های اول و دوم بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، تاثیر نمازجمعه و ائمه جمعه در روشنگری برای مقابله با توطئه‌ها بسیار موثر بود. از این پس نیز باید نمازجمعه تقویت شود تا با کارآئی هرچه بیشتر بتواند از انقلاب، آرمان‌ها، ارزش‌ها و تداوم نظام جمهوری اسلامی حمایت کند.

شرط اساسی تحقق این هدف والا که انتظاری کاملاً بجا از نمازجمعه است، اینست که ائمه جمعه، واجدشرایط لازم برای انجام این وظیفه مهم باشند. این شرایط عبارتند از علم، عقل، تقوا، درک، شناخت صحیح از جامعه، اطلاعات عمومی، آشنائی با سیاست، دلسوز مردم بودن، ساده‌زیستی، مردمی بودن، برخورداری از تحلیل مسائل سیاسی جهان، استقلال فکری، نشاط جسمی و جامع‌نگری. کسی که این ویژگی‌ها را داشته باشد، یک انقلابی واقعی است.

خرده نگیرید که اینهمه شرط برای امامت جمعه چگونه در یک نفر جمع می‌شود؟‌ نگویید چون کسانی که واجد تمام این شرایط باشند کمیابند بنابراین باید از بخش عمده‌ای از این شرایط صرفنظر کرد و به حداقل‌ها قانع شد.

اگر تمام این شرایط در یک نفر جمع باشد، نمازجمعه شرکت‌کنندگان حداکثری خواهد داشت و با حذف شدن هریک از این ویژگی‌ها عده‌ای از حضور در نمازجمعه خودداری خواهند کرد. اینکه در سال‌های اخیر تعداد شرکت‌کنندگان در نمازهای جمعه کم شده و همواره رو به کاهش است به این دلیل است که نسبت به وجود شرایط لازم در ائمه جمعه مسامحه شده و در نتیجه، نماز جمعه از مسیر واقعی خود فاصله گرفته است.

امام جمعه‌ای که به جای پرداختن به مشکلات، تزریق امید به مردم و تحکیم وحدت در جامعه، بر طبل اختلافات می‌کوبد، بذر ناامیدی می‌کارد و پرداختن به حاشیه‌ها را بر متن ترجیح می‌دهد، طبعاً به مخاطبین خود نشان می‌دهد که فاقد بخش عمده‌ای از شرایط لازم برای عهده‌دار شدن مسئولیت امامت جمعه است. متاسفانه اکنون کم نیستند ائمه جمعه‌ای که فاقد بسیاری از شرایط هستند و قدرت جذب مردم و فشرده کردن صفوف را ندارند. برخلاف دوران صدر انقلاب که ائمه جمعه عموماً دارای نفوذ معنوی در مردم بودند.

از میان ویژگی‌هایی که برشمردیم، علم، عقل، تقوا، ساده‌زیستی، مردمی‌بودن، استقلال و داشتن تحلیل سیاسی اهمیت بیشتری دارند ولی نباید به اینها قانع شد بلکه باید برخورداری از تمام ویژگی‌ها بدون کم و کاست را شرط انتخاب و نصب ائمه جمعه قرار داد. اگر رعایت این شرایط موجب می‌شود مسئولین انتخاب و انتصاب با کمبود مواجه شوند، راه‌حل اینست که تعداد مناطقی که نمازجمعه در آنها برگزار می‌شود کاهش یابد.

مردم روستاها و بخش‌ها و شهرهای کوچک اگر نمازجمعه نداشته باشند ولی در یکی از شهرهایی که به آنها نزدیک است امام جمعه‌ای حضور داشته باشد که قدرت جذب مردم را دارد و با روش عملی خود توانسته در قلب مردم نفوذ کند، آن مردم با هر وسیله ممکن خود را به نمازجمعه او می‌رسانند و جان تشنه خود را از زلال علم و معرفت و اخلاص او سیراب می‌کنند. این، یعنی کیفیت را باید بر کمیت ترجیح داد. ما امروز برعکس عمل می‌کنیم و در مورد تعداد نمازجمعه کمیت را بر کیفیت ترجیح داده‌ایم و به همین دلیل است که در بخش نمازگزاران جمعه، حتی کمیت را هم از دست داده‌ایم.

خوشبختانه در میان ائمه جمعه افراد واجدشرایط و موفق نیز داریم ولی وجود کسانی که فاقد ویژگی‌های لازم هستند و با سخنانشان مشکل‌آفرینی می‌کنند،‌ چهره کلی نمازجمعه را خدشه‌دار می‌کند. در دهه‌های اخیر انرژی و پول زیادی برای ساختن مصلی در شهرهای مختلف صرف شده ولی برای ارتقاء سطح کیفی ائمه جمعه سرمایه‌گذاری قابل توجهی نشده است و در نتیجه نمازخانه داریم ولی نمازگزار نداریم و تعداد نمازگزاران جمعه سراسر کشور در هر جمعه در مقایسه با جمعیت نمازخوان، بسیار ناچیز است.

مهم‌تر اینکه وجود جوان‌ها در نمازجمعه بسیار اندک است. این، یعنی ائمه جمعه با نسل کنونی رابطه چندانی ندارند. به جای اینکه بر این واقعیت چشم ببندیم، به این سوال پاسخ بدهیم که با این وضعیت، چگونه می‌خواهیم همراهی نسل‌های آینده را با انقلاب و نظام تضمین کنیم؟

یکی از کارهای خوب آیت‌الله جنتی این بود که از امامت جمعه تهران کنار رفت. هم‌اکنون حداقل در پنج مرکز استان نیاز به کنار رفتن ائمه جمعه بشدت احساس می‌شود. بعضی به‌دلیل کهولت سن، بعضی به دلیل افراطی بودن و بعضی به دلیل عدم مقبولیت و نداشتن قدرت جذب. در شهرهای کوچک نیز به یک تجدیدنظر اساسی در مورد ائمه جمعه احساس نیاز می‌شود و در مجموع این سنگر بسیار مهم و تاثیرگذار برای آنکه بتواند واقعاً تاثیرگذار باشد به یک پالایش اساسی نیازمند است.

تردید نکنیم که سنگر نمازجمعه برای تداوم انقلاب، پایداری نظام جمهوری اسلامی و همراهی مردم با ارزش‌های دینی یک نیاز مبرم است. این سنگر فقط درصورتی می‌تواند این نیازها را برآورده کند که سنگربانانش که ائمه جمعه هستند، عناصری عالم، عاقل، باتقوا، صاحب شناخت، مستقل و همه‌جانبه‌نگر باشند و به‌جای طرفیت با عده‌ای از مردم، برای همه پدری کنند.