شانس قهرمانی ایران در جام جهانی چقدر است؟

ورزش سه:  با نزدیک شدن به جام جهانی ۲۰۲۶، تب فوتبال ملی دوباره بالا گرفته و سؤال همیشگی بار دیگر مطرح است: برای موفقیت یک تیم ملی، استعداد مهم‌تر است یا آمادگی؟ پاسخ قطعی شاید وجود نداشته باشد، اما ESPN این‌بار راه تازه‌ای را در پیش گرفته است — ترکیبی از هر دو.

در این رتبه‌بندی جدید، عملکرد ۸۷ تیمی که هنوز شانس حضور در جام جهانی را دارند بر اساس دو شاخص اصلی بررسی شده: «کیفیت فنی بازیکنان» و «نتایج اخیر در بازی‌های ملی». به این ترتیب، تصویری دقیق‌تر از جایگاه فعلی تیم‌ها در مسیر جام جهانی به دست آمده است.

برای سنجش سطح استعداد، میانگین ارزش تخمینی بازیکنان هر تیم در فهرست اخیرشان بر اساس داده‌های *Transfermarkt* در نظر گرفته شده است. در بخش عملکرد، از سیستم *Elo Ratings* استفاده شده؛ مدلی که بعد از هر مسابقه بر اساس نتیجه، محل برگزاری، کیفیت حریف و اهمیت بازی، به تیم‌ها امتیاز اضافه یا کم می‌کند.

در نهایت این دو معیار با وزن برابر ترکیب شده‌اند تا رتبه‌ای واقعی‌تر و منصفانه‌تر به دست آید؛ تصویری از اینکه هر تیم ملی در آستانه تابستان آینده دقیقاً کجا ایستاده است. حالا وقت آن است که نگاهی بیندازیم به میدان بزرگ مدعیان؛ جایی که ESPN جایگاه همه ۸۷ تیم مدعی جام جهانی ۲۰۲۶ را مشخص کرده است. رده بندی ده تیم نخست به این شرح است:

۱- فرانسه، ۲- اسپانیا، ۳- انگلیس، ۴- پرتغال، ۵- برزیل، ۶- هلند، ۷- آرژانتین، ۸- ایتالیا، ۹- آلمان ۱۰- اروگوئه.

چرا فرانسه صدرنشین است؟ احتمالاً خط حمله فرانسه در جام جهانی ۲۰۲۶ از سه ستاره بزرگ تشکیل می‌شود: کیلیان امباپه، مایکل الیسه و عثمان دمبله. طبق داده‌های ترانسفرمارکت، میانگین ارزش این سه بازیکن به رقم خیره‌کننده ۱۲۷ میلیون یورو می‌رسد؛ عددی که در تاریخ فوتبال، تنها سه بازیکن با چنین مبلغی جابه‌جا شده‌اند.

نکته جالب‌تر اینجاست که بازیکنان ذخیره در خط حمله فرانسه نیز از تیم‌هایی چون لیورپول، پاری‌سن‌ژرمن، اینتر و منچسترسیتی خواهند بود، و مدافعانی از آرسنال، بایرن‌مونیخ یا لیورپول حتی ممکن است تابستان آینده روی نیمکت بنشینند. فرانسه که قهرمان جام جهانی ۲۰۱۸ بود و در فینال ۲۰۲۲ در ضربات پنالتی شکست خورد، به نظر می‌رسد در مسیر جام جهانی ۲۰۲۶ تیمی حتی بااستعدادتر از دو دوره گذشته در اختیار داشته باشد.

چرا آرژانتین، مدافع عنوان قهرمانی، شانس هفتم است؟ آرژانتین تیمش را حول محور ستاره‌ای ۳۸ ساله که در لیگ MLS بازی می‌کند و چندی از نزدیک‌ترین دوستانش ساخته است؛ بنابراین طبیعی است که در رتبه‌بندی‌هایی بر پایه ارزش تخمینی بازیکنان، جایگاه خیلی بالایی نداشته باشد. درست است که لیونل مسی شاید بهترین بازیکن تاریخ فوتبال باشد، اما جمله قبل را دوباره بخوانید؛ سن او واقعیتی است که نمی‌توان نادیده گرفت.

با این حال، در رده‌بندی Elo آرژانتین در جایگاه دوم قرار دارد و حق هم دارد چنین باشد. آن‌ها سه تورنمنت بزرگ اخیر را فتح کرده‌اند و صدرنشین مرحله انتخابی آمریکای جنوبی بوده‌اند. با این وجود، امتیازشان کمی افت کرده و اکنون بیشتر به پرتغالِ در رده چهارم نزدیک هستند تا اسپانیا در صدر جدول.

این هم رده‌بندی تیمهایی که احتمالا شما را سورپرایز خواهد کرد: 12-نروژ، 14- ترکیه، 23- اتریش، 25- ژاپن، 29- نیجریه.

نروژ چگونه این جایگاه را به دست آورده است؟ به نظر می‌رسد بالاخره زمانش رسیده است. نروژ پس از برد پرقدرت ۵–۰ مقابل اسرائیل، در حالی‌که ارلینگ هالند دو پنالتی را از دست داد، حالا با تفاضل گل +۲۶ در شش بازی مقدماتی در مسیر صعود به نخستین جام جهانی خود از سال ۱۹۹۸ قرار دارد. مگر اینکه فروپاشی غیرمنتظره‌ای رخ دهد، نروژی‌ها باید پس از بیش از دو دهه دوباره در بزرگ‌ترین تورنمنت فوتبال جهان حاضر شوند.

ترکیب هالند و مارتین اودگارد در تابستان آینده احتمالاً بهترین زوج تهاجمی جام خواهد بود. هالند که کمتر لمس توپ می‌کند، دائماً با دوندگی‌های عمقی مدافعان را می‌ترساند و اودگارد، کاپیتان آرسنال، شاید بهترین پاسور هجومی پرکار دنیا باشد. خلاصه‌تر بگوییم: هیچ‌کس در ارسال پاس‌های عمقی بهتر از اودگارد نیست و هیچ‌کس در فرار به عمق و تمام‌کنندگی مثل هالند عمل نمی‌کند. ساختار غیرمنظم فوتبال ملی معمولاً تیم‌هایی را موفق می‌کند که ساده بازی می‌کنند، و نروژ خوش‌شانس است که دو ستاره‌اش کاملاً مکمل هم هستند. اگر بتوانند در اطراف این دو ستاره کمی ثبات ایجاد کنند، بعید نیست در تابستان آینده مقابل هر تیمی حرفی برای گفتن داشته باشند.

رده بندی تیمهای آسیایی به این شرح است: 25- ژاپن، 42- کره جنوبی، 45- استرالیا، 48- ایران، 53- ازبکستان، 60- امارات، 61- اردن، 62- عربستان، 67- عراق، 73- قطر.

از آسیا تنها چهار تیم در 48 شانس نخست حضور دارند. به عبارتی ایران در رتبه آخر است و شانس نزدیک به صفر. برای ژاپن جالب است که توانسته به جمع 25 تیم نخست راه پیدا کند، هرچند که هدف بزرگ این تیم در دنیا حداقل در این جام به دست نخواهد آمد.

ای اس پی ان در مورد ایران می‌نویسد: در میان ۵۰ تیم برتر جهان، ایران بیشترین فاصله مثبت را بین ارزش مالی بازیکنان و عملکرد تیمی خود دارد؛ به این معنا که تیم ملی بسیار فراتر از ارزش تخمینی ترکیبش نتیجه گرفته است. مهدی طارمی یکی از تنها چهار بازیکن در تمام کنفدراسیون‌هاست که دست‌کم ۱۰ گل در مرحله مقدماتی به ثمر رسانده‌اند. او در ۳۳ سالگی تابستان گذشته از اینترمیلان جدا شد و با انتقالی دو میلیون یورویی به المپیاکوس پیوست؛ مهاجمی باتجربه که همچنان نقش محوری در موفقیت‌های ایران دارد.

چرا قطر پایینتر از همه تیمهای آسیایی است؟ چون آنها تقریبا هیچ تجربه بین‌المللی مشخصی ندارند و به جز یک میزبانی جام جهانی، در تورنمنت جهانی دیگری حضور نداشتند. همچنین کشورهایی نظیر قطر و عربستان، بدون بازیکن لژیونر و جهانی حرفی برای گفتن در جام جهانی نخواهند داشت. به همین دلیل، ژاپن، کره جنوبی و استرالیا در صدر آسیا هستند.