موارد عجیبی که باعث سردرد می‌شوند

همشهری‌آنلاین_پروانه بندپی: خیلی‌ها با هر سردرد ساده‌ای مضطرب شوند و در اینترنت دنبال بدترین سناریوها می‌گردند، یا سراغ سی‌تی‌اسکن و ام‌آرآی و ... می‌روند. در حالی که پزشکان می‌گویند بخش عمده‌ای از سردردها اصلاً منشأ مغزی ندارند و فقط باید سبک زندگی را اصلاح کنیم.

بیشتر افراد وقتی دچار سردرد می‌شوند، اولین جایی که ذهن‌شان می‌رود مغز است. آنها می‌ترسند که مبادا گرفتار یک تومور، توده یا یک بیماری خطرناک شده باشند. همین تصور باعث شده بسیاری از افراد با هر سردرد ساده‌ای مضطرب شوند و در اینترنت دنبال بدترین سناریوها بگردند، یا بی‌دلیل سراغ سی‌تی‌اسکن و ام‌آرآی و ... بروند. در حالی که پزشکان می‌گویند بخش عمده‌ای از سردردها اصلاً منشأ مغزی ندارند و ریشه‌ آنها را باید در «سبک زندگی» جست‌وجو کرد.

علت سردرد؛ از کم‌آبی تا کم‌خوابی

شایع‌ترین نوع سردرد در دنیا به گفته متخصصان «سردرد تنشی» است که بیش از یک‌چهارم جمعیت جهان را تحت تاثیر قرار داده است؛ نوعی سردرد که معمولاً به صورت درد مبهم، فشاردهنده یا سنگینی در دو طرف سر احساس می‌شود و اغلب با گرفتگی و سفتی عضلات گردن، شانه و پشت سر همراه است. این نوع سردرد معمولاً ارتباط مستقیمی با بی‌خوابی، استرس و سایر فشارهای روانی، نشستن‌های طولانی‌مدت، کار مداوم با موبایل و لپ‌تاپ و وضعیت نامناسب بدن دارد. در این حالت، مساله نه مغز است و نه سیستم عصبی مرکزی. بلکه عضلاتی هستند که به‌ طور مزمن در حالت انقباض باقی مانده‌اند و جریان طبیعی خون و اکسیژن را مختل کرده‌اند.

یکی دیگر از دلایل بسیار شایع سردرد، کم‌آبی بدن است؛ عاملی که اغلب نادیده گرفته می‌شود. کاهش میزان آب بدن باعث افت حجم خون و تغییر در فشار داخل عروق می‌شود و می‌تواند مستقیماً باعث سردرد شود. پژوهش‌های پزشکی نشان می‌دهد حتی کم‌آبی خفیف هم می‌تواند باعث سردرد، کاهش تمرکز و احساس خستگی شود. به‌ خصوص در افرادی که مصرف مایعات کمی دارند یا ساعات طولانی در محیط‌های گرم و بسته کار می‌کنند.

کم‌خوابی و خواب بی‌کیفیت نیز از عوامل مهم سردرد هستند. خواب، نقش اساسی در تنظیم سیستم عصبی، هورمون‌ها و ترمیم عضلات دارد. وقتی بدن از خواب کافی محروم می‌شود، حساسیت سیستم عصبی به درد افزایش پیدا می‌کند و احتمال بروز سردرد بیشتر می‌شود. به همین دلیل است که بسیاری از افراد بعد از چند شب بدخوابی یا بی‌خوابی، دچار سردردهای مداوم و مبهم می‌شوند. بدون این که هیچ مشکل ساختاری در مغزشان وجود داشته باشد.

رابطه لباس نامناسب و سردرد

بخش قابل توجهی از سردردها هم منشأ فیزیکی غیرمغزی دارند؛ مثل دندان‌قروچه در خواب، مشکلات مفصل فک، نشستن طولانی با وضعیت غلط گردن و حتی استفاده از عینک نامناسب. فشار مزمن روی مهره‌های گردن و عضلات اطراف آن می‌تواند درد را به ناحیه‌ سر منتقل کند و احساسی شبیه «سردرد مغزی» ایجاد کند. در حالی که منشأ واقعی آن در ستون فقرات یا عضلات است.

کارشناسان می‌گویند حتی موارد بسیار ساده‌ و پیش پا افتاده‌ای مثل لباس‌های تنگ، لباس‌هایی که بند دارند و به گردن و شانه فشار می‌آورند، کوله‌پشتی‌های سنگین هم می‌توانند بلاعث سردرد شوند. چون این فشارها باعث انقباض مزمن عضلات و تحریک گیرنده‌های درد می‌شوند. چیزی که در نهایت به شکل سردرد خود را نشان می‌دهد.

همه سردردها نگران‌کننده نیستند اما ...

دکتر گلاره بنی‌هاشمی، متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب و نورولوژیست پیش از این به همشهری‌آنلاین گفته بود: «همه سردردها نگران‌کننده نیستند، اما شناخت علائم هشدار و مراجعه به‌موقع به پزشک می‌تواند از عوارض جدی جلوگیری کند.»

به گفته این نورولوژیست، «سابقه بیماری‌های زمینه‌ای یا عفونی، سن بالای ۵۰ سال، سردردهای ناگهانی یا شدید، سردردهایی که با ضعف یا بی‌حسی دست و پا، اختلال تعادل یا مشکلات بینایی همراه‌اند، سردردهایی که با سرفه یا عطسه ایجاد یا تشدید می‌شوند یا نیمه‌شب فرد را بیدار می‌کنند و سردردهای شایع در افراد با اضافه‌وزن، همگی مواردی هستند که باید جدی گرفته شوند و در ارزیابی پزشکی سردرد نقش مهمی دارند.»

البته همه‌ سردردها هم بی‌خطر نیستند. پزشکی یک سری «علائم هشدار» دارد که در صورت وجود آنها باید سردرد را جدی بگیریم؛ مثلا سردردهای ناگهانی و بسیار شدید شبیه ضربه‌ رعد، سردرد همراه با فلج، اختلال تکلم یا دوبینی، سردرد همراه با تب بالا و سفتی گردن یا سردردی که الگوی آن به‌ طور ناگهانی تغییر کرده و هر روز شدیدتر می‌شود. این موارد نیاز به بررسی فوری پزشکی دارند و نباید ساده از کنارشان گذشت.

اما در اکثر موارد، سردرد تنها زبان بدن است و پیامی با خود دارد. پیامی برای بدنی که کم آب می‌خورد، زیاد می‌نشیند و تحرک ندارد، کم می‌خوابد و مدت‌ها در وضعیت استرس و انقباض باقی مانده است. ترس از بیماری‌های سخت باعث شده بسیاری از ما علت‌های ساده و قابل اصلاح را نادیده بگیریم. شاید به جای جست‌وجوی تومور در اینترنت، بهتر است اول به گردن و شانه‌ها، ساعت خواب، میزان آب مصرفی در روز و شیوه‌ نشستن‌مان نگاه کنیم؛ جاهایی که اغلب سردردها از همان‌جا شروع می‌شود.