مشخصات سلاح ویژه‌ای که ایران از روسیه خرید

فرارو: روز گذشته نشریه فاینشنال تایمز مدعی شد که ایران در اواخر سال میلادی گذشته قراردادی بزرگ با فدارسیون روسیه برای خرید سامانه‌های موشکی ضدهوایی به امضا رسانده است.

در جزئیات این خبر آمده است که توافق‌نامه مذکور روسیه را متعهد می‌کند که طی سه سال، ۵۰۰ فروند سامانه‌های دوش‌پرتاب "وربا" و ۲۵۰۰ فروند موشک "۹ام۳۳۶" تحویل دهد. در این میان نام موشک دوش‌پرتاب وربا جلب توجه می‌کند زیرا قاعدتا برای هدف قرار دادن جنگنده‌ها چنین سامانه‌ای عملا کارایی ندارد. حال این سوال مطرح است که موشک دوش‌پرتاب وربا چیست و چه ویژگی‌هایی دارد که ایران درخواست خرید آن را به روسیه داده است؟

موشک دوش‌پرتاب وربا، که با نام رسمی 9K333 Verba شناخته می‌شود، یکی از پیشرفته‌ترین سیستم‌های دفاع هوایی قابل حمل توسط فرد (MANPADS) ساخت روسیه است. این سیستم که توسط شرکت KBM (Konstruktorskoye Byuro Mashinostroyeniya) توسعه یافته، در سال ۲۰۱۱ وارد تولید شده و از سال ۲۰۱۴ به خدمت نیروهای مسلح روسیه درآمده است. وربا به عنوان نسل چهارم MANPADS، جایگزین سیستم‌های قدیمی‌تری مانند Igla-S است و قابلیت‌های برتر آن در برابر اهداف هوایی کم‌ارتفاع، آن را به ابزاری مؤثر در میدان نبرد تبدیل کرده است.

مشخصات فنی موشک دوش‌پرتاب وربا

سیستم وربا شامل موشک 9M336، لانچر 9P521 و اجزای کمکی مانند رادار و سیستم‌های شناسایی دوست یا دشمن است. وزن کامل سیستم آماده شلیک حدود ۱۷٫۲۵ کیلوگرم است که آن را برای حمل توسط یک نفر مناسب می‌سازد. قطر موشک ۷۲ میلی‌متر و طول آن حدود ۱٫۶۴ متر است، با وزن سرجنگی ۱٫۵ کیلوگرم از نوع انفجاری تکه‌تکه‌شونده (HE fragmentation). موشک با موتور سوخت جامد پیشرانه می‌شود و می‌تواند به سرعت حداکثر ۵۰۰ متر بر ثانیه (معادل ماخ ۱٫۵) برسد.

برد عملیاتی وربا از ۵۰۰ متر تا ۶٫۵ کیلومتر است و می‌تواند اهداف را در ارتفاع بین ۱۰ متر تا ۴٫۵ کیلومتر هدف قرار دهد. زمان واکنش سیستم حدود ۸ ثانیه است، یعنی از لحظه تشخیص هدف تا پرتاب موشک. وربا می‌تواند اهداف در حال حرکت با سرعت تا ۴۰۰ متر بر ثانیه در مسیر روبرو و ۳۲۰ متر بر ثانیه در مسیر تعقیبی را نابود کند. این سیستم در دماهای بین -۵۰ تا +۵۰ درجه سانتی‌گراد عملیاتی است و زمان انتقال از حالت حمل به حالت جنگی کمتر از ۱۲ ثانیه طول می‌کشد.

ویژگی‌ها و قابلیت‌های پیشرفته موشک دوش‌پرتاب وربا

یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های وربا، جستجوگر نوری چندطیفی آن است که از سه سنسور استفاده می‌کند: فرابنفش (UV)، نزدیک فروسرخ (near-IR) و میان فروسرخ (mid-IR). این طراحی سه‌کاناله، مقاومت سیستم را در برابر فریب‌های حرارتی (مانند فلرها) تا ۱۰ برابر افزایش می‌دهد و امکان تشخیص اهداف با سیگنال حرارتی کم مانند پهپادها و موشک‌های کروز را فراهم می‌کند. حساسیت جستجوگر هشت برابر بیشتر از نسل قبلی (Igla-S) است، که برد تشخیص و نابودی را تا ۲٫۵ برابر گسترش می‌دهد.

وربا مجهز به سیستم‌های کمکی مانند رادار کوچک 1L122 برای تشخیص اهداف تا ۸۰ کیلومتری، و سیستم شناسایی دوست یا دشمن (IFF) برای جلوگیری از تیراندازی به نیروهای خودی است. این سیستم در شرایط روز و شب، و تحت تأثیر آب و هوا کار می‌کند و در میدان‌های نبرد واقعی، مانند درگیری‌های روسیه در اوکراین، هزاران پهپاد را نابود کرده است. وربا نسبت به همتایان خارجی مانند Stinger آمریکایی یا QW-2 چینی برتر است و در ارتش‌هایی مانند روسیه و ارمنستان به کار گرفته شده است.