انتشار سند «فوق سرّی» سازمان اطلاعات ترکیه درباره امام خمینی

عصر ایران: سازمان اطلاعات ملی ترکیه سندی محرمانه از دوران تبعید امام خمینی به ترکیه و اقامت اجباری در شهر بورسا را از طبقه بندی خارج و منتشر کرد.

به نقل از "آنادولو"، سازمان اطلاعات ملی ترکیه (میت) سندی تاریخی مربوط به ۱۱ نوامبر ۱۹۶۴ را با عنوان «فوق‌سری» درباره دوران اقامت آیت‌الله خمینی، رهبر انقلاب ایران در ترکیه منتشر کرد.

این سند به بخش «اسناد» در ذیل برگه «مجموعه ویژه» در وب‌سایت رسمی این سازمان افزوده شده است.

سند فوق سری سازمان اطلاعات ترکیه در مورد آیت الله خمینی

برگه مذکور حاوی دستوری به تاریخ 11 نوامبر 1964 است که توسط ضیاء سل‌ایشیک، رئیس وقت سرویس امنیت ملی امضا و با طبقه‌بندی «فوق‌سری» به اداره مرکزی استانبول ارسال شده بود.

این سند جزئیاتی را درباره اقامت و نظارت بر فعالیت‌های آیت‌الله خمینی در ترکیه بین 4 نوامبر 1964 تا 5 اکتبر 1965 [13 آبان 1343 تا 13 مهر 1344] ارائه می‌دهد.

در این گزارش رسمی آمده است که «مهمان ایرانی» به ترکیه رسیده و محل اقامت وی در شهر بورسا سازماندهی شده است.

محل اقامت امام خمینی در شهر بورسا

بر اساس این سند، اداره اطلاعات بورسا شخصاً مسئولیت تنظیم محل اقامت و سایر امور مربوط به وی را بر عهده داشته و دستورالعمل‌های لازم به صورت کتبی و شفاهی ابلاغ شده بود.

همچنین ذکر شده است که در مکاتبات و کدهای ارتباطی مربوط به ایشان از نام مستعار “BELLİ” (معین/مشخص) استفاده شده است.

امام خمینی در ترکیه (مرکز تصویر)

به دلیل لائیک بودن حکومت ترکیه آیت الله خمینی اجازه پوشیدن لباس روحانیت نداشت

تبعید امام خمینی به ترکیه

اعتراض امام خمینی در مهر 1343 به تصویب قانون کاپیتولاسیون در مجلس شورای ملی وقت،منجر به دستگیری و تبعید ایشان به ترکیه شد. امام خمینی ترکیه را پس از 11 ماه ترک کرده و به صورت تبعید به شهر نجف در عراق رفتند.

انتشار خبر تبعید امام

سازمان اطلاعات و امنیت کشور [ساواک] عصر روز ۱۳ آبان در اطلاعیه‌ای که در روزنامه‌های کثیرالانتشار چاپ کرد، نوشت: «طبق اطلاع موثق و دلایل و شواهد کافی، چون رویه آقای خمینی و تحریکات مشارالیه بر علیه منافع ملت، امنیت، استقلال و تمامیت ارضی کشور تشخیص داده شد لذا در تاریخ ۱۳ آبان ۱۳۴۳ از ایران تبعید گردید.»

گزارش مامور ساواک از تبعید امام به ترکیه

سرهنگ افضلی، نماینده سواک و مراقب امام در آنکارا دو روز بعد از تبعید امام به آنکارا در تاریخ ۱۶ آبان ۱۳۴۳ در گزارشی به ساواک تهران نوشت: «در اجرای امر، ساعت ۸ صبح چهارشنبه ۱۳ آبان به اتفاق شخص مورد نظر [به] وسیله هواپیما به طرف آنکارا پرواز نموده اولین صحبت ایشان خطاب به اینجانب در هواپیما این بود که «من برای دفاع از وطنم تبعید شدم.»

پس از سه ساعت و ۳۰ دقیقه پرواز در فرودگاه آنکارا پیاده شدیم و در سالن فرودگاه یکی از مأمورین امنیتی ترکیه جلو آمده پس از بیان نام اینجانب و معرفی خود به نام مأمور، ابتدا به زبان ترکی بعد به زبان آلمانی صحبت نمود.

در فاصله کوتاهی به اتفاق شخص مورد نظر و مأمور معرفی شده با اتومبیل پس از طی ۳۵ کیلومتر به آنکارا رسیده مستقیما به هتل ... که قبلا اعلام شده بود، مستقر شدیم.

پس از ۲۴ ساعت توقف چون محل استقرار مشکوک به نظر می‌رسید، طبق طرح قبلی به وسیله مأمورین ابتدا محل دیگری انتخاب شد سپس ... بعدازظهر پنج شنبه ۱۴ آبان به وقت آنکارا با مراقبت کامل [به] وسیله دو مأمور ترک به محل جدید طبقه ۸ واقع در خیابانی که اسم آن را نمی‌دانم منتقل گردید، وسایل استراحت کاملا مهیاست و نسبت به مکان اول دارای حفاظت بیشتری است، روحیه شخص مورد نظر نسبت به روز اول بهتر است و در محل جدید برنامه روزانه‌اش بیشتر استراحت و تلاوت قرآن و ادای نماز و صرف غذا است.

گاه گاهی کلمات ترکی یادداشت می‌نماید ولی نباید وی را تنها گذاشت به علت کنجکاوی جراید ترکیه و خبر منتشر شده از رادیوی ایران و انتشار خبری دیگری در روزنامه مورخه ۵ نوامبر ... در نظر است تا چند روز دیگر به بورسا یکی از شهرهای ترکیه که در ۳۲۰ کیلومتری غرب آنکارا می‌باشد، منتقل گردد و جریان کتبا تقدیم خواهد شد.

برابر تصمیم ساعت ۶ صبح روز پنج‌شنبه شخص نامبرده به شهر بورسا اعزام و اینجانب هم در معیت نامبرده خواهم بود. مستدعی است ادامه مأموریت اینجانب را در شهر بورسا اعلام فرمایید.»

امام خمینی و سید مصطفی (فرزند ایشان) در ترکیه به همراه دو مامور

این مامور ساواک در ترکیه در گزارشی که در تاریخ ۲۱ آبان ۱۳۴۳ به تهران مخابره کرد، نوشت: «بعدازظهر پنج‌شنبه ۲۱ آبان به اتفاق شخص مزبور وارد شهر بورسا که در نزدیکی دریای مرمره می‌باشد گردیده و پس از استقرار در محلی که قبلا تهیه شده بود نامبرده در اختیار مأموران ماخ [میت کنونی/سازمان اطلاعات ملی ترکیه] قرار گرفت.

مستدعی است در مورد حرکت اینجانب به تهران نظریه امروز ابلاغ فرمایند. ضمنا مأمور ماخ فارسی نمی‌داند.

... به علت یک نواخت بودن لباس روحانیون در ترکیه به نامبرده توصیه گردید در صورتی می‌تواند در شهر گردش کند که مانند آنان لباس و کلاه مربوط استفاده نمایند مشارالیه ابتدا ناراضی بود... د. ضمنا بنا به تقاضای وی از ساعت ۱۳ بعدازظهر به وقت آنکارا به مدت ۵۰ دقیقه با اتومبیل به اتفاق اینجانب و دو مأمور از آنکارا دیدن نمود، روحیه‌اش خوب است. در طول روز یک ساعت به نوشتن کلمات ترکی مشغول است.»