تسنیم: احتمال عدم حل اختلاف با آمریکا بالاست

خبرگزاری تسنیم: ایران تاکید دارد که اگر روند گفتگوها به احقاق حقوق ملت منجر نشود، توافقی در میان نخواهد بود. 

در صورتی که اختلافات فعلی حل شود که با توجه به زیاده‌خواهی‌های آمریکا، احتمال عدم حل موضوعات نیز بالاست، احتمالاً در گام اوّل یک MOU (تفاهم اولیه) اعلام شود و سپس مهلت ۳۰ یا ۶۰ روزه برای گفتگو درباره موضوع هسته‌ای (بدون تعهد اولیه ایران) اعلام شود. 

 بامداد 19 فروردین 1405، شورای عالی امنیت ملی کشورمان در بیانیه‌ای اعلام کرد که به دلیل  میانجگیری کشور پاکستان برای پذیرش درخواست آتش‌بس آمریکایی‌ها و همچنین با عنایت به پذیرش شروط 10 بندی ایران توسطآمریکایی‌ها به عنوان مبنای مذاکرات، آتش‌بس 2 هفته‌ای برقرار می‌شود.

عباس عراقچی، وزیر خارجه کشورمان نیز در توئیتی این موضوع را اعلام و تصریح کرد که این پذیرش درخواست آمریکایی‌ها، دو رکن اساسی داشته است: اوّل میانجیگری و درخواست کشور پاکستان و دوّم: پذیرش شروط 10 بندی ایران توسط آمریکایی‌ها به عنوان مبنای مذاکرات.

ترامپ نیز با انتشار مجدد توئیت آقای عراقچی (اصطلاحاً ریتوئیت کردن آن)، عملاً این موضوع را اعلام کرد. ضمن آنکه آقای شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان نیز در توئیتی، ضمن اشاره به مسئله آتش بس، گفت که بناست جنگ در همه جبهه‌ها، از جمله لبنان، پایان یابد. نام لبنان، مشخصاً در توئیت آقای شهباز شریف درج شده بود.

در همان بیانیه شورای عالی امنیت ملی کشورمان گفته شد که بناست از 21 فروردین، مذاکراتی در اسلام‌آباد بر مبنای شروط ایران برگزار شود.

با این حال، نقض عهد آمریکایی‌ها، کما فی‌السابق، از همان ساعت نخست آغاز شد. علیرغم اعلام علنی و رسمی شهباز شریف درباره ضرورت آتش‌بس در لبنان، سگ هار آمریکایی‌ها در منطقه، یعنی اسرائیل، حملات جنایتکارانه و وحشیانه خود را به لبنان ادامه داد.

هیات ایرانی روز 22 فروردین به اسلام‌آباد رفت؛ ریاست تیم ایرانی را محمدباقر قالیباف برعهده داشت و آقای عباس عراقچی وزیر خارجه و علی باقری معاون سیاست خارجی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، اعضای هیات اصلی بودند و جمعی از کارشناسان و مسئولان نیز به عنوان هیات کارشناسی حضور داشتند. از طرف آمریکایی‌ها نیز این بار ونس، معاون رئیس دولت تروریستی آمریکا سرپرست تیم بود و ویتکاف و کوشنر او را همراهی می‌کردند.

تیم ایرانی از ابتدا در دیدارهای خود با مقامات پاکستانی بر ضرورت اجرای آتش بس در لبنان تاکید داشت و در مذاکرات با آمریکایی‌ها نیز این موضوع به بحث اصلی و آغازین تبدیل شد. آمریکایی‌ها در این مذاکرات گفته بودند که قولی برای آتش‌بس در لبنان نداده‌اند! اما هیات ایرانی با اشاره به توییت رسمی شهباز شریف و اظهارات دیگر شخصیت‌های پاکستانی از جمله عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان اعلام کرده بودند که قول آمریکایی‌ها قطعی است و نباید تخلفی صورت گیرد.

آمریکایی‌ها سپس اعلام کرده بودند که موضوع را پیگیری خواهند کرد! در حدود 25 ساعت مذاکره‌ای که در اسلام‌آباد یک به طول انجامید، ابتدا آمریکایی‌ها وعده‌هایی درباره آزادسازی اموال ایران دادند اما نهایتاً سازوکار روشنی درباره آن نهایی نشد. درباره مسئله تنگه هرمز نیز زیاده‌خواهی آمریکایی‌ها کار را به بن بست کشاند و همچنین ورود آمریکایی‌ها به بحث هسته‌ای و تاکیدات همیشگی آنها بر زیاده‌خواهی‌های فزاینده موجب شد که عملاً مذاکرات اسلام‌آباد یک با شکست کامل مواجه شود.

آمریکایی‌ها تصور می‌کردند که ایرانی‌ها با تصور خسارت بزرگ در جنگ، در اتاق مذاکرات امتیازات زیادی خواهند داد؛ و یا اینکه حداقل بنا داشتند که اراده و احساس ایرانی‌ها نسبت به جنگ را در مذاکره اول محک بزنند.

پس از مذاکرات اسلام آباد، به دلیل زیاده‌خواهی‌های همیشگی آمریکایی‌ها و همچنین عدم آتش‌بس در لبنان و نیز اجرای محاصره توسط آمریکایی‌ها، مذاکرات عملاً متوقف شد و ایران اعلام کرد که در مذاکرات شرکت نخواهد کرد.

ایران پس از شکست مذاکرات اسلام‌آباد، به صورت مستمر بر ضرورت آتش‌بس در لبنان تاکید داشت و اعلام می‌کرد که نقض آتش بس در لبنان عملاً نقض کامل آتش‌بس با ایران است و نیروهای مسلح ما آمادگی تلافی دارند.

در این فاصله میانجی پاکستانی همچنان تلاش می‌کرد که دو طرف را برای مذاکره متقاعد کند، اما ایران تاکید داشت که تا زمان آتش‌بس در لبنان و نیز اجرای برخی شروط توسط آمریکایی‌ها، مذاکره را اتلاف وقت و فریب می‌داند و در آن شرکت نخواهد کرد.

در این حین، حدوداً 26 فروردین، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان مجدد به ایران سفر کرد. ایران همان شب به او اعلام کرد که اگر آتش‌بس در لبنان برقرار نشود، نیروهای مسلح کشورمان آماده حمله موشکی به اسرائیل هستند.

عاصم منیر موضوع را جی دی ونس، در میان گذاشت و نهایتاً پس از ساعت‌ها بحث، دشمن آمریکایی و صهیونی با مشاهده عزم قطعی ایران برای تنبیه رژیم صهیونی، آتش بس در لبنان را 27 فروردین اعلام کرد.

همان موقع یک منبع نظامی به تسنیم گفت که ایران آماده بود ساعت 20 بیست و هفتم فروردین موشک‌های خود را روانه اسرائیل کند؛ اما ترامپ ساعت 19 شب آتش بس در لبنان را اعلام کرد.

علیرغم آتش بس در لبنان، اما آمریکایی‌ها با ادامه محاصره دریایی علیه ایران، عملاً اقدام خصمانه‌ای را استمرار بخشیدند. ایران نیز اعلام کرد که تا زمانی که محاصره دریایی پابرجاست و برخی شروط ایران تامین نشده است، مذاکره را همچنان اتلاف وقت می‌داند.

آمریکا همچنین از روز اول بنا داشت که با گره زدن موضوع پایان جنگ به مذاکرات هسته‌ای، عملاً از ایران بابت پایان احتمالی جنگ، امتیاز هسته‌ای بگیرد. اما ایران بنا به استدلال های متقن مختلف، تاکید می‌کرد که این دو موضوع کاملاً از یکدیگر جداست و ایران تا زمانی که تهدید جنگ پابرجاست و این مسئله بر اساس شروط کشورمان پایان نیافته، وارد مسئله دیگر نخواهد شد.

به هر حال در ایام پس از آن نیز همچنان تبادل پیامها ادامه داشت؛ ترامپ از یک سو مدام تاکید می‌کرد که می‌خواهد با اقدام نظامی تنگه هرمز را باز کند و یا جنگ را مجدد علیه ایران آغاز کند، اما در پشت پرده مدام در فکر ارسال‌های متن‌های جدید به ایران بود تا کشورمان را به ادامه مذاکره ترغیب کند.

در این بین حتی در 14 اردیبهشت 1405 نیز عملیاتی را با عنوان «پروژه آزادی» تنگه هرمز آغاز کرد که با پاسخ کوبنده نیروهای مسلح ایران، به فاصله یکی دو روز مجبور به اعلام شکست آن شد!

میانجی پاکستانی در طول این مدت متن‌های زیادی از آمریکایی‌ها به ایران ارائه کرده است؛ اما ایران همواره در پاسخ به متن آمریکایی‌ها، تاکید کرده است که کاری با آن ندارد و جمهوری اسلامی ایران متن خود را پیشنهاد خواهد کرد.

متنهای ایران اکثراً در 14 بند به میانجی پاکستانی تحویل داده می‌شد و هر بار ترامپ اعلام می‌کرد که از متن ایران راضی نیست و عصبانی است و می‌خواهد بجنگد! امّا با محاسبه درب بسته اقدام نظامی و بی‌فایده بودن آن، دوباره آمریکایی‌ها متن دیگری به ایران از طریق میانجی پاکستانی ارسال می‌کردند.

متنهای ایران چارچوب مشخصی داشته و تا امروز نیز بخش اعظم آن حفظ شده است که می‌توان به صورت ذیل نوشت (آنچه اشاره می‌شود چارچوب متن است و نه خود متن):

ایران بر ضرورت تفکیک موضوع پایان جنگ از هسته‌ای تاکید دارد؛ تا زمانی که پایان جنگ بر اساس شروطی که ایران بر آن تاکید دارد انجام نشود، اساساً موضوع هسته‌ای مورد بحث قرار نخواهد گرفت. اما آمریکایی‌ها در متون خود تاکید داشتند که ایران در همان گام نخست باید امتیازاتی در بحث هسته‌ای بدهد. موضوع تعطیلی تاسیسات هسته‌ای و تحویل مواد غنی‌شده به آمریکایی‌ها از جمله مباحثی است که مدام توسط آمریکایی‌ها مورد تاکید قرار می‌گرفت.

ایران تا این لحظه اعلام کرده است که در صورت تحقق گام اول، یعنی پایان جنگ با شروط مورد قبول ایران و انجام اقدامات عملی توسط آمریکا، موضوع مواد هسته‌ای در گام بعدی صرفاً می‌تواند بررسی شود. ضمن آنکه خروج و مواد هسته‌ای به آمریکایی‌ها خط قرمز ایران است. درباره تعطیلی تاسیسات هسته‌ای نیز ایران هیچ تعهدی نپذیرفته است.

ایران بر ضرورت پایان جنگ و تهدید در همه جبهه‌ها از جمله لبنان تاکید دارد. و این موضوع حتماً باید مورد پذیرش طرف آمریکایی قرار گیرد.

در صورتی که اختلافات فعلی حل شود، احتمالاً در گام اوّل یک MOU (تفاهم اولیه) اعلام شود و سپس مهلت 30 یا 60 روزه برای گفتگو درباره موضوع هسته‌ای (بدون هیچگونه تعهد اولیه ایران) اعلام شود.

ایران تاکید کرده است که بخش مهمی از اموال بلوکه شده ایران باید در همین گام اول آزاد شود و در اختیار ایران قرار گیرد. یکی از تاکیدات ایران ممانعت از تکرار روندهای معیوب سابق است که آمریکایی‌ها اعلام کردند اموال ایران آزاد شد اما روند به خوبی طی نشد. بنابراین ایران تاکید دارد که سازوکار روشن و تضمین‌شده‌ای برای این موضوع در نظر گرفته شود. تیم مذاکره‌کننده ایران مبلغی که باید آزاد شود را به صورت روشن به آمریکایی‌ها اعلام کرده است.

هنوز برخی جزئیات در این موضوع جمع‌بندی نشده است.

 خروج نیروهای رزمی آمریکایی از محیط پیرامونی ایران از دیگر شروطی است که ایران طبق همان 10 بند اعلامی شورای عالی امنیت ملی در 19 فروردین و پذیرش کلیت آن توسط آمریکا، بر آن تاکید دارد و در متن‌های ایران به آن اشاره شده است.

موضوع تنگه هرمز از جمله مسائل دیگری است که درباره آن در متون رد و بدل شده، موضوعات مهمی مطرح است. ایران تاکید دارد که این تنگه به لحاظ سازوکار و رژیم حقوقی به قبل از جنگ برنخواهد گشت.

مسئله محاصره دریایی از دیگر موضوعات مورد مباحثه است؛ ایران تاکید دارد که محاصره دریایی باید پایان یابد و در غیر این صورت مذاکره‌ای در کار نخواهد بود.

موضوع خسارت و غرامت از دیگر موارد پیگیری شده توسط ایران است؛ آمریکایی‌ها در آخرین متون رد و بدل شده با تاسیس صندوقی با عنوان توسعه و بازسازی برای این منظور موافقت کرده‌اند. اما مبلغ این صندوق و سازوکار آن هنوز نهایی نشده و مورد قبول ایران قرار نگرفته است.

تعهد آمریکا به لغو همه‌ی تحریم‌ها، اعم از شورای امنیت و اولیه و ثانویه، از دیگر شروط مورد تاکید متون ایران است.

اسقاط تحریم‌های نفتی ایران در فاصله تفاهم اولیه تا مدت زمان تعیین شده برای مذاکرات بعدی، از دیگر مباحثی است که گفته می‌شود آمریکایی‌ها آن را پذیرفته‌اند. بنابراین، اگر این موضوع نهایی شود، آمریکایی‌ها در طول بازه مذاکره، تحریم‌های نفتی ایران را مستثنی خواهند کرد.

موضوع تضمین توافق احتمالی آینده (در صورت شکل‌گیری توافق) از دیگر نکاتی است که ایران درباره آن پیشنهاداتی را مطرح کرده و بر آن تاکید دارد. ایران تاکید دارد که توافق نهایی احتمالی باید از طریق یک قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت تضمین شود و همچنین برخی کشورهای دیگر در سازوکار تضمین حضور یابند تا مسئله سازوکار اشتباه اسنپ بک تکرار نشود.

به هرحال با حضور میانجی پاکستانی در تهران، معادلات و رد و بدل پیامها و مواضع همچنان ادامه دارد. گفته می‌شود پیشرفت‌هایی در حوزه‌های تفکیک پایان جنگ از مذاکرات بعدی، آزادسازی اموال ایران، پایان جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان، سازوکار تضمین توافق نهایی احتمالی، اسقاط تحریم‌های نفتی در طول مذاکره، رفع محاصره دریایی، تعهد آمریکا به خروج نیروهای رزمی و ... در گفتگوها شکل گرفته است، امّا هنوز اختلافات مهمی نیز پابرجاست.

ایران بر اعمال رژیم حقوقی جدید در تنگه هرمز، دریافت خسارت، آزادسازی واقعی اموال بلوکه شده، تعهد واقعی آمریکا به لغو کامل تحریم‌ها، پایان جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان و ... تاکید دارد.

ایران تاکید دارد که اگر روند گفتگوها، به رفع سایه جنگ و انتفاع مردم ایران و احقاق حقوق ملت منجر نشود، توافقی در میان نخواهد بود. ضمن آنکه نیروهای مسلح کشورمان برای هرگونه سناریوی عدم توافق یا شکست مذاکرات نیز کاملاً آماده هستند.  امّا هنوز اختلافات مهمی نیز پابرجاست و توافق هنوز در دسترس نیست.