چی بودیم و چی شدیم؛ وقتی پاپ با کلّه سقوط کرد!

برترین‌ها: اخیراً فردی به نام گلاره امیری که ظاهرا در اینستاگرام بلاگر است، در برنامه اینترنتی مهیار حسن، گریزی به موسیقی‌ دهه‌های گذشته زده است. او در این برنامه برشی  از ترانه «عشق من» - که با صدای فرزین مشهور است - را همراه مهیار حسن زمزمه می‌کند و به تمجید از موسیقی سال‌های دور می‌پردازد. او بلافاصله  به سراغ یکی از قطعات امروزی می‌رود؛ جایی که ترجیع‌بند ترانه «دیوار» از مهدی احمدوند را مرور می‌کند و واکنشش همه چیز را به خوبی نشان می‌دهد. واکنش انتقادآمیزی که اگرچه ممکن است سلیقه‌ای به نظر برسد، اما دست‌کم یک پرسش مهم را دوباره مطرح می‌کند: آیا ترانه فارسی امروز، نسبت به گذشته دچار افت شده است؟

واقعیت این است که یکی از مهم‌ترین ضعف‌های جریان اصلی موسیقی پاپ ایران در سال‌های اخیر، به حوزه ترانه بازمی‌گردد. البته همچنان ترانه‌سرایانی مانند حسین صفا(از عوامل موفقیت چاوشی) یا روزبه بمانی حضور دارند که به واسطه تسلط بر ادبیات و زبان فارسی، آثار قابل اعتنایی خلق می‌کنند، اما به نظر می‌رسد منطق بازار موسیقی و الگوریتم‌های فضای مجازی، مجال تداوم و فراگیر شدن این مسیر را محدود کرده و پاپ فارسی را در سراشیبی سقوط قرار داده است. برای بررسی این ادعا، بد نیست چند نمونه از ترانه‌های گذشته و امروز را کنار هم قرار دهیم.

در ادامه مروری داریم بر چند ترانه قدیمی و جدید تا ادعای گلاره امیری دست‌کم صحت‌سنجی شود:

هزار و یک شبِ اِبی و مسکن قلبمِ نوان؛ یک دنیا معذرت!

شراب ناب شیراز/هزار میخونه آواز/هزارو یک شب راز

میخوام تو رو ببینم/نه یک بار نه صد بار/ به تعداد نفس‌هام

برای دیدن تو نه/ یک چشم نه صد چشم/ همه چشما رو میخوام

هزار و یک شب - ابی

توضیح زیادی شاید لازم نیست. متن ترانه "مسکّن" را هم ترجیحا از فایل صوتی گوش کنید. به قدری ضعیف است که شاید صلاحیت نشستن در کنار ترانه اردلان سرفراز را نداشته باشد!

مسکِّن - نوان

لحظه‌های معین و هیسِ  آصف آریا؛ چی دادیم چی گرفتیم! 

لحظه ها رو با تو بودن / در نگاه تو شکفتن

حس عشقو در تو دیدن / مثل رویای تو خوابه

با تو رفتن با تو موندن / مثل قصه تو رو خوندن

تا همیشه تو رو خواستن / مثل تشنگی آبه

اگه چشمات منو می‌خواست / تو نگاه تو میمردم

اگه دستات مال من بود / جون به دستات میسپردم

لحظه‌ها - معین

ترانه معین را مریم قاضی نوشته، اما ترانه آصف آریا را نمی‌دانیم. این هم مثل مورد قبلی. فقط در همین اندازه اشاره می‌کنیم که ترجیع‌بند ترانه این است: "من غیرتی‌ام سر تو، مشکل از اخلاقم نیست". محشر به نظر می‌رسد!  به هر حال شمای کلی پاپ ایرانی در این روزها همین است. به هر حال همان شعر معروفِ "چو بیشه تهی ماند از نره شیر" و الباقی داستان که خودتان بهتر می‌دانید.

آصف آریا - هیس

دریای هوشمند عقیلی و  یه دریا نریمِ طلیسچی؛ بدون شرح!

رفتم به سوی دریا

به سوی موج و ساحل

اونجایی که دو تا دل

عشق خدایی داشتند

از غم رهایی داشتند

دریا - هوشمند عقیلی

شاید زمانی که جهانبخش پازوکی این ترانه را برای هوشمند عقیلی می‌نوشت، تصور نمی‌کرد نیم قرن بعد علیرضا طلیسچی بخواهد ترانه "یه دریا نریم" را منتشر کند. اصلا یعنی چه که یه دریا نریم و یه کم راه نریم؟ خب برید! اینکه متن چت‌های شبانه را هم تبدیل به ترانه می‌کنند بسی رقّت‌انگیز است!

یه دریا نریم - علیرضا طلیسچی