کیک زرد از مرکز اتمی محرمانه سوریه خارج میشود
تل آویو همچنین احتمال داد که ترکیه به سوریه برای دسترسی به مواد هستهای کمک کند.
عصر ایران: براساس توافق سوریه با اسراییل و آمریکا، مواد اتمی از تاسیسات هسته ای سوریه خارج می شود.
مقامهای آمریکایی و اسرائیلی روز دوشنبه فاش کردند آژانس بینالمللی انرژی اتمی بهزودی برای خارج کردن مواد هستهای ذخیرهشده در مکانی محرمانه در داخل سوریه اقدام خواهد کرد.
این مکان با عنوان «سایت ۹۹» شناخته میشود. این اقدام پس از تفاهمهایی انجام میشود که دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با سوریه و اسرائیل به دست آورده است.
مرکز هسته ای سوریه
به گزارش وبسایت آمریکایی آکسیوس، تلاشها برای دستیابی به توافق درباره تأمین امنیت مواد هستهای، بخشی از تلاشها برای مهار یک بحران بود. این بحران به دلیل حساسیت سایت، نزدیک بود به تشدید تنش منجر شود؛ تنشی که میتوانست اسرائیل و سوریه و احتمالا ترکیه را درگیر کند.
آکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی نوشته است که این توافق، درستی رویکرد ترامپ در قبال سوریه را نشان میدهد. این توافق همچنین نشان میدهد که دولت او چگونه از روابط نزدیک خود با دولت جدید سوریه برای خنثی کردن یک بحران احتمالی استفاده کرده است.
مقامهای امریکا فاش کردند مذاکرات پشت پرده برای چند ماه محرمانه باقی ماند. این مذاکرات شامل تهدیدها و تحرکات دیپلماتیک درباره سایت محرمانه اتمی سوریه بود. سرانجام چند هفته پیش راهحلی برای این موضوع به دست آمد.
مرکز هسته ای سوریه بعد از حمله اسراییل
به گزارش آکسیوس، حکومت بشار اسد، رئیسجمهوری مخلوع سوریه، یک برنامه هستهای محرمانه را توسعه داده بود. محور این برنامه «راکتور الکِبَر» بود. اسرائیل این راکتور را در سال ۲۰۰۷ بمباران کرد.
این حمله باعث شد برنامه هستهای سوریه تا حد زیادی نابود شود. با این حال، چندین سایت اختصاصیافته به تحقیق، توسعه و ذخیرهسازی همچنان باقی ماندند. بیشتر این سایتها غیرفعال بودند.
آکسیوس نوشت که اسرائیل طی دو سال گذشته «سایت ۹۹» را از نزدیک زیر نظر داشت. به گفته مقامهای اسرائیلی، حکومت اسد در این سایت مواد هستهای را ذخیره کرده بود. این مواد بخشی از پروژه هستهای «راکتور الکِبَر» بودند.
به گفته یک مقام آمریکایی، مواد هستهای ذخیرهشده در «سایت ۹۹» شامل «کیک زرد» بود. همچنین بقایا و پسماندهای دیگری از سایت الکِبَر در این مکان نگهداری میشد.
آکسیوس افزود که مواد موجود را نمیتوان برای ساخت سلاح هستهای استفاده کرد. با این حال، ممکن است بتوان از آنها برای ساخت «بمب کثیف» استفاده کرد.
بمب کثیف یک وسیله انفجاری متعارف است. این وسیله برای انتشار مواد رادیواکتیو و آلوده کردن یک منطقه به کار میرود. هدف آن ایجاد انفجار هستهای نیست.
اسرائیل به تازگی تهدید کرد بار دیگر این سایت هسته ای را بمباران میکند.
یک مقام اسرائیلی فاش کرد تلآویو ورودیهای این سایت محرمانه را بمباران کرده است. این حمله مدت کوتاهی پس از سقوط حکومت اسد در اواخر سال ۲۰۲۴ انجام شد. هدف از این حمله، جلوگیری از دسترسی به سایت بود.
آکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد گفتوگوها میان آمریکا و اسرائیل بیش از یک سال ادامه داشت. هدف این گفتوگوها پیدا کردن بهترین راه برای برخورد با «سایت ۹۹» محرمانه بود.
آمریکا و اسرائیل در نهایت به این نتیجه رسیدند که بهترین رویکرد، دریافت موافقت دولت سوریه است. آنها همچنین توافق کردند که دولت سوریه در روند خارج کردن مواد مشارکت داشته باشد.
بر اساس گفته مقامهای اسرائیلی، تل آویو تهدید کرده در صورت خارج نشدن مواد هستهای از این سایت، بار دیگر آن را بمباران خواهد کرد. این تهدید در صورتی که نشانههایی از تلاش سوریه برای دسترسی به این مواد مشاهده شود نیز مطرح شده است.
یک مقام آمریکایی گفت که شمار بسیار اندکی از افراد در آمریکا، اسرائیل و سوریه از وجود مواد هستهای در این سایت محرمانه اطلاع داشتند.
به گفته مقامهای آمریکایی و اسرائیلی، تل آویو تحرکاتی را در منطقه شناسایی کرد. این تحرکات باعث شد اسرائیل به این موضوع مشکوک شود که دولت سوریه در حال عقبنشینی از تفاهمهای انجامشده است. اسرائیل همچنین مظنون شد که دولت سوریه تلاش میکند به سایتهای هستهای دسترسی پیدا کند.
مقامهای آمریکا افزودند اسرائیل از این موضوع نگران شد. تل آویو همچنین احتمال داد که ترکیه به سوریه برای دسترسی به مواد هستهای کمک کند.
برنامه هستهای سوریه
پرونده برنامه هستهای سوریه به یکی از قدیمیترین پروندههای حلنشده در حوزه منع اشاعه هستهای تبدیل شده است. مرکز این پرونده تأسیساتی در منطقه الکِبَر در استان دیرالزور سوریه است که اسرائیل در سپتامبر ۲۰۰۷ آن را هدف حمله هوایی قرار داد.
اسرائیل در آن زمان رسما جزئیات این عملیات را اعلام نکرد. با این حال، مقامهای ارشد آمریکایی بعدها تأیید کردند این حمله توسط اسرائیل انجام شده است.
رویترز در سال ۲۰۰۸ به نقل از مایکل هیدن، رئیس وقت سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، گزارش داد یک رآکتور هستهای سوریه در حمله هوایی ۶ سپتامبر ۲۰۰۷ منهدم شده است.
بر اساس ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا و بررسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ساختمان الکِبَر احتمالا یک رآکتور هستهای طراحیشده با همکاری کره شمالی است.
آژانس پس از بررسیهای خود در سال ۲۰۱۱ اعلام کرد که این ساختمان «به احتمال بسیار زیاد» یک رآکتور هستهای است که سوریه باید آن را به آژانس اعلام میکرد.
با این حال، یک نکته مهم وجود داشت. آژانس اعلام کرده بود در زمان حمله اسرائیل، این رآکتور هنوز عملیاتی نشده بود و هیچ ماده هستهای وارد آن نشده بود. اسناد رسمی آژانس همچنین نشان میدهد بازرسان در بررسیهای اولیه نتوانستند وجود مواد هستهای در خود محل تخریبشده الکِبَر را اثبات کنند.
دمشق در مقابل، اتهام وجود یک برنامه هستهای مخفی را رد و تأسیسات الکِبَر را یک مرکز نظامی معرفی کرد. اختلاف بر سر ماهیت این تأسیسات باعث شد پرونده سوریه برای سالها در دستور کار آژانس بینالمللی انرژی اتمی باقی بماند.
موضوع در سالهای اخیر دوباره اهمیت پیدا کرد. در سال ۲۰۲۴، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به دمشق سفر کرد تا گفتوگوها درباره فعالیتهای هستهای سوریه را از سر بگیرد. رویترز گزارش داد که آژانس تلاش داشت تحقیقات متوقفشده درباره تأسیسات دیرالزور و سایتهای مرتبط با آن را دوباره فعال کند.
در سپتامبر ۲۰۲۵، پرونده وارد مرحله مهمتری شد. آژانس اعلام کرد در نمونههای محیطی گرفتهشده از یکی از سه مکان مرتبط با تأسیسات دیرالزور، تعداد قابل توجهی ذرات اورانیوم طبیعی با منشأ انسانی پیدا کرده است.
رویترز گزارش داد که این یافتهها پرسشهای بیشتری درباره فعالیتهای هستهای گذشته سوریه ایجاد کرده است. آژانس پیشتر نیز گفته بود تأسیسات دیرالزور احتمالا یک رآکتور اعلامنشده بوده است.
ارسال نظر