«اعتراف می‌کنم» در دام خشونت آثار پلیسی نیفتاده است

برترین‌ها: سریال «اعتراف می‌کنم» به کارگردانی مختلف و تهیه‌کنندگی رضا فتح‌اللهی‌پور و نیما حسنی‌نسب، در قالبی جنایی و پلیسی، به بازخوانی پرونده‌هایی می‌پردازد که در گذشته به نتیجه نرسیده‌اند و حالا با نگاهی دوباره مورد بررسی قرار می‌گیرند. این سریال که محصول فیلم‌نت است و از ۱۲ مردادماه پخش خود را در این پلتفرم آغاز کرده، با تکیه بر ساختار اپیزودیک، روایت‌های جذاب و استفاده از یک لوکیشن محدود، تلاش کرده شکل متفاوتی از روایت آثار پلیسی و جنایی را ارائه دهد. جبار آذین، منتقد سینما در گفت‌وگوی پیش رو با بررسی جایگاه آثار پلیسی و جنایی در سینما و سریال‌ها، به مجموعه «اعتراف می‌کنم»، ساختار محتوایی و فرم روایی آن در کنار دیگر شاخصه‌های این سریال پرداخته که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

آذین، منتقد سینما، با اشاره به اینکه ژانر جنایی با زیرمجموعه‌های مختلفی که دارد، یکی از جذاب‌ترین و پرمخاطب‌ترین گونه‌های هنری در جهان محسوب می‌شود، درباره وضعیت این ژانر در سینما و تلویزیون ایران می‌گوید: سال‌هاست که در سینما و تلویزیون ما نیز تلاش‌های مختلفی صورت گرفته تا این‌گونه آثار ساخته شود و چندین سال است که سریال‌های پلیسی ـ امنیتی مخاطبان خودشان را پیدا کردند، اما هنوز هم نتوانسته‌اند به عنوان یک جریان پویا، مستقل، مستمر و تعیین‌کننده در بازار سینما و تلویزیون ایران جلوه‌گری کنند.

وی علت این امر را کم‌اعتنایی مدیران فرهنگی و هنری می‌داند و در ادامه به هزینه بالای تولید این آثار اشاره می‌کند: علاوه بر کم‌توجهی متولیان فرهنگی، دو مسئله خیلی مهم‌تر هم وجود دارد؛ اینکه بخشی از این آثار هزینه‌های تولید بالایی دارند و غیر از برخی نهادها و سازمان‌های مرتبط با ساخت این نوع محصولات، دیگران کمتر وارد این عرصه می‌شوند.

خشونت؛ نقطه قوت یا ضعف آثار پلیسی

این منتقد پرداختن به خشم و خشونت را یکی از نکات مهمی می‌داند که می‌تواند به نقطه قوت یا ضعف تولیدات پلیسی تبدیل شود و‌ ادامه می‌دهد: اما نکته مهم‌تری که می‌تواند به پاشنه آشیل تولیدات پلیسی تبدیل شود، شیوه نمایش و روایت خشونت در این آثار است. ما در تعدادی از این آثار پلیسی شاهد صحنه‌های قتل و جنایت در فجیع‌ترین شکلش هستیم. در حالی که اگر این موضوع هنرمندانه و درست مورد استفاده قرار بگیرد و صحنه‌های خشونت با نگاه حرفه‌ای تولید شود، می‌تواند مخاطب را با خودش همراه کند.

آذین در ادامه به مسیری که شبکه نمایش خانگی در تولید آثار پلیسی و جنایی طی می‌کند اشاره می‌کند و می‌افزاید: اما در این امتداد، شبکه خانگی مسیری را طی می‌کند که هنرمندان خوب، توانا و کمتر دیده‌شده در این فضا کار می‌کنند و تولیداتی را به نمایش می‌گذارند که می‌تواند مخاطب را با نوآوری‌ها در تکنیک، فرم و ساختار و روایت آثار پلیسی و جنایی همراه کند. این می‌تواند نقطه قوتی باشد البته تا جایی که به سمت بدآموزی و تخریب فرهنگ جامعه حرکت نکند. به نظرم سریال «اعتراف می‌کنم» از این دسته آثار است.

 «اعتراف می‌کنم» در مسیر متفاوتی از آثار پلیسی

او درباره تفاوت «اعتراف می‌کنم» با بخش قابل توجهی از آثار پلیسی تولیدشده در شبکه نمایش خانگی نیز توضیح می‌دهد: همان‌گونه که اشاره کردم، به رغم اینکه چندین سریال در شبکه خانگی در ژانر پلیسی ساخته شده، اما اغلب این آثار، ترویج آگاهانه یا ناآگاهانه خشم، جنایت و خیانت و … هستند. اما «اعتراف می‌کنم» هدفمند و در مسیر متفاوتی حرکت می‌کند. حتی نگاه تجربه‌گرای آن به آثار مشابه خارجی نیز با توجه به فرهنگ و ساختار فکری جامعه ایران بوده تا سریالی ساخته شود که بتواند ضمن حفظ جذابیت‌ها و مضامین ساختاری و محتوایی آثار مشابه خارجی، حرف‌هایی برای مردم و تماشاگران ایرانی داشته باشد و کمتر اثری سراغ داریم که ضمن حفظ جذابیت، از بدآموزی و خشونت هم پرهیز کند و با تکیه به همین مسائل، به جای جذابیت‌های ساختاری و محتوایی حرکت کند.

روایت پرونده‌های جنایی در یک لوکیشن محدود

یکی از امتیازهای مهم این سریال از نگاه آذین، استفاده از یک لوکیشن محدود برای روایت داستان‌های متعدد است؛ او در این‌باره می‌گوید: این امتیاز مهمی است که این سریال با خودش همراه آورده است؛ یعنی از یک لوکیشن محدود برای بازگویی داستان‌های فراوان استفاده شده، به صورتی که بتواند ضمن روایت‌های مختلف و رعایت جنبه‌های درام و دراماتیک ماجراها، مخاطب را جذب کند و هم در ساختار و هم در مضمون و محتوا حرف‌های جدیدی برای گفتن داشته باشد و در میان انبوه سریال‌هایی که بی‌ملاحظه فقط به خشم و خشونت می‌پردازند و صحنه‌های فجیع را تصویر می‌کنند و مخاطب را از تماشای سریال‌ها منصرف می‌کنند، این یک اتفاق مثبت و قابل توجه است.

آذین توجه به مضامین تازه را امتیاز دیگری برای «اعتراف می‌کنم» می‌داند و در این‌باره می‌گوید: امتیاز دیگر «اعتراف می‌کنم» بازخوانی و بازگشایی پرونده‌های مخدومه‌ای است که در گذشته به نتایج کاملی نرسیده‌اند، ولی با تلاش‌ نیروهای خبره کارآگاهی بررسی می‌شوند؛ این هم جذابیت‌های خودش را دارد. به این معنا که تماشاگر به دنبال این است که اگر مشابه این اتفاقات در گذشته رخ داده و اگر جنایتی صورت گرفته و قاتل پیدا نشده و به مجازات نرسیده، در این سریال به نتیجه می‌رسد و عامل خاطی و جنایتکار و هر کسی که مسبب بدی و شر است، شناسایی و معرفی می‌شود.

وی این رویکرد را تلاشی برای ارائه محتواهای تازه می‌داند و تاکید می‌کند: در واقع این تلاشی است در راستای ارائه محتواهای تازه و آن هم در موقعیتی که شاید در نگاه اول تصور شود ما با یک فضای تئاتری در این سریال روبه‌رو هستیم؛ چون با اثری تک‌لوکیشن مواجه‌ایم و بیشتر برخوردها از طریق دیالوگ صورت می‌گیرد. اما همین هم با استفاده بهینه از تصویرسازی گویا و رسا، هنری و سینمایی شده است.

به گفته آذین، بازنگری در پرونده‌ها و نحوه روایت آن‌ها می‌تواند مخاطب را با داستان همراه کند: به همین دلیل است که وقتی که این پرونده‌ها دوباره بازنگری می‌شوند، مخاطب جذب و پیگیر ماجراها می‌شود؛ چون بازگشایی داستان‌های فرعی و اصلی در یک مسیر منسجم و در روایتی که روی آن دقیق کار شده، اتفاق می‌افتد. همه این‌ها نشان‌دهنده این است که ما با یک بازنگری جدی در تولید آثار جنایی روبروییم و همین مسئله باعث شده مخاطبان آثار شبکه خانگی، به‌ویژه تولیدات پلیسی، با خیال راحت با خانواده بنشینند و بدون اینکه دچار دل‌زدگی و ناراحتی باشند، قصه گوش کنند، با شخصیت‌ها همذات‌پنداری کنند و به نوعی شاهد مبارزه خیر و شر و غلبه خوبی بر بدی و فساد باشند.

جذابیت سریال در فیلمنامه، کارگردانی و بازی‌ها

این منتقد در ادامه به فیلمنامه، کارگردانی، بازی بازیگران، فضاسازی و موسیقی اشاره می‌کند و بخش‌های فنی را از دیگر امتیازهای سریال می‌داند و ادامه می‌دهد: جذابیت در ساختار هنری و در محتوای این سریال هم مسیر هدفمندی را طی می‌کند که در امتیازاتی مثل داشتن فیلمنامه خوب، کارگردانی حساب‌شده و حرفه‌ای و انتخاب بازیگران و بازی‌های خوب و همچنین فضاسازی‌ها، موقعیت‌نمایی‌ها و استفاده از موسیقی مناسب خودش را نشان می‌دهد و همه این موارد «اعتراف می‌کنم» را قابل تماشا و دیدنی می‌کند.

ساختار اپیزودیک سریال نیز از نگاه آذین یکی دیگر از عوامل جذابیت آن است؛ او تاکید می‌کند: یک نکته مثبت دیگر این سریال ساختار اپیزودیک آن است به تنهایی عامل جذابیت است؛ چون مخاطب با داستان‌ها و بازیگران متنوع روبروست و شخصیت‌های مختلف با داستان‌های متفاوت روایت و بازگویی می‌شوند و این برای مخاطب کشش و انگیزه فراوانی برای دنبال کردن سریال به همراه دارد. در واقع این سبک از سریال‌سازی خودش یک نوع فیلم سینمایی کامل است که با همه ویژگی‌هایش تولید شده و مخاطب را با داستان‌سازی مناسب و پرداخت موضوع‌های مختلف روبه‌رو می‌کند.

«اعتراف می‌کنم» از کلیشه مردمحوری فاصله گرفته است

در پایان، آذین به کست «اعتراف می‌کنم» و نقش پررنگ بازیگران زن و بازی آنها اشاره می‌کند و این موضوع را از امتیازهای شاخص این سریال می‌داند و اظهار می‌کند: در اغلب سریال‌های پلیسی ما با یک یا دو شخصیت مرد در قالب کارآگاه و دستیار روبه‌رو هستیم که ماجراها حول محور آنها می‌چرخد، اما در سریال «اعتراف می‌کنم» قصه فرق کرده و وسیع‌تر شده است. این سریال برخلاف موردهای مشابه، مردمحور نیست و زن‌ها به عنوان شخصیت‌هایی که اتفاقاً نقش تعیین‌کننده در حل پرونده‌های ناتمام دارند دیده می‌شوند و این نشان‌دهنده نقش تأثیرگذار خانم‌ها در آثار پلیسی است و اینکه آنها هم با توجه به توانایی‌ها و موقعیت‌هایی که دارند، می‌توانند به عنوان شخصیت‌های مهم این آثار تأثیرگذار و راهگشا باشند. در نهایت باید به این نکته اشاره کنم که «اعتراف می‌کنم» تجربه‌ای نو و تماشایی در ژانر پلیسی و مناسب خانواده‌هایی است که علاقمندند در جمع خودشان یک اثر مهیج و پرتعلیق را تماشا کنند.