زیباترین خیابان تهران در دوره قاجار

همشهری: «سردر الماسیه» از زیباترین گذرگاه‌های تهران در دوره قاجار بود؛ گذرگاهی که بعدها با نام «باب همایون» شناخته شد و بخشی از خاطرات تهران قدیم را در خود جای داد. این خیابان در نزدیکی کاخ گلستان قرار داشت و به دلیل موقعیت ویژه‌اش، از اهمیت سیاسی و تشریفاتی فراوانی برخوردار بود.

حسن حسن زاده: پس از مرمت دروازه ارگ تهران، مسیری که دروازه به آن گشوده می‌شد، سردر الماسیه نام گرفت. خود سردر، جلوه‌ای باشکوه داشت؛ آیینه‌کاری شده بود، درهای چدنی داشت و کاشی‌های آن با ظرافت و دقت نصب شده بودند. با این حال، راه منتهی به سردر، کوچه‌ای باریک و نامناسب بود. ناصرالدین‌شاه که در پی تغییر چهره پایتخت و ایجاد جلوه‌ای درخور کاخ سلطنتی بود، دستور داد این مسیر توسعه پیدا کند و شکل و سیمایی تازه به خود بگیرد.

پس از بازسازی، این گذرگاه به خیابانی پهن و سنگفرش تبدیل شد و نام باب همایون بر آن گذاشته شد. سردر الماسیه در دوره‌های مختلف نام‌های دیگری مانند در اندرون، خیابان نقاره‌خانه، خیابان ارگ و خیابان دالان بهشت نیز داشته است.

باب همایون از نخستین خیابان‌های تهران بود که در دو سوی آن درخت کاشته شد. جوی آب در کنار درختان جریان داشت، نرده‌های فلزی خیابان را محدود و چراغ‌های روغن‌سوز در شب روشنایی ایجاد می‌کردند. این خیابان مسیر رفت‌وآمد شاه، شاهزادگان و درباریان به کاخ گلستان بود و به همین دلیل همیشه مورد توجه و مراقبت قرار داشت.

در شب‌های جشن نیز باب همایون به صحنه‌ای تماشایی تبدیل می‌شد. خیابان و کاخ را چراغانی می‌کردند و ناصرالدین‌شاه از بالاخانه سردر الماسیه، آتش‌بازی و جلوه‌های جشن را تماشا می‌کرد.