رپورتاژ آگهی
چه زمانی تعویض مفصل زانو ضروری است؟ بررسی علائم و شرایط بیمار
چه زمانی تعویض مفصل زانو ضروری است؟ با علائم، شرایط بیمار، روش تشخیص و عوامل مؤثر بر تعیین زمان مناسب جراحی آشنا شوید.
زانو یکی از پرتحرکترین مفاصل بدن است و هنگام راه رفتن، نشستن، بالا رفتن از پلهها و انجام فعالیتهای روزمره فشار زیادی را تحمل میکند به همین دلیل عواملی مانند افزایش سن، آرتروز پیشرفته، آسیبهای ورزشی، شکستگی و برخی بیماریهای مفصلی میتوانند بهمرور باعث تخریب زانو شوند. در مراحل اولیه برای کاهش درد و کنترل علائم از روشهایی مانند دارودرمانی، فیزیوتراپی، کاهش وزن و تزریق داخل مفصل استفاده میشود. بااینحال اگر آسیب مفصل شدید باشد و درمانهای غیرجراحی نتیجه مناسبی نداشته باشند، ممکن است جراحی تعویض مفصل زانو پیشنهاد شود. البته هر زانودردی به معنای نیاز به جراحی نیست و تصمیم نهایی باید پس از معاینه بیمار، بررسی شدت آسیب و ارزیابی تاثیر بیماری بر زندگی روزمره او گرفته شود.
تعویض مفصل زانو برای چه بیمارانی انجام میشود؟
به نقل از سایت تناسب اندام، در عمل تعویض مفصل زانو، بخشهای آسیبدیده و فرسوده مفصل برداشته و با قطعات مصنوعی مخصوص جایگزین میشوند. هدف اصلی این جراحی کاهش درد، بهبود عملکرد زانو و کمک به راه رفتن بهتر بیمار است و بیشتر هم برای افرادی در نظر گرفته میشود که مفصل زانوی آنها بهشدت آسیب دیده و روشهای سادهتر نتوانستهاند دردشان را کنترل کنند. دقت داشته باشید که شدت علائم، وضعیت عمومی بدن، میزان تخریب مفصل و نتیجه درمانهای قبلی، همگی در انتخاب روش درمان نقش دارند.
بیماریهایی که ممکن است به تعویض مفصل زانو منجر شوند
آرتروز شدید زانو، شایعترین دلیل انجام جراحی تعویض مفصل است در این بیماری غضروف محافظ سطح استخوانها بهتدریج از بین میرود و در نتیجه حرکت زانو دردناک و محدود میشود. علاوه بر آرتروز، شرایط زیر نیز ممکن است نیاز به جراحی تعویض مفصل زانو را افزایش دهند:
- روماتیسم مفصلی و التهاب طولانیمدت زانو
- آسیب شدید مفصل بر اثر تصادف یا ضربه
- شکستگیهایی که سطح مفصل را درگیر کردهاند
- تغییر شکل قابلتوجه زانو
- تخریب مفصل در پی جراحی یا آسیب قدیمی
- از بین رفتن بخشی از استخوان اطراف مفصل
چه علائمی احتمال نیاز به تعویض مفصل زانو را افزایش میدهند؟
زمانی که زانودرد از یک مشکل موقت به یک ناراحتی همیشگی تبدیل میشود و فعالیتهای معمول فرد را محدود میکند پس بررسی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا میکند البته شدت درد تنها معیار تصمیمگیری نیست؛ بلکه تاثیر آن بر زندگی و حرکت بیمار نیز باید در نظر گرفته شود.
درد شدید و مداوم زانو
یکی از مهمترین نشانهها، دردی است که هنگام راهرفتن، ایستادن یا بالا رفتن از پلهها افزایش پیدا میکند. در موارد پیشرفته بیمار ممکن است حتی هنگام استراحت یا در طول شب نیز درد داشته باشد که اگر این درد با دارو، استراحت و فیزیوتراپی کنترل نشود، احتمال مطرح شدن جراحی بیشتر خواهد بود.
محدود شدن فعالیتهای روزمره
برخی بیماران به دلیل درد و خشکی زانو نمیتوانند مسافت کوتاهی راه بروند، از صندلی بلند شوند یا کارهای شخصی خود را انجام دهند. نیاز دائمی به عصا یا واکر نیز میتواند نشاندهنده کاهش جدی عملکرد مفصل باشد.
خشکی و کاهش دامنه حرکت زانو
خشکی شدید ممکن است خم و صاف کردن زانو را دشوار کند. این مشکل معمولا پس از استراحت طولانی یا هنگام بیدار شدن از خواب بیشتر احساس میشود که با پیشرفت آسیب، محدودیت حرکت میتواند به یک مشکل دائمی تبدیل شود.
تغییر شکل زانو و اختلال در راهرفتن
تخریب یک بخش از مفصل ممکن است باعث انحراف زانو به داخل یا خارج شود در چنین شرایطی شکل پا تغییر میکند و بیمار هنگام راهرفتن تعادل یا الگوی حرکتی طبیعی ندارد از همین رو تغییر شکل شدید زانو یکی از مواردی است که باید جدیتر بررسی شود.
تورم و التهاب تکرارشونده
تورم مداوم یا مکرر زانو میتواند نشانه التهاب و آسیب پیشرفته مفصل باشد، اگر تورم با درمانهای معمول کاهش پیدا نکند و همراه با درد و محدودیت حرکت باشد پزشک بررسیهای دقیقتری را پیشنهاد میکند.
پزشک چگونه ضرورت تعویض مفصل زانو را تشخیص میدهد؟
تصمیم درباره جراحی فقط براساس توضیح بیمار یا نتیجه یک عکس ساده گرفته نمیشود بلکه متخصص ارتوپدی باید علائم، نتیجه معاینه، وضعیت استخوانها و میزان تاثیر بیماری بر زندگی فرد را در کنار یکدیگر قرار دهد.
معاینه و بررسی شرایط بیمار
در جلسه معاینه، پزشک محل و شدت درد، دامنه حرکت، قدرت عضلات، ثبات زانو و نحوه راهرفتن بیمار را بررسی میکند همچنین درباره سابقه بیماریها، مصرف دارو، درمانهای قبلی و محدودیتهای روزمره سوال خواهد کرد.
بررسی تصاویر پزشکی
رادیوگرافی معمولا برای مشاهده کاهش فاصله مفصلی، تغییر شکل استخوان و میزان تخریب زانو انجام میشود در بعضی شرایط نیز ممکن است برای بررسی دقیقتر بافتها یا آسیبهای همراه، تصویربرداریهای تکمیلی درخواست شود.
ارزیابی آمادگی برای جراحی
سلامت عمومی بیمار نیز اهمیت زیادی دارد از همین رو وضعیت قلب، ریه، قند خون، فشارخون، وزن و وجود عفونت باید پیش از عمل بررسی شود همچنین کنترل بیماریهای زمینهای میتواند احتمال بروز عوارض را کاهش دهد و به روند بهبودی کمک کند.
بررسی تخصصی شرایط بیمار قبل از عمل توسط دکتر امیرحسین مجدی
دکتر امیرحسین مجدی بهترین جراح تعویض مفصل زانو در تهران و دارای فلوشیپ هیپ، در زمینه بررسی و درمان بیماریهای مفصلی فعالیت دارد. ایشان عضو انجمن جراحان هیپ کشور است و دوره پزشکی عمومی خود را در دانشگاه علوم پزشکی ایران و دوره تخصص ارتوپدی را در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان گذرانده است.
پیش از پیشنهاد جراحی، شرایط بیمار باید بهطور کامل ارزیابی شود. این بررسی شامل معاینه بالینی، مشاهده تصاویر رادیولوژی، مطالعه سوابق پزشکی و ارزیابی درمانهای قبلی است. چنین ارزیابیای کمک میکند مشخص شود که آیا تعویض مفصل انتخاب مناسبی است یا هنوز میتوان از روشهای غیرجراحی استفاده کرد.
در صورت نیاز به عمل نیز نوع جراحی، شرایط بیمار، وضعیت مفصل و برنامه مراقبت و توانبخشی بعد از عمل باید بهصورت مشخص برای بیمار توضیح داده شود.
شمارههای مطب جهت دریافت نوبت برای مشاوره
- ۰۲۱۴۴۲۲۳۲۳۲
- ۰۹۹۳۷۷۷۷۰۸۹
آیا سن بیمار تعیینکننده زمان جراحی است؟
سن بهتنهایی مشخص نمیکند که بیمار به تعویض مفصل نیاز دارد یا خیر. بعضی افراد در سنین بالاتر با وجود مشاهده تغییرات مفصلی، درد یا محدودیت شدیدی ندارند اما در مقابل، ممکن است فردی جوانتر به دلیل آرتروز پیشرفته، بیماری زمینهای یا آسیب قدیمی با تخریب شدید زانو روبهرو شود.
از همین رو پزشک هنگام تصمیمگیری، شدت درد، سطح فعالیت، وضعیت سلامت عمومی، کیفیت استخوان و انتظار بیمار از نتیجه درمان را بررسی میکند پس نمیتوان یک سن ثابت را برای همه بیماران مناسب دانست.
تاخیر در تعویض مفصل زانو چه پیامدهایی دارد؟
انجام زودهنگام جراحی بدون وجود شرایط لازم توصیه نمیشود اما تاخیر طولانی در شرایطی که مفصل بهشدت تخریب شده است، مشکلات مختلفی چون کاهش فعالیت به دلیل درد، ضعف عضلات، افزایش وزن، خشکی بیشتر زانو و افت توان حرکتی را به دنبال دارد.
همچنین، تغییر شکل زانو بهمرور شدت میگیرد و راه رفتن را دشوارتر میکند به همین دلیل زمان مناسب جراحی باید با نظر متخصص و براساس میزان آسیب مفصل و شرایط بیمار تعیین شود.
جمعبندی
اگر زانو درد برای چند هفته ادامه پیدا کرده و خواب یا فعالیتهای روزمره را مختل کرده است مراجعه به متخصص ارتوپدی را به تاخیر نیندازید. تعویض مفصل زانو معمولا زمانی پیشنهاد میشود که آسیب مفصل شدید باشد و درمانهای غیرجراحی نتوانند درد و محدودیت حرکتی را کاهش دهند. علائمی مانند تورم مداوم، تغییر شکل زانو و کاهش دامنه حرکت نیز نیازمند بررسی تخصصی هستند در نهایت، زمان مناسب جراحی باید پس از معاینه بیمار و بررسی تصاویر پزشکی تعیین شود.
ارسال نظر