افزایش «بخشش‌» محکومان به اعدام

روزنامه شرق: بخشش، کلمه‌ای است که این ‌روزها زیاد تکرار می‌شود. طی دوهفته گذشته اولیای‌دم چندین مقتول قبل و حین اجرای حکم قصاص قاتل فرزند خود اعلام کردند متهم را عفو می‌کنند. این موج پس از آن آغاز شد که فوتبالیست سابق مازندرانی و همسرش قاتل فرزند خود را در شهرستان نور در ملأ‌عام بخشیدند و مادر مقتول طناب ‌دار را از گردن محکوم به قصاص باز کرد.

پس از آن زوجی نیشابوری عامل قتل پسر ۱۸ساله‌شان را عفو کردند. این پرونده از روز ۲۰ اسفند سال ۸۸ تشکیل شده بود. در آن روز دو جوان که در منطقه‌ای در اطراف نیشابور درگیری داشتند سر موضوعی ساده و پیش‌پاافتاده با هم درگیر شدند و جوانی ۱۹ ساله به‌نام سعید، جوان دیگری به‌نام مهران را با ضربه چاقو به قتل رساند.

متهم پس از ارتکاب قتل دستگیر و روانه زندان شد و پرونده مراحل قضایی را طی کرد تا اینکه دو سال قبل حکم قصاص تایید شد. دو هفته قبل از اجرای احکام به خانواده مقتول خبر دادند حکم قرار است اجرا شود اما والدین مهران چند ساعت قبل از اینکه متهم پای چوبه‌دار برود به دادگاه رفتند و اعلام کردند متهم را عفو می‌کنند.

پدر مهران می‌گوید هرگز قصد نداشت قاتل را قصاص کند و در این مدت فقط منتظر آن بود که نشان بدهد مجازات قتل چیست. او و همسرش اعلام کردند سعید را فقط به‌خاطر رضای خدا، امام‌حسین(ع) و امام‌رضا(ع) بخشیدند.

پس از این دو رضایت، اولیای‌دم مقتولی دیگر در بندرعباس قاتل فرزند خود را بار دیگر به زندگی بازگرداندند. این قتل آذر سال ۷۹ اتفاق افتاد و جوانی ۲۲ ساله به‌نام مهدی کشته شد. پس از آن تحقیقات آغاز و دوسال قبل مردی ۶۱ساله به اتهام قتل دستگیر شد و پرونده به جریان افتاد. در این پرونده نیز حکم به قصاص صادر شد و متهم روز یکشنبه هفته جاری پای چوبه‌دار رفت و حکم پس از انجام تشریفات قانونی به اجرا درآمد اما چندثانیه بعد در حالی‌که محکوم میان زمین و آسمان معلق بود و دیگر امیدی به بازگشت به زندگی نداشت اولیای‌دم فریادکشان اعلام کردند گذشت می‌کنند.

عسگر جوزری -برادر ۳۵ساله مقتول- درباره قتل می‌گوید: «برادرم به خواهر یکی از دوستانش علاقه‌مند بود اما چون آن زن، بیوه بود خانواده ما با این ازدواج مخالف بودند و به‌همین دلیل موضوع زیاد علنی نشده بود اما من در جریان ماجرا قرار داشتم و خانواده آن زن نیز از مساله مطلع بودند. در این میان شخصی به برادر و پدر دختر به دروغ گفت مهدی و آن زن رابطه نامشروع دارند و آنها نیز بدون تحقیق تصمیم به قتل گرفتند و برادرم را با سلاح کشتند. آنها پنج یا شش گلوله به مهدی شلیک کردند. پدر آن زن دوسال قبل دستگیر شد اما پسرش که دوست برادرم بود هنوز هم فراری است.»

عسگر ادامه می‌دهد: «خانواده قاتل در این سال‌ها برای اعلام رضایت نزد ما نیامده بودند و در مدتی که قاتلان فراری بودند چندبار پیام فرستادند که اگر ما از آنها بگذریم قاتلان خودشان را معرفی خواهند کرد اما ما با این پیشنهاد موافقت نکردیم و گفتیم اول باید خودشان را معرفی کنند و بعد ما تصمیم خواهیم گرفت. این قتل با برنامه‌ریزی انجام شده بود و هیچ توجیهی نداشت. در این سال‌ها خیلی به ما سخت گذشت و همه اینها انگیزه ما را برای اجرای قصاص زیاد می‌کرد و خیلی دنبال دستگیری متهمان بودیم تا اینکه یکی از متهمان دستگیر شد و از آن به بعد برای بخشش پیش ما آمدند ولی ما اصرار داشتیم متهم دوم هم باید خودش را معرفی کند که البته این اتفاق نیفتاد.»

این جوان در ادامه می‌گوید: «بعد از صدور حکم ما قصد داشتیم آن را اجرا کنیم تا درس عبرتی برای دیگران شود و در موارد مشابه چنین کاری نکنند. حتی تا شب قبل از اجرای حکم نیز ما تصمیم داشتیم قاتل را قصاص کنیم اما وقتی مادرم قاتل را دید که بالای‌ دار می‌لرزید نتوانست طاقت بیاورد و گفت قاتل را برای رضای خدا می‌بخشد. قاتل هم دو بچه مجرد دارد و مادرم این نکته را موردنظر قرار داد. ما می‌خواستیم اثبات کنیم که می‌توانیم حکم را اجرا کنیم. اگر قاتلان زودتر خودشان را معرفی می‌کردند شاید زودتر آنها را می‌بخشیدیم.»

او ادامه می‌دهد: «الان احساس خیلی بهتری داریم و وجدانمان راحت است. من فکر می‌کنم خدا رحمی را در دل پدر و مادر من گذاشت و با این کار نام نیکی از ما و برادر مرحومم به جا ماند. خانواده قاتل هم تا زمانی که زنده هستند مدیون ما هستند چون زندگی پدرشان را به آنها بخشیدیم. من به خانواده‌هایی که عزیزی را از دست داده‌اند می‌گویم در نظر بگیرند که قاتل در یک لحظه این کار را انجام داده و خیلی از این افراد احتمالا قصد کشتن نداشتند پس اولیای‌دم بهتر است که ببخشند. در این صورت قاتل هم تا زمانی که زنده است ماجرا را برای دیگران تعریف و آنها را نصیحت می‌کند و این کار تاثیر مثبتی دارد.»

مجتبی قهرمانی -معاون دادستان بندرعباس- نیز به خبرنگار ما گفت: «امیدوار هستم بعد از این بخشش و بخشش‌هایی که در شهرهای دیگر اتفاق افتاده نهضت مصالحه در کشور راه بیفتد و منجر به عفو محکومان به قصاص شود.»

بعد از بخشش قاتل در بندرعباس، اتفاقی مشابه در بیجار نیز تکرار شد. این قتل در سال ۷۷ در روستای «ینگی ارخ» بیجار رخ داده و حکم قصاص قاتل در این مدت به تایید دیوانعالی کشور رسیده بود. دوروز پیش متهم به قتل پای چوبه‌دار منتقل شد تا حکم اجرا شود اما اولیای‌دم در واپسین لحظات اعلام کردند قاتل را به مناسبت سالروز ولادت حضرت زهرا می‌بخشند.

حجت‌الاسلام مرادی امام جمعه بیجار که برای جلب رضایت اولیای‌دم مقتول تلاش کرده بود در این‌باره گفت: بر اساس آموزه‌های دینی و فرامین قرآنی، بخشش و گذشت از ارزشمندترین اخلاقیات مومنین محسوب می‌شود.

وی افزود: مهر و رافت اسلامی همیشه در جامعه راهگشا بوده و از مهم‌ترین پیام‌های این اقدام خداپسندانه، نشر و ترویج الفت، محبت و قرب الهی است.

امام جمعه بیجار توصیه کرد مهر و محبت را در کانون خانواده و زندگی اجتماعی خود نهادینه و به‌عنوان الگو به جوامع دیگر نیز نشر و ترویج کنید.

موج بخشش‌ها به داراب هم رسید و خانواده جوانی به نام حیدر که در ۲۳سالگی به قتل رسید از خونخواهی گذشتند. حیدر اهل یکی از روستاهای منطقه فسارود داراب بود که در ماه رمضان سال ۸۴ کشته شد. حیدر آن روز پس از شرکت در مراسم احیا به سمت خانه خواهرش حرکت کرد اما در راه توسط جوانی دیگر به قتل رسید. برادر حیدر درباره نحوه قتل گفت: «یکی از دوستان حیدر در راه او را به کلوپ بازی‌های رایانه‌ای برد که در آنجا قاتل بر سر بازی کامپیوتری او را با چاقو تهدید کرد و سپس با برادرم درگیر شد. حیدر سه بار از خودش دفاع کرد و در آخر متهم چاقو را به گردن او فرو کرد.»

متهم به قتل بعد از محاکمه به قصاص محکوم شد و حکم قرار بود سال گذشته اجرا شود اما مادر مقتول به وی فرصت داد و در نهایت چند روز قبل او را بخشید.

مادر حیدر درباره این تصمیمش به داراب نیوز گفت: فرزندم آن روز روزه بود و بعد از افطار پای روضه شیخ انصاریان خیلی گریه کرد، آماده شد و به ‌سمت خانه خواهرش حرکت کرد. من در حال درست‌کردن غذا برای سحر بودم که نوه‌ام با عجله آمد و گفت حیدر چاقو خورده است. وقتی به محل قتل فرزندم رسیدیم که او را به بیمارستان برده بودند و در آنجا هم به علت خونریزی شدید نگذاشتند او را ببینم.

مادر حیدر ادامه داد: خیلی سخت است که قاتل فرزند جوانت را ببخشی اما من با خدا معامله کردم و برای رضای او از خون فرزندم گذشتم. ما حتی دیه هم نخواستیم و به حرمت حضرت‌زهرا(س) از اعدام او گذشت کردیم. خیلی سخت بود که رضایت بدهم اما با خود گفتم اعدام این جوان فرزند من را زنده نمی‌کند. به‌خاطر خدا و به حرمت حضرت‌زهرا(س) گذشت کردم. در این هشت سال مدام می‌گفتم خدایا شب بیست‌ویکم رمضان فرزندم را از من گرفتی حتما مصلحتم در این بود الان هم که این اتفاق افتاده هرچه خیر است پیش بیاید.

این موارد بخشش فقط نمونه‌هایی است که اخبار آن به دست رسانه‌ها رسیده است و آمار دقیقی از تعداد پرونده‌هایی که به صلح و سازش ختم‌شده در دسترس نیست. نکته حایزاهمیت در این پرونده‌ها این است به غیر از ماجرایی که در شهرستان نور رخ داد و از طریق برنامه۹۰ از اولیای‌دم تقاضا شده قاتل را ببخشند در موارد دیگر اولیای‌دم خودشان و بدون رسانه‌ای‌شدن پرونده این تصمیم بزرگ را گرفتند.