«گرگوری میکز»؛ طرفدار برجام، متحد اسرائیل

شرق: سال ۲۰۱۵ میلادی زمانی که «بنیامین نتانیاهو»، نخست‌وزیر اسرائیل، بدون دعوت «باراک اوباما»، رئیس‌جمهوری وقت ایالات متحده، برای سخنرانی به کنگره آمریکا رفت، «‌گرگوری میکز» جزء نخستین کسانی بود که حاضر به شرکت در آن جلسه نشد؛ او به همراه دیگر نمایندگان رنگین‌پوست کنگره معتقد بودند که این حرکت توهینی آشکار به نخستین رئیس‌جمهوری رنگین‌پوست تاریخ آمریکاست.

حالا او به ریاست کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا منصوب شده تا تکلیف یکی از مهم‌ترین چهره‌های کنگره آمریکا در عرصه سیاست خارجی مشخص شود.

اکنون «جو بایدن»، رئیس‌جمهوری آینده ایالات متحده و «تونی بلینکن»، وزیر خارجه احتمالی او، خیالشان از تعامل با مجلس نمایندگان بر سر تصمیم‌های مربوط به سیاست خارجی راحت‌تر از گذشته است. میکز را که می‌گویند از علاقه‌مندان «مهاتما گاندی» است، می‌توان از میانه‌روهای حزب دموکرات دانست که در مواردی مثل مخالفت با جنگ عراق، تأکید بر حق کنگره برای محدود‌‌کردن اختیارات جنگی قوه مجریه و دفاع از برجام پیشگام بوده است.

او در ضمن متحد قوی اسرائیل است و گروه‌های سیاسی آمریکایی که خود را طرفدار اسرائیل می‌دانند، همه از او حمایت کرده‌اند. در آن سو نیز «مایکل مک‌کائول» به‌عنوان رهبر جمهوری‌خواهان در کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان انتخاب شد. او از قوی‌ترین حامیان موضع سرسخت دولت «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهوری کنونی آمریکا، علیه چین است.

به نوشته روزنامه ایندیپندنت، میکز که پیش از این سومین نماینده عالی‌رتبه کمیته محسوب می‌شد، با رأی ۱۴۸ به ۷۸ در میان نمایندگان دموکرات پیروز شد. از آنجا که حزب دموکرات اکثریت مجلس نمایندگان را در اختیار دارد، تنها نمایندگان این حزب هستند که ریاست کمیته‌های این مجلس را انتخاب می‌کنند.

از نظر سیاسی او جزء جناح چپ نیست و برخی اقداماتش به‌‌شدت مورد انتقاد چپ‌ها قرار گرفته است. شاید همین موضع‌گیری‌ها باعث شد او بتواند رقیب چپ‌گراتر خود، «خوآکین کاسترو»، نماینده تگزاس و نامزد سابق ریاست‌جمهوری را شکست دهد که نماینده جناح چپ حزب دموکرات موسوم به «مترقی‌ها» بود.

رقیب راست‌گراتر او، «برد شرمن» از کالیفرنیا، دومین نماینده عالی‌رتبه کمیته بود که پیش از رأی نهایی کنار رفت. هنگام رأی‌گیری اولیه در زیرکمیته «مدیریت و سیاست‌گذاری» دموکرات‌ها، میکز ۲۹ رأی، کاسترو ۱۳ رأی و شرمن ۱۰ رأی آوردند که نشان از توازن قوا در حزب دموکرات دارد.

ریاست کمیته روابط خارجی پیش از این دو سال در اختیار «الیوت انگل» بود؛ او جزء نمایندگان یهودی مجلس است و از نزدیک‌ترین حامیان مواضع دولت اسرائیل در کنگره دانسته می‌شود. او مثلا خواهان به‌رسمیت‌شناختن بیت‌المقدس (اورشلیم)‌ به‌عنوان پایتخت اسرائیل بود؛ کاری که ترامپ برای اولین‌بار انجام داد و دموکرات‌ها عموما با آن مخالف بودند.

اما میکز، سیاست‌مدار ۴۴‌ساله سیاه‌پوست حمایت‌شده از سوی سوسیالیست‌ها موضع‌گیری‌های متفاوتی دارد؛ او از یک سو از حل اختلافات آمریکا با ایران از طریق دیپلماسی حمایت می‌کند و از سوی دیگر به دلیل حمایتش از اسرائیل، از سوی مقامات تل‌آویو پشتیبانی می‌شود.

او با وجود مخالفت با برخی از اقدامات اسرائیل مانند شهرک‌سازی‌ها، از ‌جمله نمایندگانی بود که به قطع‌نامه نمادین مخالفت با کارزار تحریم اسرائیل موسوم به «بی‌دی‌اس» که جنبش همبستگی با فلسطین راه انداخته است، رأی داد. پس از انتخاب میکز، سخنگوی سازمان لابی «کمیته روابط عمومی آمریکا و اسرائیل» موسوم به «آیپک» به روزنامه «تایمز آو اسرائیل» گفت: «میکز از حامیان قوی رابطه آمریکا و اسرائیل بوده‌ است و ما انتخاب ایشان را تبریک می‌گوییم. امیدواریم در آینده با ایشان در این کمیته کلیدی همکاری کنیم تا ائتلاف بین این دو دموکراسی تقویت شود».

اما با وجود این حمایت‌ها، میکز بلافاصله پس از پیروزی قول داد زمینه بازگشت به برجام را مهیا کند. او از‌ جمله منتقدان ترور «محسن فخری‌زاده»، دانشمند هسته‌ای ایران نیز هست و در توییتی نوشت که نگران است قصد از این عملیات، مخدوش‌کردن تلاش بایدن برای بازگشت به برجام بوده باشد و ادامه داد: «این عمل تأثیر چندانی بر تلاش ایران برای رسیدن به ظرفیت‌های هسته‌ای نخواهد داشت، اما می‌تواند راه دیپلماتیک به سوی صلح را مختل کند». او پیش از این بارها از برجام حمایت کرده است؛ هرچند این توافق را بی‌نقص و کامل نمی‌داند.

تغییری تاریخی در سیاست خارجی

میکز در بیانیه‌ای که متعاقب پیروزی خود برای تصدی این مقام منتشر کرد، با اشاره به اینکه از این انتصاب بسیار مفتخر است، گفت کمیته آتی روابط خارجی کنگره «یک تغییر جهت تاریخی را در عرصه سیاست خارجی آمریکا هدایت خواهد کرد».

او همچنین بارها تأکید کرده که اولویتش احیای وزارت خارجه است که در دوران ترامپ به محاق رفته و در برابر نهادهای درون کاخ سفید و مشاوران ترامپ مانند «جرد کوشنر»، داماد و مشاور ترامپ، به حاشیه رفته است. اولویت دیگر او تقویت بیش از پیش روابط آمریکا و اروپای غربی است.

میکز به‌عنوان عضو سابق مجمع پارلمانی ناتو در جایگاه خوبی در این زمینه قرار دارد و می‌خواهد از این پتانسیل برای بازسازی روابط آمریکا با اروپا بهترین بهره را ببرد. بسیاری از تحلیلگران سیاست خارجی آمریکا بر این باورند با ریاست میکز بر کمیته روابط خارجی، بایدن و بلینکن مسیر راحت‌تری را برای پیشبرد اهدافشان دارند؛ هرچند ترکیب مجلس سنای آمریکا از بیشتری دارد و اگر جمهوری‌خواهان بتوانند اکثریت را از آن خود کنند، بایدن برای پیشبرد بسیاری از سیاست‌هایش با سد جمهوری‌خواهان روبه‌رو می‌شود.