وامی که زوج‌ های جوان را پیر می‌کند!

همشهری آنلاین: آخرین آمار بانک مرکزی نشان می‌دهد که یک میلیون و ۱۱۶هزار و ۷۷۱نفر در صف دریافت وام ازدواج قرار دارند و از ابتدای امسال تا پایان ۱۵اردیبهشت‌ماه هم ۵۸هزار و ۳۱۵نفر موفق به دریافت وام شده‌اند.

یعنی تعداد دریافت‌کنندگان وام ازدواج در روز به‌طور میانگین ۱۲۶۷نفر برآورد می‌شود. برآوردها نشان می‌دهد درصورتی که بر تعداد متقاضیان افزوده نشود و میانگین ۱۲۶۷نفر هم در روز وام بگیرند، ۲۸‌ماه طول خواهد کشید تا همه خواستگاران وام ازدواج بتوانند از این تسهیلات استفاده کنند.

این بخشی از واقعیت تلخ پرداخت وام ازدواج است که نشان از کمبود شدید نقدینگی بانک‌ها دارد. اما آمار رسمی که نشان از طولانی‌تر شدن صف متقاضیان دریافت وام در آینده دارد را از زبان سید‌علی اصغر میرمحمد صادقی، مدیرکل اعتبارات بانک مرکزی بخوانید که می‌گوید:

روزانه به‌طور متوسط در سامانه تسهیلات وام ازدواج بانک مرکزی ۳۶۰۰نفر ثبت نام می‌کنند که همه آنها از سوی اداره ثبت احوال تأیید می‌شوند؛ اما به‌طور میانگین روزی ۱۲۶۷ نفر برای دریافت وام ازدواج به شبکه بانکی کشور معرفی می‌شوند.معنای دیگر این آمار این است که اگر وضعیت به همین صورت ادامه یابد تا پایان سال تعداد متقاضیان دریافت تسهیلات ازدواج به حدود یک‌ونیم‌میلیون نفر خواهد رسید، با این وجود محمود گلزاری معاون ساماندهی امور جوانان وزارت ورزش می‌گوید در سال ۹۳ چیزی به نام وام ازدواج در دولت لحاظ نشده است و چنین وامی اولویت ندارد.

چرا صف متقاضیان دریافت وام ازدواج طولانی‌تر می‌شود؟ میرمحمد صادقی می‌گوید:متأسفانه آمارها نشان می‌دهد رشد سپرده‌های قرض‌الحسنه بانک‌ها در ۱۱‌ماه نخست سال گذشته۶.۲درصد منفی شده که نشان می‌دهد میزان سپرده‌های بانکی برای پرداخت تسهیلات قرض‌الحسنه کمتر شده است. او در واکنش به برخی انتقادها مبنی بر اینکه چرا بانک‌ها از دیگر منابع خود برای پرداخت تسهیلات قرض‌الحسنه استفاده نمی‌کنند، اظهار می‌دارد: بانک‌ها برابر قانون مکلفند از محل منابع عادی خود، تسهیلات عادی پرداخت کنند و نمی‌توانند این منابع را به تسهیلات قرض‌الحسنه اختصاص دهند و طبق قانون بانک‌ها باید از محل منابع قرض‌الحسنه، تسهیلات قرض‌الحسنه پرداخت کنند.

تکالیف زیاد، تسهیلات کم

او علت دیگر طولانی‌تر شدن صف متقاضیان وام ازدواج را ناشی از تکالیفی می‌داند که قانونگذار بر شبکه بانکی تکلیف می‌کند و بانک‌ها باید بخشی از منابع قرض‌الحسنه خود را به این موارد اختصاص دهند. مدیرکل اعتبارات بانک مرکزی با اشاره به چندبرابر شدن حجم تسهیلات تکلیفی قرض‌الحسنه در سال‌های اخیر توضیح می‌دهد با این تکالیف قانونی بانک‌ها اجازه ندارند تمام منابع قرض‌الحسنه خود را به وام ازدواج اختصاص دهند.

این مقام مسئول در بانک مرکزی، پرداخت تسهیلات خوداشتغالی، مشاغل خانگی، زندانیان معسر، اشتغال مددجویان سازمان زندان‌ها، مددجویان کمیته امداد امام(ره) و سازمان بهزیستی، تعمیر واحدها و احداث حمام روستایی، ودیعه مسکن و سایر نیازهای ضروری مردم را بخشی از تکالیف قانونی مشمول دریافت تسهیلات قرض‌الحسنه اعلام کرد.مدیرکل اعتبارات بانک مرکزی دلیل دیگر طولانی‌تر شدن صف خواستاران وام ازدواج را افزایش سقف تسهیلات وام ازدواج از ۳ به ۵ میلیون تومان در دولت گذشته آن هم برخلاف نظر کارشناسی بانک مرکزی اعلام کرد و گفت:

وقتی سقف تسهیلات افزایش می‌یابد، تعداد کمتری می‌توانند وام ازدواج بگیرند، البته بانک مرکزی این موضوع را مدیریت کرد تا بانک‌ها همان تسهیلات ۳میلیونی را بدهند تا تعداد بیشتری بتوانند از این تسهیلات بهره‌مند شوند. میرمحمد صادقی می‌گوید: برابر با بخشنامه بانک مرکزی، پرداخت تسهیلات ۵میلیون تومانی منوط به داشتن منابع است تا از این شرایط بحرانی صف طولانی متقاضیان عبور کنیم.

در دولت گذشته بانک‌ها مکلف شدند تا صندوق قرض‌الحسنه ایجاد کنند یا با سازوکاری منابع قرض‌الحسنه خود را از سایر منابع جدا کنند؛ اقدامی که این امیدواری را ایجاد کرد که دخل و خرج منابع و مصارف قرض‌الحسنه بانک‌ها شفاف‌تر شود. اما حالا مدیرکل اعتبارات بانک مرکزی از دردسری تازه بر اثر ابلاغ این تکلیف به بانک‌ها خبر می‌دهد. با این تکلیف قانونی بسیاری از بانک‌ها از پذیرش سپرده‌های قرض‌الحسنه خودداری کردند که نتیجه آن کاهش منابع قرض‌الحسنه کل شبکه بانکی است و بانک مرکزی به ناچار این اجازه را به بانک‌ها داد تا با سازوکاری منابع قرض‌الحسنه خود را از سایر منابع جدا کنند.

دلیل سلیقه‌ای عمل‌کردن بانک‌ها

بسیاری از زوج‌های جوان از سلیقه‌ای عمل کردن بانک‌ها در پرداخت تسهیلات ۵میلیون تومانی گلایه دارند. مدیرکل اعتبارات بانک مرکزی پاسخ می‌دهد: شورای پول و اعتبار شرایطی برای متقاضیان دریافت وام ازدواج ۵میلیون تومانی درنظر گرفته که شرط کافی آن داشتن منابع بانک‌های عامل است.

براساس مقررات درج شده در سامانه تسهیلات ازدواج بانک مرکزی، به دخترانی که مهریه آنها تا ۱۱۰سکه بهار آزادی باشد، یا پسرانی که قبل از ۲۵سالگی ازدواج کنند و یا یکی از والدین عروس یا داماد از دنیا رفته باشد، یا آنها دانشجوی دانشگاه و طلبه باشند، تسهیلات ۵میلیون تومانی تعلق می‌گیرد. صادقی می‌گوید: پرداخت تسهیلات ۵میلیونی به بانک‌ها تکلیف نشده و این بستگی به‌وجود منابع قرض‌الحسنه بانک‌ها و در اختیار آنهاست. البته افزون بر زوج‌های مشمول این شرایط، زندانیان نیازمند هم در اولویت قرار دارند.