نگاه بایدن به یمن، زمینه‌ساز دیپلماسی با ایران

خبرگزاری ایرنا: نشریه «نیوزویک» در مقاله‌ای، تصمیم «جو بایدن» رئیس جمهوری آمریکا در زمینه کاهش نقش کشورش در جنگ یمن را راهی برای تقویت راه حل‌های دیپلماتیک ایران به منظور حل بحران این جنگ توصیف کرد.

در این مقاله که به قلم «تام اوکونور» نوشته شده، آمده است: بایدن برای کاهش نقش و مشارکت آمریکا در جنگ یمن و تغییر مسیر تلاش‌ها به سوی یافتن راهکاری دیپلماتیک برای بحران این، ابتکار عمل به خرج داده است.

در همین حال «جرالد فیرشتاین» سفیر سابق ایالات متحده در یمن که اکنون به عنوان معاون ارشد رئیس موسسه خاورمیانه خدمت می‌کند، اعتقاد دارد که با برداشتن یک اختلاف اساسی بین ایران و عربستان از روی میز، دوستان و شرکای ما در منطقه حرکات مثبت آمریکا نسبت به ایران را برای منافع امنیتی‌شان کمتر تهدیدآمیز تلقی می‌کنند.

وی افزود: فراتر از بحث مذاکره بین ایران و آمریکا، ابتکار عمل موفقیت آمیز برای حل بحران یمن می‌تواند فرصت تعامل مستقیم برای کشورهای منطقه به ویژه عربستان، امارات متحده عربی و ایران جهت پرداختن به موضوعات امنیت منطقه‌ای را فراهم می‌کند.

همچنین «پیتر سالیسبوری» تحلیل‌گر ارشد مسایل یمن در گروه بحران بین‌المللی به نیوزویک گفت: در یک دنیای ایده آل، مکملی برای سیاست متفاوت دولت جدید آمریکا در قبال ایران، عربستان و یمن وجود خواهد داشت.

وی افزود: آنها در مورد بازگشت به توافق با ایران با استفاده از چشم انداز کاهش تحریم‌ها مذاکره خواهند کرد تا رضایت تهران را جلب کنند و در عین حال از فرآیند صلح در یمن بهره می‌گیرند تا ثابت کنند که قادر به یافتن نقاط مشترک بین سعودی‌ها و ایرانی‌ها برای پایان دادن به اختلافات منطقه‌ای هستند.

سالیسبوری گفت: در یمن، بزرگترین چالش یافتن رویکردی است که مورد موافقت همه گروه‌های محلی درگیر در جنگ باشد.

در همین حال، «آنلی شلین» عضو محقق موسسه «کوئینزی» برای سیاستمداری مسئولانه که در یمن و دیگر کشورهای خاورمیانه کارهای میدانی زیادی انجام داده است، گفت: حتی در دنیایی ایده آل، از نظر من جایی که همه کشورهای خارجی با توقف تامین مالی خشونت در یمن و خروج کامل نظامی از این کشور موافقت کنند، جنگ پایان نخواهد یافت.

نیوزویک در ادامه این مقاله آورد: تا زمانی که مشخص نیست آمریکا تا چه اندازه از درگیری یمن خارج می‌شود، بعید است سایر نقش آفرینان به نام صلح حرکتی انجام دهند.

طرف های درگیر در یمن واکنش‌های متناقضی نسبت به سیاست‌های بایدن در مورد یمن نشان داده‌اند.

این نشریه آمریکایی افزود که «عبدربه منصور هادی» رئیس جمهوری مستعفی یمن جویای کمک آمریکا به متحد و حامی اصلی‌اش عربستان است.

از سویی، «محمد عبدالسلام» سخنگوی «جنبش انصارالله» به تازگی به نیوزویک گفت: موضع واقعی در ارتباط با یمن، توقف جنگ و لغو محاصره این کشور است.

وی افزود: این مساله (لغو تحریمها) همه تاثیرات منفی انسانی و نظامی را مورد توجه قرار می‌دهد و امکان کلید خوردن روند سیاسی یمن را مهیا می‌کند.

سازمان ملل و برخی گروه‌های کمک کننده به قربانیان درگیری یمن توافق دارند که پایان خصومت‌ها، تنها راه برای کاهش رنج و محنت میلیون‌ها یمنی و ایجاد ثبات در کشوری است که دستخوش فقر، بیماری و قحطی است.

به همین منظور، «مارتین گریفیتس» نماینده ویژه سازمان ملل در امور یمن به تازگی به تهران سفر کرد تا این مساله را با «محمد جواد ظریف» وزیر امور خارجه ایران در میان گذارد.

طبق یادداشتی که از طرف دفتر گریفیتس برای نیوزویک ارسال شد، دو طرف درمورد نیاز فوری پیشرفت به سوی آتش بس سراسری، بازگشایی فرودگاه صنعا و کاهش محدودیت‌ها در بندر حدیده بحث و تبادل نظر کردند. همچنین مقام سازمان ملل از ابراز حمایت ایران از تمهیدات این سازمان برای پایان دادن به درگیری‌ها در یمن استقبال کرد.

«پویا عالی مقام» نویسنده و مورخ خاورمیانه و کارشناس موسسه فناوری «ماساچوست» نیز گفت که واشنگتن باید ریاض و ابوظبی را برای توقف درگیری در یمن تحت فشار قرار دهد.

وی افزود: جنگ عربستان - امارات هیچ نتایچ سیاسی دربرنداشته و در مقابل باعث بروز شدیدترین بحران بشری جهان در فقیرترین کشور منطقه شده است.

وی تاکید کرد: هیچ دلیلی برای ادامه جنگ در یمن وجود ندارد. همه نشانه‌ها حاکی است که جنگ در این کشور از ابتدا نباید آغاز می‌شد و دستکم باید مدت‌ها قبل پایان می‌یافت.

این کارشناس در ادامه در مورد توافق هسته‌ای گفت که این طرف آمریکایی است که باید موضع سخت خود را نرم کند.

وی افزود: بازگشتی که طبق آن آمریکا گامی همچون لغو بخشی از تحریم‌ها را بردارد، می‌تواند مسبب مجموعه‌ای از رویدادهایی باشد که هر دو طرف را به پیروی کامل از توافق سوق می‌دهد.

در بیانیه‌ای که هفته گذشته به نیوزویک رسید، «ند پرایس» سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در شرح موضع واشنگتن بر لزوم حرکت نخست از طرف تهران تاکید کرد.

«آنتونی بلینکن» وزیر امور خارجه آمریکا نیز تصریح کرده است که تعامل تهران و واشنگتن باید طیف وسیعی از موضوعات فراتر از برجام را دربرگیرد.

در ادامه مقاله نیوزویک آمده است: با گذشت بیش از چهار دهه رقابت بین ایران و آمریکا، تهران و واشنگتن احتمالا در مورد موضوعات منطقه‌ای بسیار دور افتاده‌اند و خروج آمریکا از برجام نیز اعتماد تازه شکل گرفته (ایران) به غرب را از بین برده است.

یک کارشناس مرکز مطالعات دیپلماتیک و راهبردی دانشگاه فلوریدای جنوبی نیز گفته است موضع جدید دولت آمریکا در قبال یمن ممکن است مورد تایید ایران باشد اما از نظر تهران، کافی نیست.

به اعتقاد این کارشناس، این اقدام به خودی خود برای بازگرداندن ایران به تعهدات برجامی و مذاکرات احتمالی کافی نیست و اولویت اول امنیت ملی تهران لغو تحریم‌های آمریکا است.

وی استدلال کرد که مسیر همکاری ایران و آمریکا در مورد یمن از طریق برجام پیش می‌رود، نه برعکس.

این کارشناس معتقد است اگر آمریکا و ایران پیشرفت مطلوبی درجهت حل بن بست هسته‌ای داشته باشند، آن وقت می‌توان سیاست‌های منطقه‌ای ایران را روی میز مذاکره گذاشت. در آن صورت، یمن ایده آل‌ترین و آسانترین موضوع برای شروع مذاکرات است، زیرا این کشور به لحاظ استراتژیک به اندازه عراق، لبنان یا سوریه برای ایران مهم نیست.