پابرجا باشی ای سروِ سایه‌فکن!

خراسان: انگار همسر استاد از زبان همه ما می‌گوید: «نمی‌دانم این‌ها از کجا در می‌آید»! چند روز گذشته خبری در فضای مجازی مبنی بر درگذشت دکتر محمدعلی اسلامی‌ندوشن، شاعر، منتقد، نویسنده، مترجم و پژوهشگر برجسته ایرانی منتشر شد که همسر ایشان، دکتر شیرین بیانی آن را تکذیب کرد. همسر استاد، در گفت‌وگو با ایسنا و در واکنش به این شایعه گفته است: «ایشان کسالتش در سه چیز خلاصه می‌شود؛ یک ضعف است؛ یکی از پاافتادگی و دیگری کهولت است. شکر خدا برقرار هستند و ما هم شکرگزار هستیم که از این بدتر نیست». با آرزوی صحت و سلامت برای استاد محمدعلی اسلامی‌ندوشن، در ادامه مطلب فعالیت‌های ادبی این چهره ماندگار فرهنگ ایرانی را مرور می‌کنیم.

از «نامه نامور» تا «داستانِ داستان‌ها»

بیشترین فعالیت پژوهشی استاد اسلامی‌ندوشن در زمینه ادبیات حول و حوش شاهکار حکیم توس، شاهنامه بوده‌است. آثار تألیفی استاد درباره شاهنامه در شمار مهم‌ترین کتاب‌های پژوهشی درباره این اثر هستند؛ از جمله آن‌ها می‌توان به «سرو سایه‌فکن» اشاره کرد که با زبانی آراسته و فخیم به زندگی و زمانه فردوسی می‌پردازد و بیشتر داستان‌های شاهنامه را به‌طور اجمالی بیان می‌کند.

«نامه نامور» از دیگر کتاب‌های مشهور استاد اسلامی‌ندوشن، گزیده‌ای از شاهنامه فردوسی است. «زندگی و مرگ پهلوانان در شاهنامه» و «داستانِ داستان‌ها: رستم و اسفندیار در شاهنامه» هم از جمله کتاب‌های خواندنی و شیرین استاد اسلامی‌ندوشن با موضوع شاهنامه است. اسلامی‌ندوشن درباره علاقه‌اش به فردوسی و شاهنامه چنین می‌گوید: «آن‌چه در شاهنامه همواره مرا به شگفتی وامی‌داشته، آن بوده است که گویی تماشاگر صحنه وقایعی هستم که در دنیای برتری می‌گذرند. وقتی شاهنامه را می‌خوانم یا می‌شنوم، گویی پاهایم بالاتر از فراز خاک قرار می‌گیرند».

به یادِ آن «روزها»

بعید است نثر شیوا و دلنشین اسلامی‌ندوشن، در کتاب «روزها» را که بخش‌هایی از آن در کتاب فارسی دوران مدرسه آمده بود، از یاد برده باشید. از جمله مهارت‌های استاد اسلامی‌ندوشن، نگارش خاطرات و زندگی‌نامه است. شاید یکی از مشهورترین زندگی‌نامه‌های معاصر فارسی دوره چهار جلدی کتاب «روزها»، به قلم او باشد.

اسلامی‌ندوشن با نثر پرصلابت، مستحکم و روان خود، مخاطب را به روزگارانِ کودکی و نوجوانی‌اش در یزد می‌برد. ندوشن در این کتاب، سال‌های زندگی‌اش از 4 تا 53 سالگی را شرح داده است که جلد اول آن، از سال 1308 تا 1318، جلد دوم از سال 1317 تا 1323، جلد سوم از سال 1323 تا 1324 و جلد چهارم از سال 1332 تا 1357 را در بر می‌گیرد. به اعتقاد صاحب‌نظران، اگر می‌خواهیم اسلامی‌ندوشن را بشناسیم، باید ابتدا کتاب «روزها» را بخوانیم.