حاجی فیروز؛ نویدگر بهار یا سمبل نژادپرستی؟

خبرگزاری ایمنا: دو عضو شورای شهر به اینکه در برنامه‌های شهرداری تهران از حاجی فیروز با صورت سیاه استفاده نمی‌شود، انتقاد کردند.

حضور حاجی فیروز با آرایشی سیاه و لباسی قرمز در خیابان‌های شهر و آواز خواندن و رقصیدن او یکی از نمادهای کهن نوروز است. او خبر فرار رسیدن نوروز را به مردم می‌دهد، در قبال آن انعام می‌گیرد و چهره‌ای شناخته شده در جامعه ایرانی دارد.

درباره علت سیاهی سیمای حاجی فیروز دلایل مختلفی ذکر کرده‌اند اما به هر روی، اکنون کمتر کسی از این سیاهی برداشت‌های نژادپرستانه می‌کند.

با این حال محمدرضا جوادی یگانه، معاون اجتماعی و فرهنگی شهردار تهران با انتشار نامه‌ای در صفحه خود، از حذف سیاهی چهره حاجی فیروز در برنامه‌های شهرداری خبر داد و در توییتی نوشت: حاجی فیروز ریشه‌های اساطیری هم دارد، اما سوءبرداشت نژادی از چهره سیاه او را نمی‌توان انکار کرد. ضمن دعوت از اصحاب علم و هنر برای پژوهش و گفتگو برای روشن‌تر شدن ابعاد موضوع، شهرداری تهران از این پس و تا آن زمان، در برنامه‌هایش از حاجی فیروز با صورت سیاه استفاده نمی‌کند.

این اظهارنظر او با واکنش محمدجواد حق‌شناس، رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورا مواجه شد. حق‌شناس در پاسخ جوادی یگانه توئیت زد: حاجی فیروز نماد نژادپرستی نیست، سخنگوی ستمدیدگان و بیانگر دردها و پیام آور شادی و بهار است حاجی فیروز جایگاه ویژه در تاریخ نمایش ایرانی دارد. کتاب آئین‌های ایرانی بخوانید تا نویدگر بهار را سمبل نژادپرستی ندانید آئین‌های ایرانی مانا و جاودان است و حذف شدنی نیست.

علی اعطا، سخنگوی شورا نیز توئیت زد: برای دکتر جوادی به عنوان یک جامعه شناس بادانش، احترام فراوان قائلم؛ اما به عنوان یک فرد علاقمند با مختصر مطالعاتی در حوزه فرهنگ و ادبیات، منطق اقدام ایشان را درک نمی‌کنم. فارغ از ریشه‌ها، در کجای فرهنگ ایرانی دوگانه نژادسیاه / نژادسفید دارای موضوعیت بوده؟! این نامه، از یک مرجع رسمی در حوزه مدیریت فرهنگی، چیزی جز پذیرش و رسمیت دادن به یک دوگانه ناموجود -یا حداقل بسیار کمرنگ- نیست. شهرداری دستگاه اجرایی است. پژوهش و گفتگو و کشف حقایق را به ساحت خاص خود بسپارید و دستور به توقف یک امر دایر فرهنگی و دستورناپذیر ندهید.