آقای نویسنده نگران نباش؛ قالیباف را در داخل ترور می‌کنند

دکتر سلمان حسینی در عصر ایران نوشت: نویسنده‌ای آمریکایی‌ـ‌اسرائیلی در روزنامه «واشنگتن اگزمینر» خواستار ترور محمدباقر قالیباف شده است. عنوان یادداشت او هیچ ابهامی ندارد: «سیا و موساد باید قالیباف را حذف کنند تا ماشین تداوم ایران شکسته شود.» این نویسنده، که سابقه خدمت در نیروهای ویژه ارتش اسرائیل و آمریکا را دارد، قالیباف را یکی از حلقه‌های اصلی اتصال ساختار سیاسی، نظامی و مدیریتی ایران می‌داند. از نگاه او، حذف قالیباف می‌تواند بخشی از توان ایران برای عبور از بحران، اداره جنگ و بازسازی پس از جنگ را مختل کند. به همین دلیل نیز از دو سازمان اطلاعاتی می‌خواهد برای حذف فیزیکی او وارد عمل شوند.

اما شاید لازم باشد کسی به این نویسنده بگوید چندان نگران نباشد. برای حذف قالیباف فقط نباید به موساد و سیا امید بست. در داخل ایران نیز گروهی مدت‌هاست مأموریت حذف او را دنبال می‌کنند؛ البته با روشی کم‌هزینه‌تر، آرام‌تر و در ظاهر قانونی‌تر: ترور شخصیت. موساد برای حذف یک شخصیت سیاسی به اطلاعات، نفوذ، فناوری، طراحی عملیات و پذیرش هزینه‌های سنگین نیاز دارد. ترور شخصیت اما ساده‌تر است. کافی است هر تصمیم، سخن و اقدام یک چهره سیاسی چنان روایت شود که در نهایت، تصویری کاملاً منفی از او در ذهن مخاطب باقی بماند.

در این عملیات، واقعیت اهمیت چندانی ندارد. اگر قالیباف از مذاکره دفاع کند، «سازش‌کار» معرفی می‌شود. اگر بر حقوق و خطوط قرمز ایران بایستد، می‌گویند «مذاکره را به شکست کشاند». اگر درباره ضرورت پایان جنگ سخن بگوید، متهم می‌شود که در برابر دشمن کوتاه آمده است. اگر بر آمادگی دفاعی و پاسخ نظامی تأکید کند، او را «جنگ‌طلب» می‌خوانند. اگر در بحران مسئولیت بپذیرد، می‌گویند در پی افزایش قدرت شخصی است. اگر مسئولیتی نپذیرد، او را به فرار از میدان متهم می‌کنند. اگر در رسانه حاضر شود، می‌گویند نمایش انتخاباتی راه انداخته است. اگر کمتر سخن بگوید، از فقدان شفافیت و پاسخ‌گویی حرف می‌زنند. در این محکمه، حکم از قبل صادر شده است و فقط باید برای هر رفتار، اتهامی متناسب پیدا کرد.

ترور شخصیت دقیقاً از همین نقطه آغاز می‌شود. منتقد ابتدا می‌پرسد یک تصمیم درست بوده یا نادرست؛ اما کسی که به دنبال ترور شخصیت است، تصمیم را کنار می‌گذارد و خود فرد را هدف می‌گیرد. به‌جای اینکه بپرسد قالیباف در فلان موضوع چه کرده است، تلاش می‌کند این گزاره را در ذهن مردم بنشاند که «قالیباف اساساً قابل اعتماد نیست». پس از آن دیگر بررسی عملکرد لازم نیست؛ هر خبر تازه فقط باید به سند دیگری برای اثبات همان حکم از پیش تعیین‌شده تبدیل شود.

در سال‌های گذشته، گروه‌های مختلف با انگیزه‌های متفاوت در این پروژه مشارکت کرده‌اند. برخی رقبای انتخاباتی‌اند و حذف قالیباف را مقدمه بالا رفتن خود می‌دانند. برخی در رقابت‌های درون‌جریانی، او را مانع خالص‌سازی قدرت می‌بینند. برخی از اصل عمل‌گرایی و حل مسئله ناراضی‌اند و سیاست را در شعارهای تند خلاصه می‌کنند. گروهی نیز هرگونه تلاش برای پایان جنگ را خیانت می‌دانند. این جریان‌ها الزاماً مرکز فرماندهی مشترکی ندارند، اما خروجی کارشان یکی است: ساختن تصویری از قالیباف که در آن هیچ نقطه مثبتی دیده نمی‌شود.

نکته کنایه‌آمیز ماجرا همین‌جاست. یک نویسنده خارجی می‌گوید قالیباف باید حذف شود چون عامل انسجام است و هم‌زمان عده‌ای در داخل می‌کوشند اعتبار سیاسی او را از بین ببرند. این سخن به معنای همسان دانستن منتقدان داخلی با دشمن خارجی نیست. نقد قالیباف حق جامعه و لازمه اداره کشور است. مسئله از جایی آغاز می‌شود که نقد عملکرد جای خود را به حذف شخصیت می‌دهد؛ جایی که هدف، نابود کردن کامل اعتبار یک مدیر است. منتقد برای ادعای خود سند می‌آورد و امکان اصلاح را به رسمیت می‌شناسد، اما ترورکننده شخصیت به شایعه، برچسب و تکرار اتکا می‌کند.

شاید نویسنده واشنگتن اگزمینر بیش از برخی فعالان سیاسی داخلی، جایگاه قالیباف را در ساختار سیاسی ایران شناخته باشد. او فهمیده است که قالیباف فقط رئیس یک جلسه نیست؛ بلکه تجربه هم‌زمان او در میدان نظامی، مدیریت شهری، قانون‌گذاری و دیپلماسی ظرفیتی ساخته که در بحران‌ها کارکرد پیدا می‌کند. می‌توان با قالیباف اختلاف داشت یا عملکرد او را نقد کرد، اما نمی‌توان نقش او را در عبور از بحران‌ها نادیده گرفت و مدعی تحلیل منصفانه بود.

نویسنده آمریکایی‌ـ‌اسرائیلی صریح‌تر از مخالفان داخلی سخن گفته است، اما برخی مخالفان داخلی نیز چنان عمل می‌کنند که گویی حذف اعتبار قالیباف مهم‌تر از منافع ملی است. پس آقای نویسنده، چندان نگران نباش؛ در داخل ایران کسانی هستند که اگر گلوله‌ای ندارند، انبار بزرگی از برچسب، شایعه و تحریف ساخته‌اند.

با این همه، یک تفاوت اساسی باقی می‌ماند. ترور شخصیت زمانی موفق می‌شود که جامعه تصویر ساخته‌شده را به‌جای واقعیت بپذیرد. اگر عملکردها روشن روایت شوند و مردم میان نقد و تخریب تفاوت بگذارند، این نوع ترور نیز شکست خواهد خورد. گاهی شدت حملات، بیش از آنکه ضعف فرد مورد حمله را نشان دهد، از اهمیت نقشی حکایت می‌کند که مخالفانش می‌خواهند از میان بردارند.