گفتمان عدالت در انتخابات ۱۴۰۰ افول کرده است؟

یورونیوز: مقایسه مواضع اقتصادی بیان‌شده از سوی دو کاندیدای شاخصِ اصولگرایِ حاضر در رقابت‌های انتخاباتی سال ۱۴۰۰ با دیدگاه‌های ابرازشده توسط آنها در تجربه‌های پیشینِ نامزدی ریاست‌جمهوری، نشانه‌هایی از افزایش گرایش آنها به تفسیر راست‌گرایانه‌تر از گفتمان «اقتصاد مقاومتی» دارد؛ این تغییر رویکرد چه دلایلی می‌تواند داشته باشد؟

ابراهیم رئیسی، کاندیدای سیزدهمین دوره ریاست جمهوری، با حضور در جمع هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران گفته است: «ما معتقد هستیم نمی‌شود بازار را دستوری اداره کرد.»

او همچنین تاکید کرده که اقتصاد باید به بخش خصوصی واگذار شود و مدیریت بازار ارز نیز باید با توجه به سازوکار بازار اتفاق بیفتد. او همچنین، تصمیم‌گیری در به تعبیر او «اتاق‌های دربسته» را بدون توجه به «حرف کف بازار» نفی کرده است.

آقای رئیسی همچنین با تاکید بر حمایت از تولید صادرات محور، «ایجاد بازار برای تولید داخلی را یکی از وظایف مهم نظام دیپلماسی» دانسته است.

همزمان سعید جلیلی، دیگر نامزد مطرح اصولگرا که همچون آقای رئیسی سابقه نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری را دارد، در تشریح برنامه‌های اقتصادی خود با تاکید بر اینکه فعال‌سازی اقتصاد نیازمند تبادلات جدی اقتصادی است، گفته است: «تولید به صادرات و تعامل با همه کشورها نیاز دارد.»

او همچنین از تدوین یک برنامه جامع اقتصادی خبر داده که «یک بخش آن تعامل گسترده و سازنده با کشور‌های خارجی است.» آقای جلیلی توضیح داده است: «تعامل گسترده و سازنده با کشورهای خارجی، روی دیگر اقتصاد مقاومتی است.»

او همچنین کنترل بازار ارز و کاهش نوسان‌های ارزی را نگاهی حداقلی دانسته و بیان کرده است: «اگر می‌گویم بازار ارز را می‌خواهیم تنظیم کنیم، هدف این نیست که به چهارراه استانبول برویم و از فعالیت آنها سر در بیاوریم.» نامزد شاخص اصولگرا سپس هدف دولت احتمالی او از تنظیم بازار را تامین ارز اعلام کرده است.

آقای جلیلی همچنین به طور تلویحی از دستکاری شاخص‌های بورس تهران نیز انتقاد کرده و گفته است: «برخی افراد غیرمتخصص در بازار ثانویه فعالیت و سازوکار بازار را تعیین می‌کنند به طور مثال، یک مقام مسئول یا رئیس دفتر [رئیس‌جمهور] تعیین می‌کند که شاخص باید این عدد باشد.»

این درحالی است که ابراهیم رئیسی در جریان انتخابات سال ۱۳۹۶ بر اجرای برخی ایده‌های توزیعی از جمله ۲تا۳برابر کردن یارانه نقدی سه دهک پایین درآمدی و توزیع وام ازدواج برای جلب آرای عمومی تاکید داشت.

چهار سال پیش از آن نیز سعید جلیلی در کارزار انتخاباتی سال۱۳۹۲ کلید واژه «مقاومت» را انتخاب کرده بود و بر توانایی کشور برای تولید داخلی کالاهای اساسی وارداتی دفاع می‌کرد و قانون هدفمندی یارانه‌ها را ظرفیت‌ بسیار مهمی در عرصه اقتصاد می‌دانست.

اما امسال آنها تا کنون وعده‌ای در مورد افزایش یارانه نقدی و خودکفایی نداده‌اند و بیشتر سعی کرده‌اند که بر رونق‌بخشی به تولید صادرات محور و ساماندهی بازارها با دخالت حداقلی دولت تاکید کنند.

اما فارغ از اینکه هرکدام از این فرضیه‌ها تا چه حد گویای واقعیت رخ داده باشد، گفتمان «عدالت‌محور» و تاکید بر کلید واژه «عدالت» که در جریان رقابت‌های انتخاباتی سال۱۳۸۴ و توسط محمود احمدی‌نژاد به اوج خود رسید و سپس از سوی سعید جلیلی و ابراهیم رئیسی راهبری می‌شد، تاکنون طی رقابت‌های انتخاباتی سال۱۴۰۰ فروغ گذشته خود را نداشته است.